Οι ελεύθεροι επαγγελματίες που ήταν ασφαλισμένοι στον πρώην ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ, ΤΑΕ, ΤΣΑ) –έμποροι, βιοτέχνες, αυτοκινητιστές και άλλοι– έχουν σήμερα περισσότερους δρόμους προς τη σύνταξη απ’ όσους πιστεύουν. Μπορούν να εξαγοράσουν πλασματικά έτη, να αξιοποιήσουν χρόνο ασφάλισης σε άλλα ταμεία και, κυρίως, να πάρουν σύνταξη χωρίς να κλείσουν την επιχείρησή τους. Από το 2024 ο συνταξιούχος που συνεχίζει να εργάζεται λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξή του, καταβάλλοντας πρόσθετη εισφορά.
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι απλό. Όποιος έχει ήδη τις προϋποθέσεις, έχει συμφέρον να υποβάλει αίτηση αμέσως, γιατί η παραμονή στην ασφάλιση πέρα από την 40ετία προσθέτει ελάχιστα στο ποσό της σύνταξης.
Στα 67 με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης
Ο γενικός κανόνας ισχύει για άνδρες και γυναίκες: σύνταξη στο 67ο έτος της ηλικίας με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ημέρες) (ν. 4336/2015, άρθρο 1). Η σύνταξη είναι αναλογική, δηλαδή υπολογίζεται με βάση τα χρόνια που έχουν πραγματικά συμπληρωθεί.
Όποιος έχει κλείσει τα 67 και έχει τα 15 έτη ασφάλισης, έχει κάθε λόγο να υποβάλει αίτηση αμέσως, ακόμη κι αν σκοπεύει να συνεχίσει τη δουλειά του.
Παράδειγμα: Ελεύθερη επαγγελματίας, ασφαλισμένη στον ΟΑΕΕ από το 2005, κλείνει τα 67 μέσα στο 2026. Έχει 21 έτη ασφάλισης, άρα παίρνει και ολόκληρη την εθνική σύνταξη. Συμφέρει να κάνει αίτηση τώρα, είτε συνεχίσει τη δραστηριότητα είτε όχι.
Παράδειγμα: Αυτοκινητιστής, ασφαλισμένος στο ΤΣΑ από το 1995, κλείνει τα 67 μέσα στο 2026 με 31 έτη ασφάλισης. Ισχύει το ίδιο συμπέρασμα.
Στα 62 με 40 έτη, με τη βοήθεια πλασματικών ετών
Ο δεύτερος δρόμος, πάλι για άνδρες και γυναίκες, είναι η πλήρης σύνταξη στο 62ο έτος με 40 έτη ασφάλισης. Όποιος δεν έχει 40 έτη πραγματικής ασφάλισης με συνολικό χρόνο από όλα τα ταμεία που έχει ασφαλιστεί μπορεί να τα συμπληρώσει με πλασματικά έτη.
Τι είναι τα πλασματικά έτη
Είναι χρονικά διαστήματα χωρίς εισφορές, που ο νόμος επιτρέπει να αναγνωριστούν ως χρόνος ασφάλισης, κατά κανόνα έναντι πληρωμής. Τέτοια διαστήματα είναι η στρατιωτική θητεία που δεν καλύφθηκε από ασφάλιση, τα χρόνια σπουδών, ο χρόνος ανατροφής παιδιών και τα κενά ασφάλισης. Ο χρόνος επιδοτούμενης ανεργίας αναγνωρίζεται χωρίς κόστος.
Πόσο κοστίζουν
Για τον ελεύθερο επαγγελματία το κόστος κάθε μήνα ισούται με τη μηνιαία εισφορά κύριας σύνταξης της κατηγορίας του. Για την 1η κατηγορία, το 2026, αυτή είναι 185,09 €. Η εξόφληση γίνεται με έναν από τρεις τρόπους:
• εφάπαξ, με έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος εξαγοράς
• σε έως 60 δόσεις
• με παρακράτηση 25% από τη σύνταξη.
Όποιος έχει δυνατότητα συμπλήρωσης 40 ετών δεν έχει λόγο να μην υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης άμεσα. Η επιπλέον παραμονή αυξάνει ελάχιστα τη σύνταξη, ενώ μπορεί να συνταξιοδοτηθεί και να συνεχίσει να εργάζεται.
Παράδειγμα: Ελεύθερη επαγγελματίας, ασφαλισμένη στο ΤΕΒΕ από το 1988, έχει κλείσει τα 62 και συμπληρώνει μέσα στο 2026 38 έτη ασφάλισης. Εξαγοράζει 2 πλασματικά έτη (24 × 185,09 € = 4.442,16 €, ή 4.264,47 € αν πληρώσει εφάπαξ με έκπτωση 4%) και κάνει αμέσως αίτηση.
Παράδειγμα: Έμπορος, ασφαλισμένος στο ΤΕΒΕ από το 1989, έχει κλείσει τα 62 και συμπληρώνει 37 έτη. Εξαγοράζει 3 έτη (6.663,24 €, ή 6.263,45 € εφάπαξ με έκπτωση 6%) και βγαίνει με πλήρη σύνταξη.
Νέοι ασφαλισμένοι: Μειωμένη σύνταξη στα 62
Όσοι ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά από 1.1.1993 και μετά («νέοι ασφαλισμένοι») έχουν μια επιπλέον επιλογή: μειωμένη σύνταξη στο 62ο έτος με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, χωρίς να χρειάζεται 40ετία. Από τα 15 έτη, τα 2,5 (750 ημέρες) πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί την τελευταία πενταετία πριν από την αίτηση.
Πόση είναι η μείωση
Η μείωση αφορά μόνο την εθνική σύνταξη: 1/200 για κάθε μήνα που λείπει μέχρι τα 67. Για έξοδο ακριβώς στα 62 λείπουν 60 μήνες, άρα η μείωση φτάνει το 30%, δηλαδή έως 134,06 € τον μήνα με τα ποσά του 2026. Η ανταποδοτική σύνταξη, το τμήμα που προκύπτει από τις εισφορές, καταβάλλεται ολόκληρη. Η μείωση είναι μόνιμη. Η σύνταξη δεν γίνεται πλήρης όταν ο συνταξιούχος κλείσει τα 67.
Σύνταξη και δουλειά μαζί
Από 1.1.2024 ο συνταξιούχος που συνεχίζει να εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας παίρνει το 100% της κύριας και της επικουρικής. Η παλιά περικοπή του 30% καταργήθηκε.
Τι πληρώνει
Πέρα από τις κανονικές εισφορές της ασφαλιστικής κατηγορίας που επιλέγει, καταβάλλει και έναν πρόσθετο «πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ». Ο πόρος αυτός δεν αυξάνει τη σύνταξη.
• Ελεύθεροι επαγγελματίες χωρίς υποχρεωτική επικουρική ασφάλιση: 50% επιπλέον επί της εισφοράς κύριας σύνταξης. Για την 1η κατηγορία το 2026 αυτό σημαίνει 92,55 € τον μήνα.
- Όσοι έχουν υποχρεωτική και επικουρική ασφάλιση: 40% επιπλέον στην εισφορά κύριας και 40% στην εισφορά επικουρικής.
Ποιοι εξαιρούνται από τον πόρο:
• οι συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας·
• τα άτομα με ψυχική αναπηρία·
• όσοι λαμβάνουν εξωιδρυματικό επίδομα·
• οι πολύτεκνοι, εφόσον ένα τουλάχιστον παιδί είναι ανήλικο ή σπουδάζει.
Φορολογία
Η σύνταξη δεν είναι αφορολόγητη. Φορολογείται ως εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις, με την προοδευτική κλίμακα του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος. Η κλίμακα αυτή, από το φορολογικό έτος 2026, προβλέπει για όσους δεν έχουν εξαρτώμενα τέκνα:
• 9% έως 10.000 €·
•20% από 10.000 έως 20.000 €·
• 26% από 20.000 έως 30.000 €.
Ο φόρος παρακρατείται μηνιαία από τη σύνταξη και εκκαθαρίζεται με τη φορολογική δήλωση. Φορολογείται επίσης το κέρδος από την επιχείρηση, ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες ισχύει και το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των άρθρων 28Α–28Δ ΚΦΕ, που η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε συνταγματικό. Ο συνταξιούχος που εργάζεται δεν γλιτώνει λοιπόν φόρο. Κερδίζει όμως ένα σταθερό μηνιαίο εισόδημα που μέχρι τώρα δεν είχε.
Παράδειγμα: Έμπορος του πρώην ΤΕΒΕ, 62 ετών, με 40 έτη ασφάλισης, παίρνει σύνταξη 1.054 €. Αν συνεχίσει τη δουλειά του στην 1η ασφαλιστική κατηγορία, πληρώνει επιπλέον 92,55 € τον μήνα. Η σύνταξη φορολογείται κανονικά με την κλίμακα.
Παράδειγμα: Αυτοκινητιστής του πρώην ΤΣΑ, 62 ετών, με 30 έτη ασφάλισης και 3 έτη στο ΙΚΑ, παίρνει πρόωρη μειωμένη σύνταξη 608,36 €. Με επιβάρυνση 92,55 € τον μήνα αποκτά σταθερό εισόδημα, χωρίς να κλείσει την επιχείρηση.
Γράφει ο Διονύσης Ρίζος, δικηγόρος
enikos.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου