Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Η αγορά πετρελαίου επιστρέφει σε γνώριμη ζώνη νευρικότητας: όχι επειδή λείπει το βαρέλι σήμερα, αλλά επειδή οι traders ξαναμετράνε πόσο γρήγορα μπορεί να λείψει αύριο.
Η αφορμή έρχεται από την Ουάσιγκτον, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι μια αμερικανική «αρμάδα» πλοίων κατευθύνεται προς την περιοχή του Κόλπου «για κάθε ενδεχόμενο», επαναφέροντας τα σενάρια κλιμάκωσης με το Ιράν στο κέντρο της τιμολόγησης.
Η άμεση αντίδραση ήταν ένα rebound των τιμών την Παρασκευή, μετά τη χθεσινή πτώση περίπου 2% που είχε συνδεθεί με αποκλιμάκωση άλλων γεωπολιτικών εστιών και με στοιχεία για αύξηση αμερικανικών αποθεμάτων.
Στο ευρωπαϊκό ταμπλό, το Brent και το WTI κινούνταν ανοδικά, καθώς η αγορά «επαναφέρει» στο μοντέλο της έναν νέο γύρο κινδύνου για τη ροή προσφοράς από τη Μέση Ανατολή.
Γιατί το Ιράν έχει ειδικό βάρος στο ταμπλό
Το Ιράν δεν είναι περιφερειακός παίκτης. Πρόκειται για μέλος του OPEC και παραγωγό της τάξης των ~ 3,3 εκατ. βαρελιών/ημέρα, ενώ εξάγει πάνω από 2 εκατ. βαρέλια/ημέρα (με την Κίνα να αποτελεί βασικό αποδέκτη, άμεσα ή έμμεσα).
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση που θα απειλούσε είτε την παραγωγή είτε την εφοδιαστική αλυσίδα (ναύλοι, ασφάλιστρα, διαθέσιμα tankers, χρόνους παράδοσης) μεταφράζεται αμέσως σε «ασφάλιστρο κινδύνου» στην τιμή.
Η αγορά έχει πρόσφατη εμπειρία από το πόσο «ευαίσθητο» είναι αυτό το πριμ: μόλις την περασμένη εβδομάδα, δηλώσεις που μείωναν τον φόβο κλιμάκωσης είχαν συμβάλει σε έντονη διόρθωση. Με άλλα λόγια, το Brent δεν ανεβοκατεβαίνει μόνο με βάση τα θεμελιώδη, αλλά και με βάση το αν οι επενδυτές πιστεύουν ότι ο γεωπολιτικός κίνδυνος «μένει στη ρητορική» ή περνά στην πράξη.
Ο «εφιάλτης» της αγοράς: τα Στενά του Ορμούζ
Το πραγματικό tail risk δεν είναι μόνο ένα χτύπημα σε εγκαταστάσεις, αλλά μια αναταραχή που θα άγγιζε το πιο κρίσιμο σημείο διέλευσης πετρελαίου στον πλανήτη: τα Στενά του Ορμούζ.
Από εκεί περνά κατά μέσο όρο περίπου 20 εκατ. βαρέλια/ημέρα, δηλαδή γύρω στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαϊκών υγρών (στοιχεία 2024). Ακόμη και μια βραχεία διαταραχή—όχι κατ’ ανάγκη πλήρες «κλείσιμο», αλλά αυξημένος κίνδυνος για τη ναυσιπλοΐα—αρκεί για να εκτινάξει τα ασφάλιστρα μεταφοράς, να αυξήσει το κόστος αντιστάθμισης (hedging) και να «σφίξει» προσωρινά την προσφορά στην spot αγορά.
Γι’ αυτό και οι δηλώσεις περί ναυτικής συγκέντρωσης στην περιοχή λειτουργούν σαν σπίθα: δεν χρειάζεται να συμβεί το ακραίο σενάριο για να κινηθούν οι τιμές. Αρκεί η πιθανότητα να πάψει να θεωρείται θεωρητική.
Το δεύτερο στήριγμα τιμών
Στο σημερινό rebound δεν παίζει ρόλο μόνο η Μέση Ανατολή. Η αγορά «βλέπει» και απώλειες παραγωγής από το Καζακστάν, με το κοίτασμα Tengiz να παραμένει εκτός πλήρους λειτουργίας μετά από shutdown που ανακοινώθηκε λόγω περιστατικού.
Αυτό το είδος ειδήσεων λειτουργεί σαν ενισχυτής: όταν το γεωπολιτικό ρίσκο ανεβάζει τη μεταβλητότητα, ακόμη και πρόσκαιρες διακοπές αλλού αυξάνουν τη διάθεση των traders να «αγοράσουν ασφάλεια» μέσω υψηλότερων τιμών.
Γιατί το ράλι έχει όρια
Παρά τη γεωπολιτική ένταση, πολλοί αναλυτές επιμένουν ότι το παγκόσμιο ισοζύγιο δεν είναι σήμερα «σφιχτό» με τρόπο που να δικαιολογεί ανεξέλεγκτο ράλι, εκτός αν υπάρξει πραγματική και παρατεταμένη διακοπή ροών. Αυτή η άποψη ενισχύεται και από το γεγονός ότι τα αμερικανικά αποθέματα εμφάνισαν μεγαλύτερη του αναμενόμενου αύξηση (build), στοιχείο που λειτουργεί ως αντίβαρο στο γεωπολιτικό story.
Επιπλέον, η διεθνής ζήτηση—αν και συνεχίζει να αυξάνεται—δείχνει σημάδια πιο ήπιας δυναμικής: η IEA έχει εκτιμήσει ότι η παγκόσμια αύξηση της ζήτησης το 2026 θα παραμείνει υποτονική σε ιστορικούς όρους, κάτι που περιορίζει το «καύσιμο» για παρατεταμένη άνοδο τιμών, εφόσον δεν υπάρξει σοκ προσφοράς.
Τι θα κρίνει την πορεία των τιμών από εδώ και πέρα
Το επόμενο διάστημα, το πετρέλαιο θα κινηθεί σε μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε δύο αφηγήματα:
Το πρώτο είναι το γεωπολιτικό premium: κάθε ένδειξη κλιμάκωσης (νέες στρατιωτικές κινήσεις, αυστηρότερη ρητορική, εμπλοκή τρίτων, αυξημένα επεισόδια στη ναυσιπλοΐα) μπορεί να προσθέτει «πόντους» στο Brent σχεδόν αυτόματα, ακριβώς επειδή το σημείο αναφοράς είναι ο Ορμούζ και ο κίνδυνος διαταραχής ροών μεγάλης κλίμακας.
Το δεύτερο είναι το θεμελιώδες ταβάνι: τα αποθέματα, η εικόνα της ζήτησης και η αίσθηση ότι η αγορά είναι σχετικά «καλά τροφοδοτημένη» λειτουργούν ως αντίβαρο. Με άλλα λόγια, χωρίς πραγματική διακοπή ροών από το Ιράν ή χωρίς γενικευμένη αναταραχή στη ναυτιλία, η άνοδος κινδυνεύει να μένει «ασφάλιστρο» και όχι νέο, υψηλότερο επίπεδο ισορροπίας.
Αυτός είναι και ο λόγος που το κλειδί δεν είναι μόνο το τι λέγεται, αλλά το αν η ένταση παράγει γεγονότα. Και, όπως δείχνει το ταμπλό των τελευταίων ημερών, η αγορά θα συνεχίσει να αντιδρά απότομα σε κάθε μετατόπιση—πότε “risk-on” με πτώση 2%, πότε “risk-off” με γρήγορο rebound—όσο το Ιράν και ο Κόλπος παραμένουν στο επίκεντρο.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου