Τραμπ: Τώρα ψάχνει εξιλαστήρια θύματα για το Ιράν – Έρχεται μετωπική με υπουργούς και Νετανιάχου;

Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr

Με τον πόλεμο στο Ιράν να παραμένει χωρίς ορατή διέξοδο και το πολιτικό του κόστος να βαραίνει τους Ρεπουμπλικανούς παραμονές των ενδιάμεσων εκλογών, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να αναζητεί πρόσωπα στα οποία θα μπορούσε να αποδώσει την ευθύνη για την εξέλιξη της σύγκρουσης.

Την ίδια στιγμή – παρά τις επίσημες δηλώσεις – υπάρχουν πληροφορίες που τον θέλουν να διαφωνεί με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου σχετικά με το εάν πρέπει να αρχίσουν ξανά οι επιθέσεις ή να δοθεί μεγαλύτερο περιθώριο στη διπλωματία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Atlantic, στο επίκεντρο των ερωτήσεων του Αμερικανού προέδρου προς συμβούλους του βρίσκονται ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο επικεφαλής του Μικτού Επιτελείου των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν. Αμφότεροι συγκαταλέγονται στους ένθερμους υποστηρικτές του πολέμου.
Οι διαβεβαιώσεις που διαψεύστηκαν

Η δυσαρέσκεια του Τραμπ έχει ενταθεί καθώς πριν από την έναρξη του πολέμου, στα τέλη Φεβρουαρίου, σύμβουλοί του τον είχαν διαβεβαιώσει ότι η σύγκρουση θα είχε ολοκληρωθεί πολύ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Οκτώ μήνες αργότερα, ο πόλεμος παραμένει βαθιά αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί στα ύψη και η συνεχιζόμενη παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ συντηρεί την οικονομική πίεση. Κάπως έτσι ο Τραμπ έφτασε να ζητήσει αξιολογήσεις για την απόδοση των Χέγκσεθ και Κέιν. Για τον πρώτο εξάλλου το κλίμα στον Λευκό Οίκο είναι εξαιρετικά βαρύ, αφού πολλοί υπουργοί διαφωνούν και με τις αποφάσεις και με τον τρόπο του, ενώ πιστεύουν πως επιβιώνει λέγοντας στον Τραμπ αυτά που θέλει να ακούσει.

Πρόσθετη ένδειξη των τριβών στο Πεντάγωνο αποτελεί η απομάκρυνση του αντιστράτηγου Μπρετ Σίλβια, κορυφαίου στελέχους του στρατιωτικού σχεδιασμού, από τον Χέγκσεθ. Το γραφείο του Κέιν αρχικά εξέδωσε ανακοίνωση ευχαριστώντας τον για τις δεκαετίες υπηρεσίας του, για να διευκρινίσει αργότερα ότι η ανακοίνωση «δεν αποτύπωνε κατάλληλα το σύνολο των περιστάσεων».
Το δύσκολο τηλεφώνημα με τον Νετανιάχου

Η αναζήτηση ευθυνών στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης συμπίπτει με νέα διαφωνία Τραμπ και Νετανιάχου για τα επόμενα στρατιωτικά βήματα.

Σύμφωνα με το Axios, η τηλεφωνική τους επικοινωνία το Σάββατο ήταν «δύσκολη» και «ωμή». Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πίεσε για επανέναρξη των επιθέσεων στο Ιράν, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος τάχθηκε υπέρ της παράτασης των διαπραγματεύσεων. Ο Νετανιάχου βρίσκεται και ο ίδιος σε επισφαλή πολιτική θέση, μετά την απώλεια της πλειοψηφίας του στην Κνεσέτ στις εκλογές της περασμένης Τρίτης.

Δημοσίως, ο Τραμπ χαρακτήρισε την Κυριακή τη συνομιλία τους «πολύ καλή», επιβεβαιώνοντας ότι συζήτησαν για το Ιράν, χωρίς να αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες.

Η προτίμησή του στη διπλωματική οδό, ωστόσο, συνοδεύεται από επαναλαμβανόμενες απειλές για νέα πλήγματα. Μιλώντας σε δημοσιογράφους το Σάββατο, δήλωσε ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη «πηγαίνουν καλά», προσθέτοντας ότι η ιρανική πλευρά «δεν είναι πολύ αξιόπιστη».

Ανέφερε ακόμη ότι απομένουν «μία ή δύο εγκαταστάσεις» που θα μπορούσαν να πληγούν «σε δέκα λεπτά», κατονομάζοντας την τοποθεσία που είναι γνωστή ως Pickaxe Mountain. Σύμφωνα με δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών, θεωρείται πιθανός χώρος αποθήκευσης πυρηνικού υλικού και δεν έχει πληγεί μέχρι στιγμής από τις ΗΠΑ στον πόλεμο.
Το Κατάρ μεσολαβεί, το Ισραήλ ανησυχεί

Κατά το ισραηλινό Channel 12, ο Τραμπ επιθυμεί επί του παρόντος να αποφύγει το Ισραήλ ενέργειες που θα μπορούσαν να διαταράξουν τη διπλωματική προσπάθεια.

Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι μεσολαβητές από το Κατάρ πραγματοποίησαν επί τρεις συνεχόμενες ημέρες συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους στην Ντόχα, διατηρώντας άμεση επικοινωνία με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Ο Νετανιάχου αμφισβητεί έντονα αυτή την προσπάθεια, φοβούμενος ότι μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική χαλάρωση της πίεσης προς την Τεχεράνη.

Ο Λευκός Οίκος και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού αρνήθηκαν να σχολιάσουν το συγκεκριμένο δημοσίευμα.
Τα Στενά του Ορμούζ κρατούν την πίεση ψηλά

Ενώ οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται, η αντιπαράθεση στα Στενά του Ορμούζ διατηρεί τους κινδύνους για τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσε ότι δύο πετρελαιοφόρα υπέστησαν εκρήξεις αφού προσέκρουσαν σε νάρκες, ενώ ακολουθούσαν «μη εγκεκριμένη διαδρομή». Η Τεχεράνη έχει επιβάλει περιορισμούς στη διέλευση πλοίων, επιχειρώντας να ασκήσει έλεγχο στη στρατηγική θαλάσσια οδό, ενώ οι ΗΠΑ έχουν απαντήσει με αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών.
Σχεδόν ένα δισ. βαρέλια από τα παγκόσμια αποθέματα

Το μέγεθος της ενεργειακής επιβάρυνσης περιέγραψε τη Δευτέρα ο διευθύνων σύμβουλος της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας του Άμπου Ντάμπι, ADNOC, Σουλτάν αλ Τζάμπερ.

Μιλώντας στο συνέδριο ADIPEC, ανέφερε ότι από την έναρξη του πολέμου έχουν αντληθεί σχεδόν ένα δισεκατομμύριο βαρέλια από τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, περιορίζοντας τα διαθέσιμα περιθώρια αντιμετώπισης νέων διαταραχών.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το κόστος μεταφοράς και εφοδιαστικής αντιστοιχεί πλέον στο 30% του κόστους ενός βαρελιού, έναντι 5% πριν από τον πόλεμο. Σε ορισμένες περιοχές, τα αποθέματα ντίζελ βρίσκονται στα χαμηλότερα εποχικά επίπεδα των τελευταίων 35 ετών, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν έλλειμμα προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου ύψους 600 δισ. κυβικών ποδών.

Οι ανατιμήσεις στο ντίζελ εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις και το κόστος διαβίωσης. Τον περασμένο μήνα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας συμφώνησε στην απελευθέρωση περισσότερων από 20 εκατ. βαρελιών ντίζελ, καθώς και των ποσοτήτων πετρελαίου που απέμεναν από την έκτακτη αποδέσμευση αποθεμάτων που είχε ανακοινωθεί τον Μάρτιο.

«Χρειαζόμαστε διευρυμένη στρατηγική αποθήκευση, μεγαλύτερα αποθέματα προϊόντων και ευέλικτη διυλιστική δυναμικότητα πιο κοντά στις αγορές κατανάλωσης», τόνισε ο αλ Τζάμπερ.
Από την προσωπική απόφαση στην αναζήτηση ενόχων

Η αναζήτηση πιθανών εξιλαστήριων θυμάτων έχει μια προφανή πολιτική λειτουργία: να αποσυνδέσει τον Τραμπ από το κόστος ενός πολέμου του οποίου ο ίδιος διεκδικούσε την πατρότητα. Στις 20 Απριλίου επέμενε ότι το Ισραήλ δεν τον είχε πείσει να επιτεθεί στο Ιράν. Νωρίτερα, μάλιστα, είχε αντιστρέψει το επιχείρημα, λέγοντας ότι ενδεχομένως ο ίδιος είχε ωθήσει την ισραηλινή πλευρά στη στρατιωτική δράση.

Τώρα, με τη γρήγορη νίκη να παραμένει ανεκπλήρωτη υπόσχεση, οι πληροφορίες για τη δυσαρέσκειά του απέναντι στους Χέγκσεθ και Κέιν υποδηλώνουν μια προσπάθεια ανακατανομής της ευθύνης: ο πρόεδρος πήρε την απόφαση, αλλά οι συνεργάτες του τον διαβεβαίωσαν λανθασμένα για τη διάρκεια και την έκβαση.

Πρόκειται για πολιτικά βολικό διαχωρισμό. Επιτρέπει στον Τραμπ να διατηρεί την εικόνα του αποφασιστικού ηγέτη, μεταφέροντας στους υφισταμένους του το βάρος των αποτυχημένων προβλέψεων. Παράλληλα, η σημερινή αντίστασή του στις πιέσεις Νετανιάχου για νέα πλήγματα τού προσφέρει τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως εκείνος που υπερασπίζεται τη διπλωματική διέξοδο.

Η αντίφαση, όμως, παραμένει: όσο κατηγορηματικά διεκδικούσε την αυτονομία της απόφασής του, τόσο δυσκολότερα μπορεί να αποποιηθεί την ευθύνη για τις συνέπειές της. Ακόμη και ενδεχόμενες αποπομπές θα άλλαζαν τα πρόσωπα στην ηγεσία του πολέμου· δεν θα άλλαζαν το ποιος έδωσε την εντολή να αρχίσει.

naftemporiki.gr