Οι τεράστιες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου σε αλατούχα κοιτάσματα στο Τέξας και τη Λουιζιάνα, μοιάζουν σήμερα περισσότερο με σύμβολο μιας νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας παρά με ασφαλιστική δικλίδα της υπερδύναμης.
Τα αμερικανικά στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου (Strategic Petroleum Reserve – SPR) κατρακυλούν με τον ταχύτερο ρυθμό στην ιστορία τους και βρίσκονται πλέον κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, όπως επισημαίνει το MarketWatch.
Και όμως, στην Ουάσιγκτον δεν επικρατεί πανικός. Αντιθέτως, αρκετοί αναλυτές, αλλά και η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση, υποστηρίζουν ότι αυτό ακριβώς αποδεικνύει τη νέα ενεργειακή ισχύ των ΗΠΑ.
Η φράση του Jan Stuart, στρατηγικού αναλυτή ενέργειας της Piper Sandler, αποτυπώνει τη νέα αμερικανική αυτοπεποίθηση: «Βλέπω πλέον τα SPR ως πολυτέλεια και μοχλό πίεσης. Είμαστε εξαγωγική χώρα πετρελαίου. Έχουμε άφθονο πετρέλαιο».
Η μεγάλη «αιμορραγία» των αποθεμάτων
Τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά. Μόνο την εβδομάδα που έληξε στις 15 Μαΐου, οι ΗΠΑ απέσυραν σχεδόν 10 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα — η μεγαλύτερη εβδομαδιαία μείωση που έχει καταγραφεί ποτέ.
Τα συνολικά αποθέματα υποχώρησαν στα 374,2 εκατομμύρια βαρέλια, δηλαδή περίπου στο μισό της συνολικής χωρητικότητας του συστήματος. Για να βρει κανείς αντίστοιχα χαμηλά επίπεδα πρέπει να επιστρέψει στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Η εικόνα αυτή προκαλεί ανησυχία σε μέρος των αγορών και των επενδυτών. Ο φόβος είναι ότι οι ΗΠΑ μπορεί να βρεθούν εκτεθειμένες σε περίπτωση νέας σοβαρής διαταραχής στην αγορά ενέργειας — είτε από έναν καταστροφικό τυφώνα στον Κόλπο του Μεξικού είτε από παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν και νέα κρίση στα Στενά του Ορμούζ.
Και αυτό γιατί τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να αποτελούν το σημαντικότερο ενεργειακό choke point του πλανήτη: από εκεί περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και καυσίμων.
Το σχέδιο πίσω από τις εκροές
Ωστόσο, η Ουάσιγκτον επιμένει ότι οι εκροές δεν είναι σημάδι αδυναμίας αλλά μέρος μιας συντονισμένης στρατηγικής.
Τον Μάρτιο, οι ΗΠΑ δεσμεύθηκαν να απελευθερώσουν 172 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα, στο πλαίσιο μιας συντονισμένης παρέμβασης του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), με συνολικό στόχο την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα κράτη-μέλη.
Η κίνηση αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση των σοκ προσφοράς που προκάλεσαν ο πόλεμος με το Ιράν και η παράλυση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Μέχρι στιγμής οι ΗΠΑ έχουν διαθέσει περίπου 40 εκατομμύρια βαρέλια από το σύνολο της δέσμευσής τους, ενώ η διαδικασία αναμένεται να συνεχιστεί τους επόμενους μήνες.
Η Sarah Emerson της ESAI Energy εκτιμά ότι στο τέλος του κύκλου τα αμερικανικά αποθέματα θα διαμορφωθούν κοντά στα 300 εκατομμύρια βαρέλια — επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από τα ιστορικά δεδομένα, αλλά ακόμη «σημαντικό», όπως λέει στο MarketWatch.
Η «επανάσταση» του σχιστολιθικού πετρελαίου
Το μεγάλο επιχείρημα όσων δεν ανησυχούν βρίσκεται αλλού: στην ενεργειακή επανάσταση των τελευταίων 15 ετών.
Όταν δημιουργήθηκε το SPR μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973, οι ΗΠΑ παρήγαν περίπου 5,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Σήμερα παράγουν πάνω από 13 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και έχουν μετατραπεί σε καθαρό εξαγωγέα πετρελαίου και ενεργειακών προϊόντων.
Η λεγόμενη shale revolution — η εκμετάλλευση πετρελαίου από σχιστολιθικά πετρώματα — άλλαξε πλήρως τους υπολογισμούς.
Η Αμερική δεν είναι πλέον η χώρα που φοβάται ότι θα «ξεμείνει» από πετρέλαιο. Είναι η χώρα που στηρίζει σήμερα την παγκόσμια αγορά, τόσο μέσω εξαγωγών όσο και μέσω αποδεσμεύσεων στρατηγικών αποθεμάτων.
«Δεν έχουμε στρατηγική ευαλωτότητα σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο», υποστηρίζει ο Stuart, προσθέτοντας ότι στο ενεργειακό πλεονέκτημα των ΗΠΑ πρέπει να προστεθεί και ο Καναδάς, ένας ακόμη ενεργειακός γίγαντας και στενός σύμμαχος της Ουάσιγκτον.
Η άλλη πλευρά του κινδύνου
Δεν συμφωνούν όμως όλοι με αυτή την αισιοδοξία, όπως παρατηρεί το MarketWatch.
Ο Robert McNally της Rapidan Energy Group, πρώην σύμβουλος ενέργειας του Τζορτζ Μπους, θεωρεί ότι η άποψη πως οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται πλέον μεγάλα στρατηγικά αποθέματα είναι επικίνδυνα κοντόφθαλμη.
Όπως επισημαίνει, ακόμη και αν οι ΗΠΑ παράγουν τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, παραμένουν εκτεθειμένες στις διεθνείς διαταραχές τιμών.
«Μια διακοπή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου προκαλεί σοκ τιμών παντού — και εδώ», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Και το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι εάν η κρίση στα Στενά του Ορμούζ παραταθεί έως τον Αύγουστο, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν ακόμη και στα 140-150 δολάρια το βαρέλι.
Η αγορά κερδίζει χρόνο, όχι λύση
Οι ειδικοί παρομοιάζουν σήμερα τα στρατηγικά αποθέματα με «παυσίπονα» για την αγορά πετρελαίου.
Η απελευθέρωση αποθεμάτων περιορίζει την άμεση πίεση, συγκρατεί τις εκρήξεις τιμών και αγοράζει χρόνο στις κυβερνήσεις και στις αγορές. Δεν λύνει όμως το βασικό πρόβλημα της προσφοράς εάν η γεωπολιτική κρίση συνεχιστεί.
Αυτό εξηγεί γιατί, παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών πετρελαίου τον Μάιο — περίπου 15% χαμηλότερα από τα πρόσφατα υψηλά — οι αγορές εξακολουθούν να παρακολουθούν με νευρικότητα κάθε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή και στις διαπραγματεύσεις για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Γιατί πίσω από τους αριθμούς των αποθεμάτων κρύβεται πλέον κάτι πολύ μεγαλύτερο: η δοκιμασία της νέας ενεργειακής τάξης πραγμάτων και το ερώτημα αν η Αμερική μπορεί πράγματι να λειτουργήσει ως ο τελικός «σταθεροποιητής» της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου