Ουκρανία: Η μεγαλύτερη δοκιμασία για τον Ζελένσκι έως τώρα – Γιατί η απομάκρυνση Φεντόροφ πυροδοτεί «έκρηξη»

 Οι εικόνες από το κέντρο του Κιέβου θυμίζουν μια Ουκρανία που είχε καιρό να φανεί. Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώνονται στους δρόμους, φωνάζουν «Ντροπή» και «Σταματήστε να σαμποτάρετε τη νίκη» και στρέφουν τα πυρά τους όχι κατά της Ρωσίας, αλλά κατά του ίδιου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Η απομάκρυνση του δημοφιλούς υπουργού Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ εξελίσσεται στη σοβαρότερη πολιτική κρίση που αντιμετωπίζει ο Ουκρανός πρόεδρος εδώ και πολλούς μήνες.

Διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις

Οι κινητοποιήσεις δεν περιορίστηκαν στο Κίεβο. Συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν επίσης στην Οδησσό, στο Ντνίπρο και σε άλλες ουκρανικές πόλεις, με τους διαδηλωτές –στην πλειονότητά τους νέους– να ζητούν την ανάκληση της απόφασης.

Στην πλατεία Ιβάν Φράνκο του Κιέβου ακούστηκαν συνθήματα όπως «Ντροπή», «Φέρτε πίσω τον Φεντόροφ» και «Μια ευρωπαϊκή χώρα χρειάζεται ευρωπαϊκό στρατό», ενώ δεν έλειψαν τα πλακάτ που κατηγορούσαν ευθέως την προεδρία για λάθος επιλογή.

Η αντίδραση ξεπερνά την κοινωνία

Η δυσαρέσκεια δεν εκφράζεται μόνο στους δρόμους. Βετεράνοι, εν ενεργεία στρατιωτικοί, διοικητές μονάδων drones και αναλυτές άμυνας έχουν επικρίνει δημόσια την απόφαση του Ζελένσκι.

Ο αναπληρωτής διοικητής της ουκρανικής Πολεμικής Αεροπορίας, συνταγματάρχης Πάβλο Γελιζάροφ, υπέβαλε την παραίτησή του σε ένδειξη διαμαρτυρίας, χαρακτηρίζοντας την αποπομπή του Φεντόροφ «μεγάλο κακό για την αμυντική ικανότητα της χώρας».

Παράλληλα, ο γνωστός διοικητής μονάδας drones Παβλό Γελιζάροφ και στενοί συνεργάτες του πρώην υπουργού προειδοποιούν ότι οι μεταρρυθμίσεις που είχαν ξεκινήσει κινδυνεύουν να σταματήσουν.REUTERS/Thomas Peter
Ρήγμα στην κορυφή της στρατιωτικής ηγεσίας

Η ίδια η υπόθεση αποκάλυψε τις βαθιές διαφωνίες στην κορυφή της ουκρανικής στρατιωτικής ηγεσίας.

Ο Φεντόροφ αποκάλυψε ότι είχε εισηγηθεί στον Ζελένσκι την αντικατάσταση του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι, και του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, Αντρίι Χνάτοφ.

Ο Ζελένσκι παραδέχθηκε δημοσίως ότι η σύγκρουση μεταξύ του υπουργείου Άμυνας και του Γενικού Επιτελείου ήταν «συστημική» και εκτεινόταν «σε πολλά επίπεδα», επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά ότι η κρίση δεν αφορούσε μόνο πρόσωπα αλλά τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου.

Ο ίδιος ο Φεντόροφ κατηγόρησε εμμέσως τον Σίρσκι ότι, αντί να αναζητήσει νέους τρόπους για να νικήσει τη Ρωσία, «βρήκε τρόπο να διχάσει τη χώρα».
Η πρώτη μεγάλη πολιτική δοκιμασία

Οι διαδηλώσεις δεν αφορούν μόνο την απομάκρυνση ενός δημοφιλούς υπουργού. Για πολλούς στην Ουκρανία αποτελούν την έκφραση μιας βαθύτερης ανησυχίας για την κατεύθυνση που παίρνει η χώρα σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις του πολέμου.

Ο Μιχαΐλο Φεντόροφ δεν αντιμετωπιζόταν ως ένας ακόμη υπουργός. Στα μόλις 35 του χρόνια είχε ταυτιστεί με τη μετάβαση της Ουκρανίας σε ένα νέο μοντέλο πολέμου, βασισμένο στην τεχνολογία, στα drones, στην ανάλυση δεδομένων και στην ταχύτητα λήψης αποφάσεων. Η ομάδα του πιστώνεται από πολλούς στρατιωτικούς την επιτάχυνση της παραγωγής μη επανδρωμένων συστημάτων, τον καλύτερο συντονισμό των προμηθειών και τη στήριξη επιχειρήσεων που επέτρεψαν στην Ουκρανία να πλήξει στόχους βαθιά μέσα στη Ρωσία και στην κατεχόμενη Κριμαία.

Γι’ αυτό και η απομάκρυνσή του δεν ερμηνεύεται ως μια συνηθισμένη κυβερνητική αλλαγή. Πολλοί αξιωματικοί, βετεράνοι και αναλυτές θεωρούν ότι σηματοδοτεί την επικράτηση της πιο παραδοσιακής στρατιωτικής λογικής απέναντι στις μεταρρυθμίσεις που επιχειρούσε να προωθήσει ο Φεντόροφ. Η παραίτηση του αναπληρωτή διοικητή της Πολεμικής Αεροπορίας, οι δημόσιες παρεμβάσεις διοικητών μονάδων drones και οι επικρίσεις από προσωπικότητες της κοινωνίας των πολιτών δείχνουν ότι η αντίδραση ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας κομματικής διαφωνίας.

Για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, το διακύβευμα είναι πλέον ευρύτερο από μια αλλαγή προσώπων στην κυβέρνηση. Για πρώτη φορά μετά τη ρωσική εισβολή βρίσκεται αντιμέτωπος με μια οργανωμένη δημόσια αμφισβήτηση που προέρχεται από ανθρώπους οι οποίοι μέχρι σήμερα αποτελούσαν τον πυρήνα της κοινωνικής και στρατιωτικής στήριξης προς την ηγεσία του. Δεν πρόκειται για διαμαρτυρίες απέναντι στη διεξαγωγή του πολέμου, αλλά για διαφωνία ως προς τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις και για φόβους ότι εσωτερικές αντιπαραθέσεις στην κορυφή της στρατιωτικής ηγεσίας μπορεί να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητα της ουκρανικής άμυνας.REUTERS/Thomas Peter

Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί αναλυτές συνδέουν τις κινητοποιήσεις με τις περσινές μαζικές αντιδράσεις για τον νόμο που περιόριζε την ανεξαρτησία των αρχών κατά της διαφθοράς, όταν ο Ζελένσκι αναγκάστηκε τελικά να αναδιπλωθεί υπό την πίεση της κοινής γνώμης. Η ιστορία εκείνη έδειξε ότι, ακόμη και σε συνθήκες στρατιωτικού νόμου, η ουκρανική κοινωνία παραμένει πρόθυμη να βγει στους δρόμους όταν θεωρεί ότι διακυβεύονται κρίσιμες επιλογές για το μέλλον της χώρας.

Το εάν οι σημερινές διαδηλώσεις θα εξελιχθούν σε μια αντίστοιχη πολιτική κρίση μένει να φανεί. Ωστόσο, το μήνυμα που εκπέμπουν είναι ήδη σαφές: η εμπιστοσύνη που απολαμβάνει ο Ζελένσκι δεν θεωρείται πλέον δεδομένη και οι αποφάσεις του, ακόμη και εν μέσω πολέμου, μπορούν να βρεθούν αντιμέτωπες με ισχυρή κοινωνική αντίδραση όταν αγγίζουν πρόσωπα που μεγάλο μέρος των Ουκρανών θεωρεί καθοριστικά για την άμυνα και την προοπτική της χώρας.




naftemporiki.gr