Η «Γαλάζια Πατρίδα» αντίθετη στο Διεθνές Δίκαιο – Τα Άρθρα που δεν ξέρει να «διαβάζει» η Άγκυρα

Νικολέτα Πετανίδου • npetanidou@naftemporiki.gr

Εκτός από τις καθημερινές παραβάσεις και παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου και των Χωρικών Υδάτων, δεύτερη ένδειξη ότι η Άγκυρα επιδιώκει τη δημιουργία πολιτικών τετελεσμένων αποτελεί η συστηματική προβολή του προκλητικού νομοσχεδίου της «Γαλάζιας Πατρίδας», (πλέον και από Τούρκους Αξιωματούχους) καθώς και οι ολοένα και συχνότερες εμπρηστικές τοποθετήσεις, με τελευταία αυτή του Τούρκου Υπουργού Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ.

Ο προκλητικός Γκιουλέρ, στοχεύοντας την Ελλάδα (σσ και Κύπρο) έκανε λόγο για «δικαιώματα και συμφέροντα» της Τουρκίας στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Κύπρο τα οποία -όπως λέει- βασίζονται σε ιστορικά, νομικά και νόμιμα θεμέλια, πως δεν αποδέχονται ακραίες πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων, τα οποία δε συμφωνούν με το πνεύμα διεθνών συμφωνιών και σε δραστηριότητες που αποσκοπούν στη στρατιωτικοποίηση νησιών, τα οποία θα έπρεπε να παραμείνουν σε μη στρατιωτικό καθεστώς και είναι ασυμβίβαστες με τις σχέσεις καλής γειτονίας, το πνεύμα της συμμαχίας και το Διεθνές Δίκαιο.

Συνεχίζοντας το παραλογισμό του, και εδώ είναι ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση που πέφτουν οι ίδιοι οι γείτονες, σημείωσε ότι «ως Τουρκία, ενεργούμε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, υποστηρίζοντας την ειρήνη και τη σταθερότητα». Λέξεις κλειδιά Διεθνές και Δίκαιο.EPA/FEHIM DEMIR
«Η Ελλάδα δεν αποδέχεται αναθεωρητικές και αυθαίρετες προσεγγίσεις»

Σε απάντησή της η Αθήνα μέσω πηγών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, τονίζει σε κάθε τόνο, πως η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με πλήρη προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και δεν αποδέχεται αναθεωρητικές και αυθαίρετες προσεγγίσεις που επιχειρούν να μετατρέψουν μονομερείς ερμηνείες σε πολιτικά τετελεσμένα. Ότι σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών προκλήσεων και διαρκών εστιών αστάθειας, δηλώσεις που αναπαράγουν αβάσιμες και έωλες νομικά θέσεις δεν ενισχύουν την περιφερειακή ασφάλεια, ούτε υπηρετούν τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και πως οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διατηρούν αδιάλειπτα υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας και αποτρεπτικής ισχύος, προασπίζοντας με συνέπεια την εθνική κυριαρχία και την εθνική ασφάλεια.


«Πονοκέφαλος» οι Patriot

Βέβαια, ο Τούρκος ΥΠΑΜ είχε βάλει στο «στόχαστρο» την Ελλάδα και στο πλαίσιο της τουρκικής στρατιωτικής άσκησης EFES 2026. Συγκεκριμένα, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων επανήλθε στην απόφαση της Αθήνας να αναπτύξει Patriot σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου χαρακτηρίζοντάς την «ακατανόητη».

Όπως δήλωσε, «θα ήθελα να τονίσω ειδικότερα ότι, ενώ καταβάλλουμε προσπάθειες για μια ειρηνική λύση (με την Ελλάδα), δεν θα συμβιβαστούμε ποτέ όσον αφορά τα εθνικά μας συμφέροντα και ότι η αποφασιστικότητά μας σε αυτό το θέμα είναι απόλυτη. Τελευταία, έκαναν μια ακατανόητη προσπάθεια, όπως η ανάπτυξη Patriot σε νησιά με μη στρατικοποιημένο καθεστώς. Υπάρχουν ειδησεογραφικές αναφορές ότι αποφάσισαν να τους αποσύρουν. Παρακολουθούμε στενά την κατάσταση. Από την άλλη πλευρά, παρέχουμε την αναγκαία συμβολή στις εργασίες για τον Νόμο για τις Ζώνες Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας.ΑΠΕ ΜΠΕ/INTRACOM DEFENSE/STR

Υπενθυμίζεται για τη μεταφορά εξοπλισμού ότι: Το δικαίωμα αυτό της Ελλάδας θεμελιώνεται στις διατάξεις του άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, οι οποίες καθιερώνουν –και μάλιστα ως jus cogens- το δικαίωμα της «νόμιμης άμυνας» Κράτους-Μέλους του ΟΗΕ και σε περίπτωση «επικείμενης απειλής», πολλώ δε μάλλον σε περίπτωση «απειλής χρήσης βίας».
Αρχές Ιουνίου η «Γαλάζια Πατρίδα»

Ο χρόνος μετρά αντίστροφα, καθώς σε πολύ λίγες ημέρες αυτό (σσ το νσχ) θα «αποκαλυφθεί», με την Αθήνα να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.

Φυσικά δεν πρόκειται για μία αιφνιδιαστική κίνηση, τούτο διότι η Τουρκία επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να μετατρέψει το δόγμα της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας» σε επίσημη γεωπολιτική και νομική στρατηγική, διεκδικώντας θαλάσσιες ζώνες και κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο με τρόπο που αμφισβητεί ευθέως το ισχύον διεθνές νομικό πλαίσιο.

Πίσω, όμως, από τη ρητορική περί «ισορροπίας», «ιστορικών δικαιωμάτων» και «περικύκλωσης της Τουρκίας», αποκαλύπτεται η προσπάθεια της γείτονος να υποκαταστήσει κάθε κανόνα του Διεθνούς Δικαίου (σσ φυσικά και του Δικαίου της Θάλασσας και ας μην είναι συμβαλλόμενο μέρος) με μονομερείς ερμηνείες. Και ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται η θεμελιώδης διαφορά με την Ελλάδα.

Γιατί όπως έχει εξηγήσει σε αναλύσεις της η «Ν», η Ελλάδα στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και η Τουρκία επιχειρεί να το εφαρμόσει κατά το δοκούν.REUTERS/David Dee Delgado
Το Διεθνές Δίκαιο που επικαλείται ο (κάθε) Γκιουλέρ και αγνοεί τους κανόνες του

Η άκυρη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν αποτελεί απλώς ένα δόγμα, αλλά πρόκειται για μια συνολική γεωπολιτική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία θεωρεί ότι διαθέτει εκτεταμένα δικαιώματα σε θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, αμφισβητώντας ευθέως το δικαίωμα των ελληνικών νησιών σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Βέβαια δεν είναι μόνο η «Γαλάζια Πατρίδα», καθώς η ‘Αγκυρα στηρίζει πολλές φορές τη διπλωματική, ενεργειακή πολιτική της σε άκυρα νομοθετήματα όπως, άλλωστε, και το άκυρο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Αυτές οι «ορέξεις» της Τουρκίας συγκρούονται μετωπικά τόσο με το Διεθνές Δίκαιο όσο και με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία αναγνωρίζει ρητά ότι τα νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, όπως ακριβώς και οι ηπειρωτικές περιοχές.

Έτσι, η ελληνική θέση δεν αποτελεί «μαξιμαλισμό», όπως επιχειρεί να παρουσιάσει η Άγκυρα αλλά αποτελεί εφαρμογή του ισχύοντος διεθνούς νομικού πλαισίου.
Τα Άρθρα που δεν ξέρει να «διαβάζει» η Άγκυρα

Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982), καθορίζει το νομικό πλαίσιο για τη χρήση, την κυριαρχία και την εκμετάλλευση των θαλάσσιων ζωνών από τα κράτη.

Σύμφωνα, λοιπόν, με το Άρθρο 3, κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της χωρικής του θάλασσας έως και 12 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης του. Εντός αυτής της ζώνης το κράτος ασκεί πλήρη κυριαρχία.

Σύμφωνα με το Άρθρο 57, η ΑΟΖ δεν μπορεί να εκτείνεται πέρα από τα 200 ναυτικά μίλια.

Σύμφωνα με τα Άρθρα 55 και 56, το παράκτιο κράτος έχει κυριαρχικά δικαιώματα για την εκμετάλλευση φυσικών πόρων, όπως η αλιεία και η ενέργεια, χωρίς όμως πλήρη κυριαρχία όπως στα χωρικά ύδατα. Άλλα κράτη διατηρούν ελευθερίες ναυσιπλοΐας και υπέρπτησης.

Σύμφωνα με το Άρθρο 74 προβλέπει ότι όταν οι ΑΟΖ γειτονικών κρατών επικαλύπτονται, η οριοθέτηση πρέπει να γίνεται με συμφωνία, με στόχο μια δίκαιη λύση σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Σύμφωνα με το Άρθρο 76, η υφαλοκρηπίδα μπορεί να εκτείνεται έως 200 ναυτικά μίλια ή και περισσότερο, ανάλογα με τη γεωλογική δομή του εδάφους.

Σύμφωνα με το Άρθρο 77, τα δικαιώματα του κράτους στην υφαλοκρηπίδα είναι κυριαρχικά και αφορούν την εξερεύνηση και εκμετάλλευση του βυθού και του υπεδάφους, ανεξάρτητα από ανακήρυξη.

Σύμφωνα με το Άρθρο 83, η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ κρατών πρέπει να γίνεται με συμφωνία και με βάση την αρχή της δίκαιης λύσης.

Καθεστώς Νησιών:

Το Άρθρο 121 ορίζει ότι τα νησιά έχουν δικαίωμα σε χωρικά ύδατα, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, όπως και οι ηπειρωτικές περιοχές, εφόσον μπορούν να υποστηρίξουν ανθρώπινη κατοίκηση ή οικονομική ζωή. Αντίθετα, οι βράχοι που δεν πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις δεν έχουν δικαίωμα σε ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα.
Η μεγαλύτερη αντίφαση

Ακόμη μεγαλύτερη αντίφαση δημιουργείται από το γεγονός ότι η Τουρκία επικαλείται «ειρήνη» και «δικαιοσύνη», την ίδια στιγμή που διατηρεί ενεργό το casus belli (αιτία πολέμου) απέναντι στην Ελλάδα σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Βέβαια, κανείς δεν ξέρει, πώς θα αντιδράσει η Βορειοατλαντική Συμμαχία ακούγοντας τον ηγέτη της χώρας που θα φιλοξενήσει 7-8 Ιουλίου τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να μιλάει για «ειρήνη», «δικαιοσύνη», και «ανθρώπινα δικαιώματα». Ίδωμεν..



Η Ελλάδα, αντιθέτως, επιλέγει σταθερά τον δρόμο της νομιμότητας, της διπλωματίας και της θεσμικής συνέπειας. Όπως έπραξε επί του τότε Υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Τι αναμένει η Αθήνα

Η Αθήνα τηρεί στάση αναμονής, καθώς όπως διαμηνύει το Μέγαρο Μαξίμου είναι σημαντικό να αποσαφηνιστεί πρώτα τι θα ψηφιστεί στην Τουρκία, καθώς η χάραξη πολιτικής με βάση φήμες και δημοσιεύματα δεν θεωρείται ούτε υπεύθυνη ούτε ωφέλιμη για καμία χώρα και ότι η Ελλάδα έχει διαμηνύσει σε όλα τα επίπεδα πως δεν πρόκειται να παραμείνει αδρανής σε ενδεχόμενες εξελίξεις.

Ενώ από την κυβέρνηση τονίζουν ότι η εξωτερική πολιτική δεν αποτελεί άσκηση δημοφιλίας και κάθε μονομερής ενέργεια δεν παράγει αποτελέσματα στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου. «Ο διάλογος με γειτονικές χώρες αποτελεί βασικό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, χωρίς αυτό να συνεπάγεται υποχώρηση σε ζητήματα κυριαρχίας ή «κόκκινων γραμμών». Δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση κανένα ζήτημα κυριαρχίας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων, ενώ η επιδίωξη διαλόγου δεν σημαίνει αφέλεια ή υποχώρηση».
Το μήνυμα από την Κύπρο

Η σημερινή διεθνής συγκυρία καθιστά τον αναθεωρητισμό ακόμη πιο επικίνδυνο, ήταν το μήνυμα του Υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη από την Κύπρο όπου βρίσκεται για την Άτυπη Σύνοδο των ΥΠΕΞ της ΕΕ.

«Θέλω να επισημάνω την ανάγκη της τήρησης σε καθολικό επίπεδο του Διεθνούς Δικαίου. Καμία απόπειρα σε βάρος πολιτικών υποδομών, καμία απόπειρα σε βάρος αμάχων δεν μπορεί να γίνει ανεκτή. Όπως επίσης, θα πρέπει όλοι να αρθρώσουμε μία ενιαία, ισχυρή φωνή κατά οποιουδήποτε αναθεωρητισμού. Ο αναθεωρητισμός σε ένα εξαιρετικά εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον σημαίνει πολύ μεγαλύτερη ανησυχία. Σημαίνει στην πραγματικότητα τη δημιουργία παγκοσμίων εντάσεων σε βάρος των πολιτών όλου του κόσμου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

naftemporiki.gr