Για να πιάσουν έναν κατά συρροή βιαστή, παρέκαμψαν τους νόμους για τα προσωπικά δεδομένα – Το δίλημμα που διχάζει την Ευρώπη

Για σχεδόν είκοσι χρόνια τον αποκαλούσαν «Ο Θηρευτής του Δάσους». Άρπαζε νεαρές γυναίκες από τον δρόμο, τις οδηγούσε σε απομονωμένα δάση και τις βίαζε.

Η γαλλική αστυνομία είχε το DNA του, αλλά όχι το όνομά του. Όταν εξαντλήθηκαν όλες οι νόμιμες διαδρομές, έκανε κάτι που μέχρι τότε έμοιαζε αδιανόητο: ζήτησε από το FBI να αναζητήσει τον δράστη στις ιδιωτικές αμερικανικές βάσεις γενετικών δεδομένων.

Η υπόθεση, όπως εξηγεί η Wall Street Journal, δεν αφορά μόνο έναν κατά συρροή βιαστή. Αφορά την ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της ιδιωτικότητας και την ασφάλεια. Τι γίνεται όταν η πρώτη βαίνει εις βάρος της δεύτερης ή το αντίστροφο;
Μια υπόθεση που έμεινε άλυτη επί δεκαετίες

Όλα ξεκινούν το 1998 στη γαλλική Λα Ροσέλ, όταν ένας άνδρας απάγει με την απειλή μαχαιριού μια 16χρονη. Την οδηγεί σε δασική περιοχή, τη βιάζει και εξαφανίζεται.


Τα επόμενα χρόνια ακολουθούν ακόμη τέσσερις επιθέσεις με σχεδόν πανομοιότυπο τρόπο δράσης. Το DNA αποδεικνύει ότι πρόκειται για τον ίδιο άνθρωπο, όμως οι έρευνες οδηγούνται σε αδιέξοδο. Οι γαλλικές βάσεις δεδομένων δεν δίνουν αποτέλεσμα, ούτε οι διεθνείς έλεγχοι μέσω Interpol. Εξετάζονται εκατοντάδες ύποπτοι, χωρίς επιτυχία.

Η υπόθεση περνά τελικά σε ειδική μονάδα της γαλλικής αστυνομίας που ασχολείται αποκλειστικά με ανεξιχνίαστα εγκλήματα.REUTERS/Stephanie Lecocq
Η τεχνική που άλλαξε τις έρευνες στις ΗΠΑ

Το 2018 οι Γάλλοι ερευνητές στρέφουν το βλέμμα τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Εκεί, το FBI χρησιμοποιεί πλέον τη λεγόμενη γενετική γενεαλογία (genetic genealogy). Δεν αναζητά τον ίδιο τον δράστη, αλλά μακρινούς συγγενείς του μέσα από εμπορικές πλατφόρμες DNA, όπως οι GEDmatch και Family Tree DNA, όπου εκατομμύρια πολίτες έχουν ανεβάσει εθελοντικά το γενετικό τους προφίλ για να ανακαλύψουν την καταγωγή ή συγγενείς τους.

Από τους οικογενειακούς δεσμούς δημιουργούνται γενεαλογικά δέντρα που οδηγούν τελικά στον ύποπτο.
Το νομικό αδιέξοδο της Ευρώπης

Στη Γαλλία όμως υπήρχε ένα σοβαρό εμπόδιο.

Τα ιδιωτικά τεστ DNA απαγορεύονται, ενώ η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα θεωρεί το γενετικό υλικό μία από τις πλέον ευαίσθητες μορφές προσωπικής πληροφορίας.

Οι ερευνητές φοβούνταν ότι οποιαδήποτε χρήση αυτών των δεδομένων θα μπορούσε να θεωρηθεί παράνομη και να οδηγήσει ακόμη και στην κατάρρευση μιας μελλοντικής δίκης.

Παρ’ όλα αυτά αποφάσισαν να δοκιμάσουν τα όρια του νόμου.REUTERS/Manon Cruz
Η λύση ήρθε μέσω… FBI

Το 2021 οι Γάλλοι αστυνομικοί δεν πραγματοποίησαν οι ίδιοι την αναζήτηση.

Έστειλαν το DNA του δράστη στο FBI, το οποίο έκανε την έρευνα στις αμερικανικές βάσεις για λογαριασμό τους.

Λίγους μήνες αργότερα ήρθε η πρώτη σημαντική ένδειξη: ένας Γάλλος γενεαλόγος, που είχε παραβιάσει την απαγόρευση της χώρας του ανεβάζοντας το DNA του στο Family Tree DNA, αποδείχθηκε μακρινός συγγενής του άγνωστου βιαστή.

Από εκεί άρχισε μια τιτάνια προσπάθεια χαρτογράφησης οικογενειών με εκατοντάδες ή και χιλιάδες απογόνους.
Η Ευρώπη διχάζεται

Η υπόθεση έχει ανοίξει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση. Και τα πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν, όπως σημειώνει η WSJ.

Η Σουηδία έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που νομιμοποίησε τη χρήση της γενετικής γενεαλογίας για εξαιρετικά σοβαρά εγκλήματα, αφού πρώτα εξιχνίασε με τη μέθοδο μια διπλή δολοφονία.

Ισπανία, Δανία και Ολλανδία κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση, ενώ η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν στηρίζει πλέον νομοθετική πρωτοβουλία που θα επιτρέπει και στη γαλλική αστυνομία να χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη τεχνική.

Στον αντίποδα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι οι πολίτες που έδωσαν το DNA τους για να μάθουν την καταγωγή τους δεν συναίνεσαν ώστε αυτό να χρησιμοποιείται σε ποινικές έρευνες. Ακόμη περισσότερο, επισημαίνουν ότι επηρεάζονται και συγγενείς που ουδέποτε έδωσαν τη συγκατάθεσή τους.

naftemporiki.gr