Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026

Γιατί μπορεί να ανοίξει το «Κουτί της Πανδώρας», μετά το Ιράν


Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr

Ισραηλινοί και Αμερικανοί διάβηκαν τον Ρουβίκωνα .Εξαπέλυσαν επίθεση στο Ιράν, σε μια επιχείρηση της οποίας το εύρος και η έκβαση θα φανεί τις επόμενες ημέρες.

Στο οκτάλεπτο διάγγελμά του, ο πρόεδρος Τραμπ επικαλέστηκε έξι λόγους για να δικαιολογήσει την έναρξη του πολέμου -και πάλι χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου: την πρόληψη μιας άμεσης απειλής για τις ΗΠΑ, τη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, την καταστροφή των βαλλιστικών του πυραύλων και των γραμμών παραγωγής, τη συντριβή του ιρανικού στρατού και της ικανότητάς να υποστηρίζει σιιτικές πολιτοφυλακές στο εξωτερικό, την εξαφάνιση του πολεμικού ναυτικού της χώρας, τον τερματισμό της σφαγής του ίδιου του λαού της από τους μουλάδες και τέλος την αλλαγή του καθεστώτος.

Πολλοί οι στόχοι και για την επίτευξή τους είναι εξαρχής σαφές ότι «ο βρυχηθμός του Λιονταριού», σύμφωνα με τους Ισραηλινούς ή η «Επική Οργή» κατά τους Αμερικανούς, θα είναι μια εκστρατεία πολύ ευρύτερη από το «Σφυρί του Μεσονυχτίου» του περασμένου Ιουνίου. Αλλωστε τότε ο πόλεμος κράτησε 12 ημέρες και στόχος ήταν με τη διάλυση της ιρανικής αεράμυνας, η προετοιμασία για το κυρίως «πιάτο»: την απόπειρα ανατροπής του θεοκρατικού καθεστώτος των μουλάδων.

Τον πραγματικό αυτό στόχο ξεκαθάρισε άλλωστε χωρίς περιστροφές, ο πρόεδρος Τραμπ στο πρώτο διάγγελμα, μετά την έναρξη της επίθεσης.
Η αλλαγή καθεστώτος

Ωστόσο, ο πιο φιλόδοξος στόχος, και αυτός που πρέπει να επιτευχθεί για να τελειώσουν μια και καλή όλοι οι άλλοι, είναι η αλλαγή καθεστώτος. Χωρίς αυτό, η Ισλαμική Δημοκρατία και οι δραστηριότητές της, μπορεί να αποδυναμωθούν, να διακοπούν ή να καθυστερήσουν, αλλά όχι να σταματήσουν.

Χωρίς αλλαγή στην κορυφή, πολλά από τα προβλήματα που ο Τραμπ και το Ισραήλ επιδιώκουν να επιλύσουν, απλά θα επιδεινώνονται συνεχώς.

Αυτός ήταν και ο στόχος των νεοσυντηρητικών κύκλων στην Ουάσιγκτον, αλλά και του Ισραήλ, πριν την έλευση του Τραμπ για δεύτερη φορά στον Λευκό Οίκο. Αυτόν τον στόχο αποδέχθηκε τελικά και ο Τραμπ.

«Τελικά, τα γεράκια επικράτησαν και ο Τραμπ ενέδωσε απότομα, ή ίσως ενέδωσε νωρίτερα και απλώς προσποιήθηκε αναποφασιστικότητα. Δεν έχει σημασία τώρα», λένε Ευρωπαίοι διπλωμάτες. «Και αυτό παρά το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις της Γενεύης ολοκληρώθηκαν με τη συμφωνία για μια νέα συνάντηση στη Βιέννη την προσεχή Δευτέρα ,για την οριστικοποίηση μιας συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν», προσθέτουν.

Φυσικά, αν ο Τραμπ καταφέρει να επιβάλει την πτώση του καθεστώτος, όλα θα συγχωρεθούν και ο θρίαμβός του θα είναι αδιαμφισβήτητος.

Μόνο που δεν υπάρχει προηγούμενο για την ανατροπή ενός καθεστώτος, με τη χρήση αποκλειστικά και μόνο αεροπορικής ισχύος. Γι’ αυτό και ο Αμερικανός πρόεδρος απηύθυνε έκκληση προς τον ιρανικό λαό και τις εθνικές μειονότητες να ξεσηκωθούν και να πάρουν τον έλεγχο.

Η Κουρδική μειονότητα μπορεί κάλλιστα να επιδιώξει να εκμεταλλευτεί το χάος. Στις 22 Φεβρουαρίου μάλιστα μια ανακοίνωση από πέντε κουρδικές ιρανικές ομάδες για τον σχηματισμό μιας «Συμμαχίας Πολιτικών Δυνάμεων» στο Ιρανικό Κουρδιστάν προκάλεσε άμεση ανησυχία στην Τουρκία. Οι Κούρδοι – με πληθυσμό άνω των 30 εκατομμυρίων κατοίκων σε όλο το Ιράν, το Ιράκ, τη Συρία και την Τουρκία – είναι από τις μεγαλύτερες εθνοτικές ομάδες στον κόσμο που δεν έχουν δικό τους κράτος. Αυτή θα ήταν μια σπάνια ευκαιρία και ο πειρασμός να την αρπάξουν θα ήταν μεγάλος.
Πολλές αβεβαιότητες

Υπάρχουν πολλές αβεβαιότητες – από τη διάρκεια της σύγκρουσης έως την έκτασή της.

Το Ιράν σχεδόν σίγουρα μπορεί να βασιστεί στους Χούθι και ίσως στις φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στον Λίβανο και το Ιράκ.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα επιδιώξουν να χρησιμοποιήσουν ακόμη και τους τζιχαντιστές του ISIS.

Πράγματι, δεν φαίνεται τυχαίο ότι 15.000-20.000 μαχητές του ISIS κατάφεραν να δραπετεύσουν από μια συριακή φυλακή στις 20 Φεβρουαρίου , όπως έγραψε η Wall Street Journal. Είναι πιθανό αυτό που συνέβη στη Συρία να επαναληφθεί, δηλαδή να ενισχυθούν οι τάξεις τζιχαντιστών στο ιρανικό έδαφος. Τέτοιες άνομες δυναμικές, δυστυχώς, τείνουν να επαναλαμβάνονται.
Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν

Το Ιράν είναι όμως μια χώρα 92 εκατομμυρίων κατοίκων, με μακρά ιστορία, αλλά και χωρίς οργανωμένη εγχώρια αντιπολίτευση έτοιμη να αναλάβει την εξουσία. Οσο για τον υποψήφιο νέο ηγέτη Ρεζά Παχλαβί, ουδεμία ισχύ διαθέτει στο εσωτερικό του Ιράν.

Αλλά ακόμη και σε περίπτωση πτώσης των μουλάδων, οι επιπτώσεις στα γειτονικά κράτη μπορεί να είναι ολέθριες. Από ένα τεράστιο κύμα προσφύγων ως τον διαμελισμό της χώρας πυροδοτώντας εντάσεις, ακόμη και τρομοκρατικές επιθέσεις από τις σιιτικές πολιτοφυλακές και τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν από αυτή την στρατιωτική επιχείρηση είναι, αναμφίβολα, πολύ πραγματικοί και άμεσοι.

Μια επίθεση που έχει διακηρυγμένο στόχο την αλλαγή καθεστώτος, δίνει κίνητρα στους μουλάδες στην Τεχεράνη να χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο που έχουν στη διάθεσή τους για να αντεπιτεθούν, ως αγώνα επιβίωσης.

Το μόνο ερώτημα είναι πόση ζημιά θα αποδειχθεί ικανή να προκαλέσει στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, και για πόσο καιρό.

Θα χρειαστεί λίγος χρόνος μέχρι να μάθουμε τι αποτέλεσμα είχαν οι αρχικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι οποίες στόχευσαν τα σπίτια και τα γραφεία των Ιρανών ηγετών, συμπεριλαμβανομένου του Αλί Χαμενεΐ.

Ομοίως, δεν μπορούμε ακόμη να πούμε αν τα αμερικανικά και ισραηλινά αεροσκάφη και οι πύραυλοι, κατάφεραν να καταστρέψουν αρκετούς από τους εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν ώστε να εξαλειφθεί οποιαδήποτε σημαντική απειλή.

Επίσης, άγνωστο είναι ποιες ιρανικές δυνατότητες θα απομείνουν για να υλοποιήσουν τις απειλές των μουλάδων να κλείσουν το Στενό του Ορμούζ, να βυθίσουν πετρελαιοφόρα ή να πλήξουν τις πετρελαϊκές υποδομές των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο. Αυτοί οι κίνδυνοι εξηγούν τη διστακτικότητα της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και άλλων σουνιτικών αραβικών κρατών που αν και μισούν την Τεχεράνη, απέφυγαν να υποστηρίξουν, πόσο μάλλον να συμμετάσχουν, στην αμερικανο-ισραηλινή επίθεση.
Τα διδάγματα από Ιράκ και Αφγανιστάν

Οι ΗΠΑ έχουν βρεθεί εδώ και στο παρελθόν: στο Αφγανιστάν για 20 χρόνια, στο Ιράκ από το 2003 και στη Λιβύη το 2011, για να αναφέρουμε μόνο μερικές περιπτώσεις όπου οι στρατιωτικές τους επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή απέτυχαν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να λειτουργήσουν αυτή τη φορά, αλλά ένα πράγμα είναι σίγουρο: Δεν υπάρχει κανείς στην Ουάσιγκτον που να μπορεί να είναι σίγουρος για το πού οδηγεί αυτός ο πόλεμος.

Είναι επίσης άσκοπο να επισημανθεί ότι όσοι καταδίκασαν απερίφραστα την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αποκαλώντας την βάναυση και χωρίς κίνητρο, τώρα σιωπούν. Έτσι πάει ο κόσμος. Επιπλέον, το «κερασάκι στην τούρτα» είναι ότι ο Ζελένσκι προέτρεπε συνεχώς τις Ηνωμένες Πολιτείες να βομβαρδίσουν την Τεχεράνη…

naftemporiki.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου