Η «στιγμή του Δαρβίνου» για τα δισεκατομμύρια της ΑΙ

Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr

Για πολύ καιρό, το στοίχημα στις αγορές ήταν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα δικαιολογήσει σχεδόν κάθε επένδυση: τα chips, τα data centers, τα ενεργειακά έργα και τον δανεισμό που απαιτείται για να κατασκευαστούν.

Αυτή την εβδομάδα, όμως, οι επενδυτές άρχισαν να ξεχωρίζουν τους νικητές από τους πιο ευάλωτους κρίκους. Η πίεση στα ομόλογα και στις μετοχές της CoreWeave έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει το κλίμα όταν το κόστος χρήματος ανεβαίνει και οι αποδόσεις των τεράστιων επενδύσεων παραμένουν αβέβαιες.

Η αγορά δεν αμφισβητεί κατ’ ανάγκην ότι η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ θα αυξηθεί. Αμφισβητεί αν όλοι όσοι δανείζονται για να την προσφέρουν θα μπορέσουν να εξυπηρετήσουν το χρέος τους, να αναχρηματοδοτηθούν και να μετατρέψουν τις υποσχόμενες παραγγελίες σε σταθερές ταμειακές ροές.
Η περίπτωση της CoreWeave και τα data centers

Η CoreWeave, πάροχος υπολογιστικής ισχύος που στηρίζεται στη ζήτηση για προηγμένα τσιπ, έγινε το χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πίεσης. Η μετοχή της υποχώρησε έως και 28% μέσα στην εβδομάδα, ενώ ορισμένα μη εξασφαλισμένα ομόλογά της βρέθηκαν κάτω από τα 80 σεντς ανά δολάριο και το κόστος ασφάλισης έναντι χρεοκοπίας έφθασε σε ιστορικό υψηλό. Η εταιρεία φέρει χρέος ύψους τουλάχιστον 35 δισ. δολαρίων και, σύμφωνα με εκτίμηση της CreditSights που επικαλείται η Wall Street Journal, αναμένεται να καταναλώσει περίπου 80 δισ. δολάρια σε μετρητά μέσα στα επόμενα τριάμισι χρόνια.

Η άνοδος των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων επιβαρύνει ιδιαίτερα εταιρείες σαν την CoreWeave: έχουν μεγάλες χρηματοδοτικές ανάγκες, αλλά δεν διαθέτουν την κλίμακα, την κερδοφορία και τα ταμειακά αποθέματα των τεχνολογικών κολοσσών. Την Πέμπτη, η παρέμβαση του διευθύνοντος συμβούλου της Nvidia, Jensen Huang, ότι η CoreWeave «βελτιώνεται κάθε μέρα» συνέβαλε στην ανάκαμψη της μετοχής. Δεν εξαφάνισε, ωστόσο, το βασικό ερώτημα των επενδυτών: πόσο ακριβή θα είναι η επόμενη χρηματοδότηση και αν τα έσοδα θα επαρκούν για να την υποστηρίξουν.

Η πίεση ξεπερνά μία εταιρεία. Ομόλογα που χρηματοδοτούν μεγάλα data centers υποχώρησαν επίσης κάτω από την ονομαστική τους αξία, ενώ οι μετοχές των Nebius και IREN ακολούθησαν την πτώση. Οι Financial Times περιγράφουν την εξέλιξη ως «στιγμή Δαρβίνου» για τα ομόλογα των data centers και της ΑΙ: οι πιο αδύναμοι παίχτες δοκιμάζονται πρώτοι, καθώς καθυστερήσεις στην κατασκευή, στην εξασφάλιση ενέργειας και στις αδειοδοτήσεις αυξάνουν το ρίσκο εκτέλεσης.
Το κενό ανάμεσα στις επενδύσεις και στα έσοδα

Οι προβλέψεις που επικαλούνται οι Financial Times αναδεικνύουν την κλίμακα του στοιχήματος. Η Gartner εκτιμά ότι οι ιδιοκτήτες data centers θα χρειαστούν έσοδα 8,5 τρισ. δολαρίων έως το τέλος του 2030 για να καλύψουν το κόστος κεφαλαίου και χρηματοδότησης και να αποκομίσουν υγιείς αποδόσεις. Η ίδια εκτιμά ότι οι δαπάνες επιχειρήσεων και καταναλωτών για υπηρεσίες AI που θα κατευθυνθούν στους παρόχους υποδομών δεν θα ξεπεράσουν τα 3,6 τρισ. δολάρια.

Στην εξίσωση προστίθενται οι καθυστερήσεις έργων και οι τοπικές αντιδράσεις σε νέες εγκαταστάσεις, με αιχμή τις ανησυχίες για την κατανάλωση νερού, τον θόρυβο και τη ρύπανση. Η χρηματοδότηση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη όταν πελάτες και προμηθευτές επενδύουν ο ένας στον άλλον ή συνδέονται με αμοιβαίες συμφωνίες. Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών έχει επισημάνει ότι σημαντικό μέρος των χρηματοδοτικών και εμπορικών σχέσεων στην AI είναι «αυτοαναφορικό» ή «κυκλικό», όπως συνηθίζεται να λέγεται, μια δομή που μπορεί να θολώσει την πραγματική εικόνα της ζήτησης και του κινδύνου.
Η επόμενη δοκιμασία: ποιος ασφαλίζει την AI;

Υπάρχει και ένας δεύτερος, λιγότερο ορατός λογαριασμός: οι νομικές ευθύνες. Περιστατικά με αυτόνομους πράκτορες που παραβιάζουν ιστοτόπους, αγωγές για βλάβες από chatbots και διαφορές για πνευματικά δικαιώματα εκθέτουν εταιρείες που αναπτύσσουν ή χρησιμοποιούν AI σε αξιώσεις τις οποίες τα σημερινά ασφαλιστικά προϊόντα ίσως δεν μπορούν να καλύψουν σε μεγάλη κλίμακα.

Η Wall Street Journal καταγράφει ότι υπάρχουν ήδη ειδικά ασφαλιστήρια για κινδύνους της AI, αλλά τα όριά τους παραμένουν μικρά σε σχέση με τις πιθανές υποχρεώσεις των μεγαλύτερων εταιρειών. Παράλληλα, πολλές ζημιές που συνδέονται με τη χρήση AI δεν καλύπτονται ούτε εξαιρούνται ρητά από τα συμβόλαια επιχειρήσεων, δημιουργώντας αβεβαιότητα για το ποιος θα πληρώσει όταν προκύψει απαίτηση.

Έτσι, το στοίχημα της AI περνά σε μια πιο απαιτητική φάση. Δεν αρκεί πλέον η υπόσχεση ότι η τεχνολογία θα αλλάξει την οικονομία. Οι αγορές ζητούν να δουν ποια έσοδα θα στηρίξουν τις επενδύσεις, ποια εταιρεία μπορεί να αντέξει το κόστος δανεισμού και ποιος θα αναλάβει τις ευθύνες όταν η τεχνολογία αποτύχει. Σ’ αυτή τη δοκιμασία, η άνοδος της AI μπορεί να συνεχιστεί. Αλλά το κεφάλαιο δεν θα κατευθύνεται με την ίδια ευκολία σε κάθε εταιρεία που φέρει την ετικέτα της.

naftemporiki.gr