Πώς Τραμπ και Σι έπεσαν στην παγίδα του Ιράν – Θα θελήσει το Πεκίνο να λειτουργήσει ως «γέφυρα» της Τεχεράνης προς την Ουάσιγκτον;

Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • ivardalachaki@naftemporiki.gr

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να υποδεχθεί τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον αυτή την εβδομάδα, για τη δεύτερη σύνοδο κορυφής μεταξύ των ηγετών των δύο ισχυρότερων χωρών του κόσμου.

Οι τακτικές επαφές και συνομιλίες μεταξύ εν δυνάμει αντιπάλων είναι καλοδεχούμενες, καθώς συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση των εντάσεων που ιστορικά έχουν οδηγήσει σε συγκρούσεις μεταξύ ανταγωνιστικών δυνάμεων.

Η συνάντηση πραγματοποιείται την ώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διανύει τον έβδομο μήνα του, με την Ουάσιγκτον να αφήνει ανοιχτό το παράθυρο νέας κλιμάκωσης και τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης να απαντούν απειλώντας ότι θα αλλάξουν τη γεωγραφία του πολέμου και θα αναπτύξουν νέα όπλα εάν έχουμε επανέναρξη των εχθροπραξιών.

Η κατάσταση έχει γίνει πιο περίπλοκη με την δράση των ανταρτών Χούθι της Υεμένης κατά της Σαουδικής Αραβίας, οι οποίοι προκαλούν ζημιές σε κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές και διαταράσσουν την κίνηση στην Ερυθρά Θάλασσα.

Την περασμένη εβδομάδα, οι Χούθι προχώρησαν στη μεγαλύτερη κατάληψη εδαφών εδώ και χρόνια, προελαύνοντας κατά μήκος των ακτών της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα έως το στρατηγικό πέρασμα Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ενώ παράλληλα εξαπέλυαν επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών ενεργειακών εγκαταστάσεων και δεξαμενόπλοιων.

Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα στην πίεση που δέχονται οι δύο βασικές αρτηρίες της περιοχής με τις τιμές να «τσιμπάνε».

Η κατάσταση έφτασε σε κρίσιμο σημείο, σε τέτοιο βαθμό που η Σαουδική Αραβία ζήτησε από την Κίνα να παρέμβει στο Ιράν, για τον περιορισμό των Χούθι, δεδομένου ότι οι αντάρτες της Υεμένης ανήκουν στον «άξονα της αντίστασης» της Τεχεράνης και η δράση τους υποστηρίζεται από ιρανικούς πόρους.



Σύμφωνα με το Reuters, το οποίο επικαλείται ανώνυμες πηγές, η Κίνα ζήτησε από την Τεχεράνη να συμβάλει ώστε οι Χούθι να σταματήσουν τις επιθέσεις τους κατά της Σαουδικής Αραβίας.

Πρόκειται για κάτι περισσότερο από μια απλή χάρη προς το Ριάντ, καθώς το Πεκίνο επιδιώκει να διευρύνει την επιρροή και το κύρος του στον Κόλπο.

Παράλληλα, είναι προς το συμφέρον της Κίνας, που είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως και μια βιομηχανική δύναμη που εισάγει το μεγαλύτερο μέρος του αργού της, μεταξύ άλλων και από τη Σαουδική Αραβία, να περιορίσει τη ζημιά που προκαλείται στις αγορές ενέργειας.

Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι κινεζικές αγορές αντιστοιχούν σε ποσοστό άνω του 80% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου μέσω θαλάσσης —περίπου 1,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ωστόσο, το Ιράν καλύπτει μόνο ένα μικρό μέρος των κινεζικών εισαγωγών, υπολειπόμενο σημαντικά σε σχέση με τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία. Έτσι, η Τεχεράνη έχει πολύ μεγαλύτερη ανάγκη το Πεκίνο απ’ ό,τι το Πεκίνο την Τεχεράνη.

Η προστασία των αγορών ενέργειας εξυπηρετεί επίσης τα αμερικανικά συμφέροντα καθώς εκτοξεύονται οι τιμές της βενζίνης εκτινάσσονται, προκαλώντας σοβαρές πιέσεις στο κόστος διαβίωσης για τους απλούς καταναλωτές και νέες πιέσεις για τις επιχειρήσεις.

Παράλληλα, οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με διπλές πιέσεις λόγω του αυξημένου κόστους των καυσίμων και των λιπασμάτων.

Και όλα αυτά ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, στις οποίες οι Ρεπουμπλικάνοι του Ντόναλντ Τραμπ δίνουν σκληρή μάχη για να διατηρήσουν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.
Η κινεζική παγίδα του… Ιράν

Αυτή τη στιγμή Κίνα και ΗΠΑ έχουν εγκλωβιστεί σε μια ιρανική δαχτυλοπαγίδα, υποστηρίζει σε ανάλυσή του το Newsweek.

Με τον όρο «κινεζική δαχτυλοπαγίδα» χαρακτηρίζεται ένα ασιατικό παιχνίδι που περιλαμβάνει ένα σωλήνα από φύλλα από ίνες μπαμπού. Λόγω του υλικού, ο σωλήνας έχει την ιδιότητα να τεντώνει και ταυτόχρονα να λεπταίνει, και αντίστροφα. Ο μόνος τρόπος να ελευθερώσει κανείς τα δάχτυλά του, είναι να πλησιάσουν το ένα το άλλο, κινούμενα συγχρονισμένα, ώστε να χαλαρώσει η παγίδα.

Όπως εξηγεί το Newsweek, ο Αμερικανός πρόεδρος εγκλωβίστηκε σε αυτή την παγίδα τον Φεβρουάριο, όταν ξεκίνησε τον πόλεμο με στόχο να εξαλείψει την προοπτική ανάπτυξης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη και να εξουδετερώσει την απειλή που αυτή συνιστούσε για τα Στενά του Ορμούζ.

Παρά το γεγονός ότι επέβαλε σοβαρές οικονομικές κυρώσεις σε ένα στρατιωτικά εξασθενημένο Ιράν, ο Τραμπ δεν κατόρθως να οδηγήσει τον πόλεμο σε μια κατάληξη που θα του χάριζε τη μεγάλη στρατηγική νίκη.

Στο μεταξύ, οι αμερικανικές δυνάμεις του έχουν εγκλωβιστεί σε μια κατάσταση αντιπαράθεσης με το Ιράν, ενώ ο αμερικανικός λαός συνεχίζει να πληρώνει (οικονομικό) τίμημα στο εσωτερικό της χώρας.

Η Κίνα, από την άλλη, συνεχίζει, είχε ήδη πέσει στην παγίδα του Ιράν εδώ και πολύ καιρό καθώς αποτελεί βασικό στρατηγικό εταίρο της Τεχεράνης εδώ και αρκετό διάστημα, βασιζόμενη σε σημαντικό βαθμό στις αγορές πετρελαίου μεγάλης ποσότητας και σε μειωμένες τιμές από την Τεχεράνη, προκειμένου να τροφοδοτήσει την ταχεία οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Με το ξέσπασμα όμως του πολέμου στο Ιράν, η Κίνα βρέθηκε εκτεθειμένη λόγω της κατανάλωσης ιρανικού πετρελαίου.

Αυτή η κατάσταση δίνει τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Κίνα τη δυνατότητα να ασκήσουν πίεση η μία στην άλλη. Ο Τραμπ, ο οποίος εξετάζει το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης των επιθέσεων κατά του Ιράν, θα μπορούσε να επιλέξει την στρατιωτική οδό και να πλήξει το Πεκίνο σφοδρότερα με κυρώσεις λόγω των εμπορικών της σχέσεων με την Τεχεράνη, προκαλώντας έτσι μεγαλύτερη πίεση στον ασιατικό γίγαντα.

Βέβαια, η Κίνα γνωρίζει ότι και όποιο πλήγμα σε βάρος της θα έχει συνέπειες για τις ΗΠΑ, καθώς μπορεί να περιπλέξει την κατάσταση επιβάλλοντας επίσης κυρώσεις ή δασμούς.

Το Πεκίνο όμως μπορεί επίσης να κάνει κάτι άλλο, εάν δεν πληγεί οικονομικά: να ασκήσει πίεση στο ιρανικό καθεστώς, το οποίο εξαρτάται από το εμπόριο με την Κίνα. Και αυτό θα ήταν πολύ χρήσιμο για τον Τραμπ.

Δεδομένου μάλιστα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος λειτουργεί υπό τη λογική του δούναι και λαβείν, ο Τραμπ θα μπορούσε να χαλαρώσει μέρος της αμερικανικής πίεσης προς το Ιράν ώστε να αυξηθούν οι ροές πετρελαίου και, ως αντάλλαγμα, ο Σι θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη ώστε να συνεργαστεί.

Μέχρι στιγμής δεν έχουμε δει αυτή τη «συναλλαγή» γιατί και οι δύο ηγέτες πιστεύουν ότι μπορούν να αντέξουν περισσότερο από τον άλλον, εκτιμάει το Newsweek: Από τη μία, ο Τραμπ ποντάρει στο ότι οι υψηλές τιμές πλήττουν τα κινεζικά εργοστάσια περισσότερο από τους Αμερικανούς, ενώ ο Σι στοιχηματίζει στο ότι αξίζει να πληρώσει το κόστος των καυσίμων, εφόσον οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν εγκλωβιστεί στη Μέση Ανατολή και είναι απορροφημένες σε αυτό το μέτωπο.

«Όμως αυτό ακριβώς είναι το μυστικό της δακτυλοπαγίδας: το να τραβάς προς τα έξω δίνει την αίσθηση της δύναμης, αλλά στην πραγματικότητα απλώς σφίγγει περισσότερο την παγίδα», καταλήγει.
Η Τεχεράνη βλέπει το Πεκίνο ως «γέφυρα» προς την Ουάσιγκτον

Την ίδια ώρα, όπως διαπιστώνει το Iran International, Ιρανοί αξιωματούχοι και μέσα ενημέρωσης στο Ιράν στρέφουν όλο και περισσότερο το βλέμμα τους στην Κίνα, την οποία θεωρούν ως πιθανή διπλωματική «γέφυρα» προς την Ουάσιγκτον.

Η Κίνα δεν έχει προτείνει δημόσια να μεσολαβήσει απευθείας μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον. Ωστόσο, το διπλωματικό της βάρος, οι σχέσεις που έχει και με τις δύο χώρες, καθώς και οι δεσμοί της με τους παίκτες στη Μέση Ανατολή, έχουν καλλιεργήσει την εντύπωση στο Ιράν ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο για την επίλυση της σύγκρουσης.

Το βασικό επιχείρημα για την «επένδυση» στην παρέμβαση της Κίνας είναι ότι θεωρείται ουδέτερη, διαθέτει μεγαλύτερο πολιτικό βάρος από τις χώρες που ήδη μεσολαβούν και θα μπορούσε να παρέχει ισχυρότερες εγγυήσεις.

Η Κίνα διαθέτει άλλωστε εμπειρία στη διαμεσολάβηση για θέματα του Ιράν. Το 2023, το Πεκίνο μεσολάβησε για την επίτευξη συμφωνίας που αποκατέστησε τις διπλωματικές σχέσεις μεταξύ του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας.

«Η Κίνα είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και έχει εκτενείς οικονομικές της σχέσεις με αραβικά κράτη, καθώς και στενούς δεσμούς της με την Τεχεράνη. Αυτό το πολυεπίπεδο δίκτυο σχέσεων επιτρέπει στο Πεκίνο να χειριστεί το ζήτημα του Ορμούζ σε δύο επίπεδα: αφενός μέσω του διαλόγου με την Τεχεράνη και αφετέρου μέσω της επαφής με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες δυνάμεις που επηρεάζουν την περιφερειακή ασφάλεια», έγραψε η εφημερίδα Shargh.

Αντίστοιχα, το πρακτορείο Nour News, το οποίο πρόσκειται στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, ανέφερε ότι η Τεχεράνη υποστηρίζει περιφερειακές πρωτοβουλίες ειρήνης που περιλαμβάνουν χώρες από το Πακιστάν και το Κατάρ έως την Κίνα και τη Ρωσία, επιμένοντας παράλληλα ότι αυτού του είδους η διπλωματία δεν συνεπάγεται την εγκατάλειψη αυτού που χαρακτήρισε ως δικαίωμα του Ιράν στην αυτοάμυνα.

Το Nour News υποστήριξε ότι το Πεκίνο, έχοντας επίγνωση της γεωπολιτικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ, επιδιώκει να βελτιώσει τις συνθήκες για τη διπλωματία, αντί να πιέζει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει τις θέσεις της.

Ορισμένα ιρανικά μέσα ενημέρωσης και αναλυτές έχουν υποστηρίξει ότι η Κίνα θα μπορούσε επίσης να συμβάλει σε μια ευρύτερη περιφερειακή διευθέτηση μεταξύ του Ιράν και των αραβικών κρατών, χωρίς δηλαδή να περιοριστεί στις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

naftemporiki.gr