Έπειτα από ένα μπαράζ σκληρών διαπραγματεύσεων και χωρίς να επιτευχθεί η επιθυμητή πρόοδος ολοκληρώθηκε η Σύνοδος Κορυφής των ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες. Το κρίσιμο ζήτημα του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034 προσέκρουσε στις αμετακίνητες «κόκκινες γραμμές» των κρατών-μελών, με πολλούς ηγέτες να αμφισβητούν ανοιχτά πλέον την αναγκαιότητα επίτευξης συμφωνίας έως τον Δεκέμβριο.
Παράλληλα, τα συμπεράσματα για την ενέργεια, τα οποία δημοσιεύθηκαν μετά τα μεσάνυχτα επιβεβαιώνοντας το παρασκήνιο των συνομιλιών, εστιάζουν στη λήψη μέτρων για τη συγκράτηση των τιμών, με την ελληνική πλευρά -σύμφωνα με το ΕΡΤNews- να λαμβάνει τις διατυπώσεις που διεκδίκησε.
«Βέτο» στις βιαστικές αποφάσεις
Οι ηγέτες της ΕΕ αρνήθηκαν να υποχωρήσουν από τις θέσεις τους για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό, εκφράζοντας σοβαρές αμφιβολίες για το αν είναι εφικτό να «κλειδώσει» μια συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους.
Μια τέτοια καθυστέρηση εγκυμονεί κινδύνους, καθώς απειλεί να μεταφέρει τις διαπραγματεύσεις στην καρδιά του 2027, μιας χρονιάς με διαδοχικές εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις.
Αν και μέχρι πρότινος οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεσμεύονταν για τελική συμφωνία έως τον Δεκέμβριο του 2026, οι συνομιλίες της Πέμπτης τράβηξαν σε μάκρος χωρίς αποτέλεσμα, οδηγώντας αυξανόμενο αριθμό κυβερνήσεων να αναρωτιέται αν η τήρηση αυτού του χρονοδιαγράμματος είναι απαραίτητη.
Ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, ήταν αποκαλυπτικός στις δηλώσεις του: «Δεν πρόκειται να καταλήξουμε σε συμφωνία αυτόν τον μήνα. Ούτε τον επόμενο. Δεν ξέρω καν αν είναι δυνατόν να επιτευχθεί συμφωνία πριν από το τέλος του έτους. Πιστεύω ότι δεν βιαζόμαστε».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επαναλαμβάνει εδώ και μήνες ότι οι ηγέτες πρέπει να συμφωνήσουν ομόφωνα για το επταετές ΠΔΠ το αργότερο έως τον Δεκέμβριο.
Όπως προειδοποιεί, εάν οι συζητήσεις μεταφερθούν στο 2027, δεν θα υπάρχει επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση του πολύπλοκου έργου, ώστε ο προϋπολογισμός να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2028.
Νέα ειδική σύνοδος τον Νοέμβριο
Η συμβιβαστική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας για περικοπή του συνολικού όγκου του προϋπολογισμού κατά 141 δισεκατομμύρια ευρώ απορρίφθηκε ευρέως. Κατόπιν αυτού, ο Αντόνιο Κόστα αναλαμβάνει προσωπικά τις διαπραγματεύσεις, όπως αναμενόταν.
Σύμφωνα με το Euronews, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναμένεται να καταθέσει σε λίγες εβδομάδες μια νέα διαπραγματευτική πρόταση, η οποία θα διέπεται από τελείως διαφορετική φιλοσοφία. Για το σκοπό αυτό, οι ηγέτες της ΕΕ έχουν ήδη συγκληθεί σε έκτακτη σύνοδο κορυφής για τις 26 Νοεμβρίου.
Η πρόταση του Κόστα αναμένεται να διατηρεί σε χαμηλά επίπεδα τις εθνικές εισφορές, να περιλαμβάνει ένα νέο πακέτο πόρων από πανευρωπαϊκούς φόρους και να διασφαλίζει επαρκή ευελιξία για έκτακτες δαπάνες — ένα κονδύλιο που η ιρλανδική πρόταση είχε περικόψει σημαντικά.
Η αλλαγή στάσης φάνηκε ακόμη και πριν από τη σύνοδο, καθώς τα προσχέδια των κοινών συμπερασμάτων «μαλάκωσαν» τη διατύπωση σχετικά με τις προθεσμίες. Η αρχική αναφορά που έθετε ρητά «ως στόχο την επίτευξη τελικής συμφωνίας έως το τέλος του έτους» αντικαταστάθηκε από την εξής διατύπωση: «Μια συμφωνία πριν από το τέλος του 2026 θα επέτρεπε την υιοθέτηση νομοθετικών πράξεων το 2027, κάτι που είναι απαραίτητο για να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ θα φτάσει στους δικαιούχους χωρίς διακοπή τον Ιανουάριο του 2028».
Η ουσία πάνω από τις προθεσμίες και τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα
Πολλοί ηγέτες κατέστησαν σαφές πριν από τη σύνοδο ότι δεν θεωρούν τους εαυτούς τους δέσμιους ενός τεχνητού χρονοδιαγράμματος, καθώς θα ήταν αδύνατο να δικαιολογήσουν στους πολίτες τους μια κακή συμφωνία.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, δήλωσε χαρακτηριστικά στη γαλλική Γερουσία την Τετάρτη: «Η ημερομηνία δεν μπορεί να γίνει πιο σημαντική από το περιεχόμενο. Δεν θα υπογράψουμε μια συμφωνία που δεν είναι συμφέρουσα για εμάς μόνο και μόνο για να προλάβουμε μια προθεσμία. Θα υπογράψουμε μια συμφωνία μόνο όταν αυτή είναι η σωστή για την Ιταλία».
Ωστόσο, η έννοια της «καλής συμφωνίας» διαφέρει από χώρα σε χώρα, επισημαίνει το Euronews, καθώς κάθε κυβέρνηση επιδιώκει να εισπράξει όσο το δυνατόν περισσότερα από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, συνεισφέροντας τα λιγότερα δυνατά.
Οι «φειδωλοί»
Υπό την ηγεσία της Γερμανίας, μια συμμαχία έξι κρατών που συνεισφέρουν περισσότερα από όσα εισπράττουν στον κοινοτικό προϋπολογισμό πιέζει για δραστικές περικοπές στο συνολικό ύψος. Η Γερμανία και η Σουηδία θεωρούνται οι πιο σκληροπυρηνικές, ενώ η Φινλανδία ενδιαφέρεται παράλληλα για τις αγροτικές επιδοτήσεις.
Οι «Φίλοι της Συνοχής»
Ένα μπλοκ 17 κρατών του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης μάχεται για τη διατήρηση των κονδυλίων που προορίζονται για τις φτωχότερες περιφέρειες.
Τα στρατόπεδα αυτά όμως δεν είναι συμπαγή. Χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία ενδιαφέρονται άμεσα και για τα αγροτικά κονδύλια, ενώ οι χώρες της Βαλτικής ζητούν ενίσχυση των αμυντικών δαπανών λόγω της γειτνίασής τους με τη Ρωσία.
Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα στις ευρωπαϊκές της φιλοδοξίες και το υψηλό δημοσιονομικό της έλλειμμα, ενώ το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο αμφιταλαντεύονται.
«Στο τέλος, χρειαζόμαστε ένα καλό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Επομένως, φυσικά όλοι θέλουν να κινηθούν γρήγορα. Όμως είναι πιο σημαντικό να έχουμε μια καλή συμφωνία παρά μια κακή συμφωνία», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας, Ρομπ Γέτεν.
Ο φόβος των εκλογών του 2027
Στους κύκλους των Βρυξελλών είναι γνωστό ότι οι συμφωνίες σε καυτά ζητήματα επιτυγχάνονται μόνο υπό την πίεση του χρόνου. Η δήλωση των ηγετών ότι δεν δεσμεύονται από προθεσμίες μπορεί να αποτελεί και διαπραγματευτική τακτική.
Ωστόσο, αυτό που ανησυχεί περισσότερο τους ευρωπαίους αξιωματούχους δεν είναι απλώς η καθυστέρηση των προγραμμάτων χρηματοδότησης, αλλά οι αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις που είναι προγραμματισμένες για το 2027 σε Γαλλία, Ιταλία, Πολωνία, Φινλανδία, Εσθονία, Σλοβακία και Ελλάδα.
Υπάρχουν φόβοι ότι αν δεν υπάρξει ντιλ φέτος, η διαδικασία μπορεί να «συρθεί» μέχρι το φθινόπωρο του 2027.
Η μεγαλύτερη ανησυχία επικεντρώνεται στο Παρίσι, όπου η ακροδεξιά υποψήφια Μαρίν Λε Πεν προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές, έχοντας υποσχεθεί να μειώσει την ετήσια εισφορά της Γαλλίας στα 5 δισεκατομμύρια ευρώ, από περίπου 8 δισεκατομμύρια που είναι σήμερα.
Παράλληλα, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, επεσήμανε ότι οι εκλογές στην Ισπανία (29 Νοεμβρίου) και στη Σουηδία «είναι πιθανό να δημιουργήσουν ορισμένα ζητήματα». Ο Χριστοδουλίδης επανέλαβε την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας έως το τέλος του έτους, όντας από τους λίγους ηγέτες που επιμένουν ακόμα σε αυτό το ορόσημο.
Συμπεράσματα για την Ενέργεια
Παράλληλα με το μέτωπο του προϋπολογισμού, το ενεργειακό ζήτημα αναδείχθηκε σε βασική προτεραιότητα στο πλαίσιο της ενότητας για την ανταγωνιστικότητα.
Το Ευρωπαϊκό Συμβουλίο υπογραμμίζει την ανάγκη αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους με βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε κράτους-μέλους, χωρίς να ανακόπτεται η πορεία προς την ενεργειακή μετάβαση.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο κείμενο των συμπερασμάτων: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον απαιτείται, να προτείνει περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».
Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει την πρόταση της Κομισιόν για την αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό για το μεθάνιο, αλλά και την πρόθεση της Επιτροπής να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς τομείς που πλήττονται περισσότερο, να αναπτύξει ένα βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων της ΕΕ, καθώς και να αναλάβει πρωτοβουλίες για την εθελοντική συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας.
Υπογραμμίζει παράλληλα την ανάγκη μείωσης των διοικητικών και κανονιστικών επιβαρύνσεων, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, μέσω της απλούστευσης και της επιτάχυνσης των διαδικασιών αδειοδότησης.
Τι σημαίνουν οι αποφάσεις στην πράξη
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, όπως αυτές αποτυπώνονται στο ρεπορτάζ του ΕΡΤNews, το μόνο έκτακτο μέτρο με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές είναι οι κρατικές ενισχύσεις μέσω της παράτασης του Προσωρινού Πλαισίου.
Αυτό σημαίνει ότι η βραχυπρόθεσμη στήριξη θα προέλθει κυρίως από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, εντός των ευρωπαϊκών κανόνων, και θα εξαρτηθεί από το δημοσιονομικό περιθώριο κάθε χώρας. Ωστόσο, η πρόσκληση προς την Επιτροπή να προτείνει μέτρα «όπου χρειάζεται» παραμένει χωρίς συγκεκριμένη προθεσμία ή εργαλείο.
Παρόμοια λογική αποτυπώνεται και στο ζήτημα του ETS2. Αν και οι χώρες του Βίσεγκραντ (Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία, Σλοβακία) ζητούσαν επανεξέταση του σχεδιασμού και αναβολή της εφαρμογής του έως το 2030, τα συμπεράσματα διατηρούν τον σχεδιασμό και τις δικλίδες ασφαλείας, αλλά όχι την αναβολή, καθώς κάτι τέτοιο δεν συγκέντρωνε την απαιτούμενη ομοφωνία.
Ικανοποίηση στην ελληνική πλευρά
Ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ζητήσει από την Κομισιόν πρόσθετες προτάσεις και μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση, αντί η αντιμετώπιση της κρίσης να βασίζεται αποκλειστικά σε εθνικά μέτρα. Το κείμενο των συμπερασμάτων του παρέχει και τα δύο, τουλάχιστον σε επίπεδο διατυπώσεων.
Παράλληλα, η Ελλάδα και η Ιταλία είχαν ζητήσει να επιτραπούν πρόσθετες δαπάνες χωρίς τον κίνδυνο έναρξης διαδικασιών επί παραβάσει λόγω των έκτακτων συνθηκών. Αν και δεν υπάρχει ρητή αναφορά σε δημοσιονομική ευελιξία, η συμπερίληψη της φράσης για τις «ιδιαιτερότητες της χώρας» παρέχει τη δυνατότητα λήψης μέτρων στο αναγκαίο εύρος για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.
Πλέον, το ενδιαφέρον στρέφεται στις νέες προτάσεις που θα καταθέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και στα «εργαλεία» που θα ενεργοποιήσει κάθε κυβέρνηση ανάλογα με τα εθνικά της χαρακτηριστικά.
enikos.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου