Ο οικονομικός εθνικισμός επιστρέφει δυναμικά στο παγκόσμιο σκηνικό, με τους δασμούς να είναι μόνο η πιο ορατή πλευρά μιας πολύ βαθύτερης στροφής κρατών και κυβερνήσεων προς την «οικονομική κρατική στρατηγική».
Τα τελευταία χρόνια οι εμπορικοί πόλεμοι, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πολιτική δασμών του Ντόναλντ Τραμπ, κυριάρχησαν στη διεθνή ατζέντα, αλλάζοντας τις ισορροπίες στο παγκόσμιο εμπόριο.
Παρά το γεγονός ότι οι δασμοί στις ΗΠΑ αποδείχθηκαν σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικοί, με το μεγαλύτερο βάρος να περνά σε επιχειρήσεις και καταναλωτές και το 64% των Αμερικανών να τους αποδοκιμάζει, το κύμα οικονομικού εθνικισμού όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά βαθαίνει. Ακόμη κι αν ο εμπορικός πόλεμος αποκλιμακωθεί, η λογική «η πατρίδα πρώτα» παραμένει ο νέος κανόνας για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις.Οικονομικός εθνικισμός πέρα από τους δασμούς
Οι δασμοί είναι εύκολο να μετρηθούν, να αναλυθούν και να αποτελέσουν πολιτικό σύνθημα, ωστόσο συνιστούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου του οικονομικού εθνικισμού. Το παγκόσμιο εμπόριο αγαθών έφτασε τα 49 τρισ. δολάρια το 2024, περίπου το 45% του παγκόσμιου ΑΕΠ, όμως η «αόρατη» πλευρά της παγκοσμιοποίησης, υπηρεσίες, δεδομένα, πνευματικό κεφάλαιο, επενδύσεις, κινείται σε αντίστοιχα ή και υψηλότερα επίπεδα. Αν συνυπολογιστούν και οι τοπικές πωλήσεις θυγατρικών πολυεθνικών, το μέγεθος της διασυνοριακής δραστηριότητας ξεπερνά τα 60 τρισ. δολάρια.
Σε αυτή τη δεύτερη, πιο σύνθετη σφαίρα, ο οικονομικός εθνικισμός εκδηλώνεται πολύ πιο διακριτικά αλλά και πιο συστημικά. Μέσα από ένα πυκνό πλέγμα βιομηχανικών πολιτικών, κυρώσεων, ελέγχων επενδύσεων, ρυθμιστικών διακρίσεων και άτυπων κοινωνικών πιέσεων, τα κράτη εγκαταλείπουν σταδιακά την ουδετερότητα ως προς την εθνικότητα των επιχειρήσεων. Το αποτέλεσμα είναι να καθίσταται σχεδόν αδύνατο να «πατηθεί το rewind» και να επιστρέψουμε στην εποχή της ανεμπόδιστης παγκοσμιοποίησης.
Δασμοί, άμυνα και ψηφιακά σύνορα: η νέα αρχιτεκτονική
Την ώρα που οι παραδοσιακοί δασμοί φαίνεται να φτάνουν σε ένα πολιτικό και νομικό όριο, ο οικονομικός εθνικισμός μεταφέρεται σε κρίσιμες υποδομές, άμυνα και τεχνολογία. Η Ευρώπη σχεδιάζει ψηφιακό νόμισμα, η Γερμανία βλέπει τον αμυντικό κολοσσό Rheinmetall να προβλέπει πενταπλασιασμό εσόδων έως το 2030, ενώ η Ινδία ανακοινώνει επενδύσεις 210 δισ. δολαρίων σε υπολογιστική ισχύ εντός των συνόρων της. Παράλληλα, χώρες σε όλο τον κόσμο χτίζουν εναλλακτικά δίκτυα χρηματοπιστωτικών ροών, τεχνολογίας και άμυνας, για να μειώσουν την εξάρτηση από συστήματα που θεωρούν γεωπολιτικά «επικίνδυνα».
Για τις πολυεθνικές, αυτό σημαίνει αναδιάρθρωση εφοδιαστικών αλυσίδων και εταιρικών δομών, ώστε να παραμείνουν κερδοφόρες σε ένα περιβάλλον όπου η εθνική προέλευση γίνεται καθοριστικός παράγοντας πρόσβασης σε αγορές και κεφάλαια. Για τους επενδυτές, η μετάβαση από το αφήγημα της σύγκλισης, που κυριάρχησε τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, σε μια νέα εποχή απόκλισης τιμών περιουσιακών στοιχείων, επιτοκίων και risk premia, δημιουργεί ένα τελείως διαφορετικό επενδυτικό τοπίο.
Οικονομικός εθνικισμός και πολιτική μετά τον Τραμπ
Στις ΗΠΑ, το βλέμμα στρέφεται ήδη στις εκλογές του 2028 και στο τι θα ακολουθήσει μετά τη δεύτερη θητεία Τραμπ. Πολλοί ελπίζουν σε επιστροφή σε πιο μετριοπαθή πολιτική, σε αποκατάσταση του κράτους δικαίου και σε τερματισμό της υπερδραστήριας πολιτικής δασμών. Ωστόσο, η βαθύτερηκαι λιγότερο ομολογημένη, πραγματικότητα είναι ότι η διάκριση των επιχειρήσεων με βάση την εθνικότητα έχει παγιωθεί και δύσκολα θα ανατραπεί από οποιονδήποτε διάδοχο, σύμφωνα με τους Financial Times.
Η νέα νόρμα, στις ΗΠΑ αλλά και διεθνώς, είναι ότι η εξωτερική πολιτική και ο καπιταλισμός οφείλουν να υπηρετούν πρώτα την πατρίδα και μετά, αν ποτέ, τον υπόλοιπο κόσμο. Ακόμη κι αν η εποχή των υψηλών δασμών περιοριστεί, η εποχή του οικονομικού εθνικισμού μόλις ξεκινά, με τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές να καλούνται να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον όπου η πολιτική και η οικονομία γίνονται ξανά αδιαχώριστες
newsbeast.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου