Η προσπάθεια αναζωπύρωσης του παράνομου και ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου πυροδότησε την άμεση και αποφασιστική κινητοποίηση της ελληνικής διπλωματίας, με την Τουρκία να βρίσκεται σε πραγματικό διπλωματικό αδιέξοδο.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η Αθήνα απάντησε με ένα συντονισμένο στρατηγικό σχέδιο που εδράζεται στη διεθνή νομιμότητα, θωρακίζοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Η ελληνική αντίδραση χαρακτηρίζεται από τρεις κεντρικούς πυλώνες που επανακαθορίζουν τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η τελευταία φορά που η ΕΕ έβγαλε ομόφωνη δήλωση με τέτοια ταχύτητα, όπως έκανε προχθές με την Τουρκία και τη Λιβύη, ήταν στις 8 Αυγούστου 2025, με αφορμή την ιστορική μονογράφηση της ειρηνευτικής συνθήκης μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν στην Ουάσινγκτον.
Η Τουρκία πέτυχε το ακατόρθωτο, μέσα από την «νίκη» με την επικύρωση του ανυπόστατου μνημονίου με μία κυβέρνηση που στερείται παντελούς νομιμοποίησης για τέτοιες ενέργειες από τα Ηνωμένα Έθνη, κατάφερε να δώσει διπλωματικούς πόντους στην Ελλάδα και να συσπειρώσει γύρω της ακόμη περισσότερο τους συμμάχους της.
Ευρωπαϊκό τείχος
Ο πρώτος θεμελιώδης πυλώνας της ελληνικής στρατηγικής αποτυπώθηκε στη συμπαγή και ακαριαία στάση που κράτησαν οι θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την πρώτη στιγμή, οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προέβησαν σε δημόσιες τοποθετήσεις που αποδομούν πλήρως το τουρκολιβυκό κατασκεύασμα. Η πρωτοφανής στήριξη που εκφράστηκε μέσω της Κοινής Δήλωσης και των 27 κρατών-μελών δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική τυπικότητα, αλλά μια ηχηρή επιβεβαίωση ότι τα ελληνικά θαλάσσια σύνορα ταυτίζονται απολύτως με τα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.
Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, αυτή η ομόθυμη στάση προσφέρει ένα ισχυρότατο διαπραγματευτικό όπλο και ένα αδιαπέραστο πολιτικό αναπέτασμα. Μετατρέπει μια διμερή, κατά την τουρκική οπτική, διαφορά σε καθαρά ευρωπαϊκό ζήτημα τήρησης του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS). Η Αθήνα καταφέρνει έτσι να μην παλεύει μόνη της στο διπλωματικό πεδίο, αλλά να καθιστά την Ευρώπη εγγυητή της σταθερότητας στην περιοχή.
Από την άλλη πλευρά, οι συνέπειες για την Άγκυρα και την Τρίπολη είναι βαρύτατες. Η Τουρκία βλέπει την προσπάθειά της να επιβάλει τετελεσμένα να προσκρούει στο ευρωπαϊκό τείχος, ενισχύοντας την εικόνα της ως παράγοντα αποσταθεροποίησης. Για τη Λιβύη, η επιμονή σε μια παράνομη συμφωνία υπονομεύει τις σχέσεις της με την Ε.Ε., βάζοντας στον «πάγο» κρίσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια, προγράμματα ανασυγκρότησης και διπλωματικές επαφές που έχει απόλυτη ανάγκη για τη σταθεροποίηση της χώρας.
Διπλωματική αντεπίθεση
Ο δεύτερος πυλώνας αφορά στην πρόθεση της Ελλάδας να θέσει θέμα συγκεκριμένων συνεπειών και κυρώσεων για τη Λιβύη και την Τουρκία, τόσο ενώπιον της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στο πλαίσιο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η Αθήνα καθιστά σαφές ότι η παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων ενός κράτους-μέλους δεν μπορεί να μένει χωρίς κόστος.
Στο πεδίο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, η κίνηση αυτή μετατοπίζει τη χώρα από θέση άμυνας σε θέση ενεργητικής αντεπίθεσης. Η προσφυγή στον ΟΗΕ και η ενεργοποίηση μηχανισμών της Ε.Ε. θέτουν τις έκνομες ενέργειες υπό το φως της διεθνούς δικαιοσύνης, εμποδίζοντας την εδραίωση αυθαίρετων διεκδικήσεων. Παράλληλα, δημιουργείται ένα θεσμικό υπόβαθρο που μπορεί ανά πάσα στιγμή να ενεργοποιήσει στοχευμένα μέτρα.
Για την Τουρκία, η εξέλιξη αυτή σημαίνει διαρκή διπλωματική πίεση και τον κίνδυνο επαναφοράς των ευρωπαϊκών κυρώσεων, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την αμυντική της βιομηχανία, τις ευρωτουρκικές σχέσεις και την οικονομία της. Για την κυβέρνηση της Τρίπολης, οι συνέπειες είναι ακόμα πιο άμεσες. Η Λιβύη ρισκάρει την πλήρη διεθνή της απομόνωση, ενώ οποιαδήποτε εμπλοκή της σε παράνομες έρευνες ή γεωτρήσεις στην περιοχή θα την φέρει αντιμέτωπη με νομικές και οικονομικές κυρώσεις που θα μπλοκάρουν τους πόρους της στο εξωτερικό.
Στρατηγική απάντηση
Ο τρίτος και πλέον ουσιαστικός πυλώνας της ελληνικής αντίδρασης είναι η άμεση εκκίνηση ουσιαστικών συζητήσεων με το Κάϊρο για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Απέναντι σε ένα ανυπόστατο, άκυρο και ανεφάρμοστο μνημόνιο που υπέγραψαν Άγκυρα και Τρίπολη, η Αθήνα απαντά όχι με λόγια, αλλά με μια νόμιμη, θεσμική και διεθνώς αναγνωρισμένη πράξη: τη διεύρυνση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας για την κάλυψη νέων θαλάσσιων ζωνών.
Αυτή η κίνηση αποτελεί ματ στη διπλωματική σκακιέρα. Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, η επέκταση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο ακυρώνει έτι περαιτέρω στην πράξη τις τουρκικές επιδιώξεις περί «Γαλάζιας Πατρίδας» και δημιουργεί ένα στέρεο νομικό υπόβαθρο στην περιοχή. Η Αθήνα αποδεικνύει ότι κινείται με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας, δημιουργώντας συμμαχίες με περιφερειακούς παίκτες-κλειδιά και θωρακίζοντας τα κυριαρχικά της δικαιώματα ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.
Οι συνέπειες αυτού του εγχειρήματος για την Τουρκία είναι καταλυτικές. Η Άγκυρα βλέπει το παράνομο μνημόνιό της να καθίσταται εντελώς ανεφάρμοστο επί του πεδίου, καθώς επικαλύπτεται από μια έγκυρη διεθνή συμφωνία μεταξύ δύο κυρίαρχων κρατών. Για τη Λιβύη, η εξέλιξη αυτή στερεί κάθε περιθώριο ελιγμών, εγκλωβίζοντάς την σε μια τακτική που την απομονώνει από τους γείτονές της στην Ανατολική Μεσόγειο και ακυρώνει την προοπτική να καταστεί αξιόπιστος ενεργειακός εταίρος της Ευρώπης.
enikos.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου