«Θα τελειώσει ποτέ;» Η ερώτηση απευθύνεται στον Μπενιαμίν Νετανιάχου μέσα σε ένα τηλεοπτικό στούντιο γεμάτο υποστηρικτές του. Έχει προηγηθεί η απαρίθμηση στρατιωτικών επιτυχιών, εξοντώσεων ηγετών της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, επιχειρήσεων κατά του Ιράν. Ο παρουσιαστής επιμένει: έχει τελειώσει ο πόλεμος;
«Δεν θα τελειώσει ποτέ», απαντά ο Ισραηλινός πρωθυπουργός. «Θέλετε να ζήσετε; Στη Μέση Ανατολή; Στον κόσμο; Δεν θα τελειώσει ποτέ».
Η σκηνή από την εκπομπή «The Patriots» του Channel 14, τον περασμένο Ιούνιο, ανοίγει την ανάλυση του Ίθαν Μπρόνερ στο Bloomberg για το πολιτικό αποτύπωμα του Νετανιάχου. Και συμπυκνώνει το παράδοξο των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου: οι Ισραηλινοί μπορεί να απορρίψουν τον άνθρωπο που τους κυβερνά, έχοντας όμως αποδεχθεί εν πολλοίς την αντίληψή του για την ασφάλεια.
Ο Νετανιάχου κινδυνεύει να χάσει την εξουσία. Η πολιτική του παρακαταθήκη έχει ήδη περάσει στους αντιπάλους του.
Από την «ολοκληρωτική νίκη» στη «σούπερ Σπάρτη»
Ο Νετανιάχου έχει επανειλημμένα υποσχεθεί «ολοκληρωτική νίκη». Έπειτα όμως από χρόνια συγκρούσεων, εκατοντάδες ημέρες επιστράτευσης εφέδρων, αυξανόμενο δημόσιο χρέος και βαθύτερη διεθνή απομόνωση, πολλοί Ισραηλινοί δυσκολεύονται να αισθανθούν νικητές.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι το Ισραήλ θα χρειαστεί να μετατραπεί σε μια «σούπερ Σπάρτη», διατηρώντας συνεχή πολεμική ετοιμότητα όσο παραμένουν ενεργοί το Ιράν και οι σύμμαχοί του στην περιοχή.
Κατά την ανάλυση του Bloomberg, αυτή η προοπτική αφήνει ανεκπλήρωτη τη μεγάλη του υπόσχεση: μια πιο ασφαλή και σταθερή Μέση Ανατολή, την οποία επιμένει ότι μόνο εκείνος μπορεί να εξασφαλίσει. Το χάσμα ανάμεσα στις στρατιωτικές επιτυχίες που προβλάλλει και στην καθημερινή ανασφάλεια που βιώνουν οι πολίτες, βαραίνει την προσπάθεια επανεκλογής του.
Η δυσπιστία αφορά τον ίδιο
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις που επικαλείται το Bloomberg, τουλάχιστον τρεις στους πέντε Ισραηλινούς δεν εμπιστεύονται τον Νετανιάχου.
Για πολλούς, η κρίσιμη εκκρεμότητα παραμένει η 7η Οκτωβρίου 2023. Θεωρούν ότι ο πρωθυπουργός που βρισκόταν στην εξουσία όταν εκδηλώθηκε η επίθεση της Χαμάς οφείλει να αναλάβει την ευθύνη, να αποχωρήσει και να βρεθεί αντιμέτωπος με έρευνα για την αποτυχία προστασίας της χώρας.
Στη δυσαρέσκεια προστίθενται οι κατηγορίες για δωροδοκία, απάτη και κατάχρηση εμπιστοσύνης που αντιμετωπίζει στο Ισραήλ, καθώς και η προσπάθεια ενίσχυσης της εκτελεστικής εξουσίας εις βάρος του Ανώτατου Δικαστηρίου. Οι επικριτές του συνδέουν τις θεσμικές παρεμβάσεις με τις προσωπικές δικαστικές του εκκρεμότητες.
Ο συγγραφέας Άρι Σαβίτ περιγράφει στο Bloomberg τη μεταμόρφωσή του με μια αιχμηρή φράση: ένας παλαιού τύπου Ρεπουμπλικανός της εποχής Ρίγκαν έχει μετατραπεί σε «Γάλλο βασιλιά».
Ένα Λικούντ χτισμένο γύρω από τον «Μπίμπι»
Το Bloomberg καταγράφει παράλληλα τη μετατροπή του Λικούντ σε μηχανισμό προσωπικής αφοσίωσης. Ένα κόμμα που στέγαζε διαφορετικές συντηρητικές και κοσμικές τάσεις έχει ταυτιστεί σε τέτοιο βαθμό με τον ηγέτη του, ώστε ελάχιστος χώρος απομένει για την ανάδειξη διαδόχων.
Την εικόνα επιβαρύνει η συμμαχία του με την Ακροδεξιά και τα υπερορθόδοξα κόμματα. Στην κυβέρνηση συμμετέχουν ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, ο οποίος υποστηρίζει την προσάρτηση της Δυτικής Όχθης.
Οι υπερορθόδοξοι εταίροι, από την πλευρά τους, επιδιώκουν τη διατήρηση επιδοτήσεων και εξαιρέσεων από τη στρατιωτική θητεία — ένα ιδιαίτερα φορτισμένο ζήτημα σε μια κοινωνία που υφίσταται παρατεταμένη επιστράτευση.
Ο πιθανός διάδοχος και τα όρια της αλλαγής
Ο Γκάντι Άιζενκοτ εμφανίζεται ως ο πιθανότερος διάδοχος του Νετανιάχου. Το κόμμα του, Yashar, προβλέπεται να κερδίσει περίπου 22 έδρες, έναντι 20 για το Λικούντ, σύμφωνα με τις δημοσκοπικές εκτιμήσεις.
Ο 66χρονος Άιζενκοτ προσφέρει διαφορετικό προσωπικό προφίλ. Μαροκινής καταγωγής, με έναν γιο που σκοτώθηκε στον πόλεμο της Γάζας, προβάλλει ως πολιτικός εγγύτερος στα βιώματα των πολιτών. Στην ασφάλεια, όμως, οι αποστάσεις περιορίζονται.
Σύμφωνα με το Bloomberg, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους και δεν έχει ζητήσει την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα, τον Λίβανο ή τη Συρία.
«Όποιος κι αν κερδίσει, δεν θα υπάρξει θεμελιώδης αλλαγή στην πολιτική μας», εκτιμά ο Μάικλ Όρεν, πρώην πρέσβης του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον. «Μπορεί μάλιστα να γίνει πιο επιθετική».
Η 7η Οκτωβρίου ενίσχυσε το δόγμα του
Εδώ βρίσκεται η κεντρική διαπίστωση της ανάλυσης: η τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς που εξέθεσε την αποτυχία της κυβέρνησης Νετανιάχου συνέβαλε στην ευρύτερη αποδοχή της κοσμοθεωρίας του. Η αντίθεση σε ένα παλαιστινιακό κράτος, η αποτροπή της ανάπτυξης ιρανικών πυρηνικών όπλων, η στρατιωτική παρουσία σε γειτονικά εδάφη για την εξουδετέρωση απειλών και η πεποίθηση ότι η ειρήνη προκύπτει από την ισχύ έχουν περάσει στον πολιτικό κορμό της χώρας.
Το Bloomberg υποστηρίζει ότι τα κυρίαρχα κόμματα, που εκπροσωπούν περίπου τα δύο τρίτα του εκλογικού σώματος, έχουν υιοθετήσει τη σκληρή δυσπιστία του Νετανιάχου απέναντι στις προθέσεις του αραβικού και μουσουλμανικού περίγυρου.
Οι ρίζες αυτής της αντίληψης βρίσκονται στην παράδοση του αναθεωρητικού σιωνισμού του Ζέεβ Ζαμποτίνσκι και στην ιδέα του «σιδηρού τείχους»: της ισχύος ως αναγκαίας προϋπόθεσης για οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία. Πρόκειται για την πολιτική παράδοση μέσα στην οποία μεγάλωσε ο Νετανιάχου, με καθοριστική την επιρροή του πατέρα του, Μπενσιόν.
Η κάλπη μπορεί να αλλάξει τον πρωθυπουργό
Το εκλογικό αποτέλεσμα παραμένει ανοιχτό. Ο Νετανιάχου μπορεί να εξασφαλίσει οριακή νίκη ή να εκμεταλλευθεί ένα αδιέξοδο σχηματισμού κυβέρνησης, παραμένοντας στην εξουσία μέχρι μια νέα αναμέτρηση, όπως συνέβη επανειλημμένα την περίοδο 2019–2022.
Η δημοσκόπηση της Kantar για το Kan 11, που δημοσιεύθηκε στις 18 Οκτωβρίου, δεν έδινε καθαρή διαδρομή προς την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών ούτε στον απερχόμενο κυβερνητικό συνασπισμό ούτε στο μπλοκ της αντιπολίτευσης.
Ακόμη όμως και αν οι κάλπες σημάνουν το τέλος της πρωθυπουργίας του, το Bloomberg βλέπει μικρό περιθώριο άμεσης ανατροπής της στρατηγικής που διαμόρφωσε.
Οι Ισραηλινοί καλούνται να αποφασίσουν εάν θέλουν να συνεχίσει να τους κυβερνά ο Νετανιάχου. Οι επίδοξοι διάδοχοί του έχουν ήδη επιλέξει να κινηθούν στο έδαφος που εκείνος διαμόρφωσε.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου