Γιατί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται σε μη διαχειρίσιμο περιφερειακό πόλεμο

Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζουν φόβους για «ταχεία κλιμάκωση» των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή μετά τις επιθέσεις των ανταρτών Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, και δεν αποκλείεται η αμερικανική στρατιωτική επέμβαση, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν μη διαχειρίσιμο περιφερειακό πόλεμο, από τον Κόλπο ως την Ερυθρά Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο

«Η κρίση στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας εξελίσσεται σε επίπεδο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση που δεν θα είναι πλέον διαχειρίσιμη μόνο με τη διπλωματία», τονίζουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες, καθώς έγινε στόχος η πρωτεύουσα Ριάντ για πρώτη φορά μετά από μήνες από αυτούς τους φιλοϊρανούς μαχητές.


Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επρόκειτο να περάσει ολόκληρο το Σαββατοκύριακο στο Καμπ Ντέιβιντ, επέστρεψε εσπευσμένα στην Ουάσιγκτον το βράδυ του Σαββάτου.

Ο Τραμπ επανέλαβε πάντως ότι βρίσκεται σε επαφή με τους Χούθι, σύμφωνα με το Fox News. «Οι Χούθι έχουν συμφωνήσει να μην πολεμήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε ο δημοσιογράφος του FoxNews, που πήρε συνέντευξη από τον Τραμπ.

ADVERTISING


Την ίδια ώρα, το Ιράν απειλεί πώς θα πλήξει όλες τις αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή εάν η Ουάσιγκτον αποφασίσει να επιτεθεί ξανά στην Ισλαμική Δημοκρατία. «Σας προειδοποιούμε: εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν λάθος εναντίον του ισλαμικού Ιράν, όλες οι βάσεις και τα συμφέροντα αυτής της χώρας στην περιοχή θα γίνουν στόχος συνεχών, κρίσιμων και επώδυνων επιθέσεων, χωρίς κανέναν περιορισμό ή δισταγμό», ανακοίνωσε η Κεντρική Διοίκηση των Ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Χατάμ Αλ-Ανμπίγια.
Κάλλας: Ενίσχυση της επιχείρησης «Ασπίδες»

Ήδη, η Ύπατη Εκπρόσωπος Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε., Κάγια Κάλλας σε επιστολή της προς τους 27, καλεί τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την αποστολή «Ασπίδες» με περισσότερα πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.

«Χρειάζονται πιο επαρκώς εξοπλισμένα ναυτικά και αεροπορικά μέσα για την αντιμετώπιση του αυξημένου επιπέδου απειλής, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων προστασίας της ναυσιπλοίας από κοντινή απόσταση», γράφει στην επιστολή της η Κάγια Κάλλας και προσθέτει: «Δεδομένης της αυξημένης ανασφάλειας, πρέπει να αυξήσουμε σημαντικά την παρουσία μας για να διασφαλίσουμε ότι η επιχείρηση Ασπίδες μπορεί να εκτελέσει πλήρως την εντολή της».

Οι Χούθι ελέγχουν πλέον ολόκληρη την ακτογραμμή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, ενισχύοντας την κυριαρχία τους στο στρατηγικό στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, το οποίο συνδέει την Ασία με την Ευρώπη μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.

Οι Χουθι ανέλαβαν την ευθύνη για δύο επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η μία με στόχο «ευαίσθητες τοποθεσίες στο Ριάντ» και η άλλη «εγκαταστάσεις της Aramco στο Γιανμπού».

Οι εξελίξεις αυτές έχουν ήδη διαταράξει τη θαλάσσια κυκλοφορία στην Ερυθρά και τις εξαγωγές πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία, τον κορυφαίο προμηθευτή μαύρου χρυσού στον κόσμο. Ως αποτέλεσμα, η τιμή του Brent έχει αυξηθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας άνοδο των τιμών στα πρατήρια για τους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο.
«Ξεπεράστηκε ένα σημαντικό ψυχολογικό όριο»

«Οι τελευταίες εξελίξεις σηματοδοτούν μια επικίνδυνη κλιμάκωση, με τους Χούθι να πραγματοποιούν τώρα πλήγματα σε άμεση γειτνίαση με σημαντικές πολιτικές υποδομές, σε μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της Σαουδικής Αραβίας», λέει ο Αντρέας Κριγκ, καθηγητής στο Λονδρέζικο King’s College. «Έχει πλέον ξεπεραστεί ένα σημαντικό ψυχολογικό όριο», προσθέτει.

Οι φιλοϊρανοί αντάρτες μέχρι τώρα είχε στοχεύσει κυρίως πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και στρατιωτικές βάσεις στο νότο ή στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Και η πρωτεύουσα Ριάντ δεν είχε απειληθεί από την επανέναρξη των εχθροπραξιών τον Ιούλιο. Σε απάντηση, η Σαουδική Αραβία βομβαρδίζει καθημερινά περιοχές που ελέγχονται από τους Χούθι στην Υεμένη, αλλά μέχρι στιγμής χωρίς να καταφέρει να τους απωθήσει.

Υπό πίεση, το βασίλειο, το οποίο επιδιώκει να περιορίσει την απειλή των Χούθι χωρίς να εμπλακεί σε ανοιχτό πόλεμο, αυξάνει τις διπλωματικές του επαφές. Οι Χούθι αμφισβητούν τη Σαουδική Αραβία, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν αυξανόμενο δίλημμα σχετικά με την παρέμβαση.

«Η μόνη λύση θα ήταν πολιτική, μέσω διαπραγματεύσεων, αλλά προς το παρόν, οι κρίσεις μεταξύ Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας, αφενός, και μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, αφετέρου, φαίνεται να παραμένουν άλυτες. Υπάρχει προθυμία μεταξύ των μερών για διαπραγμάτευση, αλλά προς το παρόν δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την επίτευξη συμφωνίας», εκτιμούν Ευρωπαίοι διπλωμάτες .

Ο Νίκολα Πέντε, Γενικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Οικουμενικών Σπουδών (IGS), σημειώνει μάλιστα ότι οι Αμερικανοί, ενώ προτιμούν μια διπλωματική λύση, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν μια πολύ επικίνδυνη στρατιωτική κλιμάκωση, η οποία θα έχει επιπτώσεις όχι μόνο στην περιοχή της Ερυθράς, αλλά και στο Στενό του Ορμούζ. «Η προθυμία για διαπραγμάτευση μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών, ειδικότερα, συγκρούεται με μια σειρά εσωτερικών αναγκών που, αυτή τη στιγμή, ουσιαστικά απομακρύνουν την πιθανότητα διαλόγου», τονίζει και προσθέτει: «Η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται σε εύθραυστη θέση σε αυτές τις περιφερειακές κρίσεις, επειδή μια παρέμβαση υπέρ της Σαουδικής Αραβίας, ή τουλάχιστον μια πιο έντονη στρατιωτική στάση υπέρ των Σαουδαράβων, θα μπορούσε όχι μόνο να μεταβάλει τις συνθήκες ασφαλείας στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας, αλλά και να έχει συστημικό αντίκτυπο στην κρίση με το Ιράν στο Στενό του Ορμούζ».
Θα εφαρμοστεί η Συμφωνία της Μέκκας;

Ηδη, η Σαουδική Αραβία εντείνει τις επαφές με το Πακιστάν και την Τουρκία με στόχο να εφαρμοστεί η Συμφωνία της Μέκκας και να εμπλακούν στη σύγκρουση η Τουρκία και το Πακιστάν.

«Αυτή είναι η πρώτη και πιο επικίνδυνη δοκιμασία για την αποτελεσματικότητα της νέας συμφωνίας της Μέκκας, αλλά για πολλούς λόγους, δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε αυτόματη εμπλοκή υπέρ της Σαουδικής Αραβίας», αναφέρουν αναλυτές στη Μέση Ανατολή. «Ο βασικός λόγος αφορά την πολυπλοκότητα της κρίσης και το γεωγραφικό της εύρος, το οποίο κινδυνεύει να εμπλέξει άμεσα το Ιράν. Οι χώρες της Συμφωνίας της Μέκκας πρέπει να κάνουν μια σειρά αξιολογήσεων πριν σχεδιάσουν μια πιθανή στρατιωτική αντίδραση» Το μεγάλο άγνωστο για τις χώρες που έχουν υπογράψει το Σύμφωνο της Μέκκας, και όλες τις άλλες στην περιοχή, είναι ακριβώς αυτό: πώς να παρέμβουν και να διαχειριστούν τη φάση μιας νέας κλιμάκωσης, παράγοντας παράλληλα απτά αποτελέσματα.

«Η εμπειρία διδάσκει ότι οι περιοχές που ελέγχουν οι Χούθι μπορεί να κατακτηθούν μόνο μέσω χερσαίων επιχειρήσεων, αλλά σε αυτό το πλαίσιο, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναπτυχθεί σημαντικός αριθμός στρατιωτών και σίγουρα θα υπάρξουν μεγάλες απώλειες», λένε οι ίδιες πηγές.

Ακόμη και οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί πριν μήνες εναντίον των Χούθι δεν έχουν επιτύχει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάστηκαν να κηρύξουν την επιχείρηση εναντίον των Χούθι ως επιτυχημένη, για να μην πουν ότι απέτυχε», λένε Ευρωπαίοι διπλωμάτες. Το μήνυμα του Πενταγώνου ήταν αρκετά σαφές: «Έχουμε ξοδέψει υπέρογκα ποσά σε όπλα, χωρίς να έχουμε αισθητά αποτελέσματα επί του εδάφους».

naftemporiki.gr