«Συνταγή για χάος» οι νέες φονικές συγκρούσεις μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν – Τι ξέρουμε μέχρι τώρα, η πηγή ανησυχίας

Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • ivardalachaki@naftemporiki.gr

Οι διασυνοριακές συγκρούσεις μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν εντάθηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τον υπουργό Άμυνας του Ισλαμαμπάντ να διαμηνύει ότι η υπομονή της χώρας του έχει «εξαντληθεί» και να κηρύσσει «ανοιχτό πόλεμο» στη γειτονική χώρα που βρίσκεται υπό την διοίκηση των Ταλιμπάν.

Για χρόνια σύμμαχοι, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν (που είναι πυρηνική δύναμη) εμπλέκονται σε σποραδικές συγκρούσεις αφού οι Ταλιμπάν κατέλαβαν εκ νέου την εξουσία στην Καμπούλ το καλοκαίρι του 2021. Το Πακιστάν κατηγορεί τους Ταλιμπάν ότι προσφέρουν καταφύγιο σε ένοπλες οργανώσεις που εξαπολύουν επιθέσεις αυτοκτονίας στην πακιστανική επικράτεια (συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης επίθεσης σε τζαμί στο Ισλαμαμπάντ), με την Καμπούλ ωστόσο να το διαψεύδει.

Το Πακιστάν υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις του κατά του Αφγανιστάν στοχεύουν σε κρησφύγετα μαχητών και όχι σε αμάχους. Αυτός ο ισχυρισμός όμως αμφισβητείται από την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, η οποία έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι το έδαφος του Αφγανιστάν δεν χρησιμοποιείται για να απειλήσει την ασφάλεια οποιασδήποτε ξένης χώρας. Κατηγορεί έτσι το Πακιστάν ότι πραγματοποιεί απρόκλητες επιθέσεις στις οποίες χάνουν τη ζωή τους άμαχοι.
Η διαμάχη

Οι σχέσεις των δύο χωρών παρουσιάζουν ραγδαία επιδείνωση τους τελευταίους μήνες. Οι διελεύσεις στα σύνορά τους ήδη είχαν κλείσει στην πλειονότητά τους, μετά τις προηγούμενες εχθροπραξίες ανάμεσα στις δυο πλευρές τον Οκτώβριο με εβδομήντα και πλέον νεκρούς.

Τότε είχαν μεσολαβήσει το Κατάρ και η Τουρκία, με τις δύο πλευρές να συμφωνούν σε εκεχειρία που αποδείχθηκε εύθραυστη. Οι διαπραγματεύσεις δεν κατάφεραν τότε να καταλήξουν σε ευρύτερη συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών για πλήρη παύση των εχθροπραξιών. Οι δύο πλευρές μάλιστα αλληλοκατηγορήθηκαν ότι δεν συμμετείχαν με σοβαρή διάθεση στη διπλωματική διαδικασία.
Πώς ξεκίνησαν όλα

Η κατάσταση κλιμακώθηκε μετά από διασυνοριακή επίθεση που εξαπέλυσαν οι αφγανικές δυνάμεις την Πέμπτη, σε αντίποινα για πακιστανικούς βομβαρδισμούς το σαββατοκύριακο στις επαρχίες Νανγκαρχάρ και Πάκτικα που παρουσιάστηκαν από το Ισλαμαμπάντ ως αντίποινα για ενέργειες καμικάζι στο Πακιστάν που άφησαν 18 νεκρούς.

Σε απάντηση, νωρίς την Παρασκευή, το Πακιστάν ξεκίνησε την «Επιχείρηση Δίκαιη Οργή» εξαπολύοντας αεροπορικές επιδρομές στην αφγανική πρωτεύουσα Καμπούλ, την Κανταχάρ, η οποία θεωρείται η πνευματική γενέτειρα των Ταλιμπάν, και την νοτιοανατολική επαρχία Πακτία.

Η πακιστανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε τις πρώτες πρωινές ώρες ότι εξαπολύθηκαν αεροπορικοί βομβαρδισμοί, σημειώνοντας ότι στοχοποιήθηκαν θέσεις της άμυνας «του καθεστώτος των Αφγανών Ταλιμπάν», σε μια σημαντική κλιμάκωση της στρατηγικής αντιποίνων της χώρας.

Αυτό ακριβώς, ότι δηλαδή στοχεύουν κυβερνητικές εγκαταστάσεις των Ταλιμπάν αντί για τρομοκρατικούς στόχους στο Αφγανιστάν, καθιστά ανησυχητική εξέλιξη στον τελευταίο γύρο πακιστανικών επιδρομών, όπως παρατήρησε ο Μάικλ Κούγκελμαν του Atlantic Council. Αυτό σημαίνει ότι «πλέον στοχεύει το ίδιο το καθεστώς», όπως είπε στο BBC.

Παράλληλα, οι δηλώσεις των Ταλιμπάν υποδηλώνουν ότι έχουν δεσμευτεί να «διεξάγουν αδιάκοπες επιθέσεις» στην πακιστανική πλευρά των συνόρων, συνέχισε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για μια «επισφαλή κατάσταση» που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πραγματική σύγκρουση.

Ανταποδίδοντας οι αρχές των Ταλιμπάν ανέφεραν πως προχώρησαν σε νέα πλήγματα σήμερα εναντίον «θέσεων Πακιστανών στρατιωτών».

Στην πορεία υπήρξαν αναφορές για πυροβολισμούς και πυρά πυροβολικού κοντά στη στρατηγικής σημασίας μεθοριακή διάβαση του Τουράμ ανάμεσα στις δύο χώρες.

Η μεθοριακή διάβαση του Τουράμ παρέμεινε ανοικτή για τους Αφγανούς που επιστρέφουν μαζικά από το Πακιστάν, μολονότι τα χερσαία σύνορα είναι σε μεγάλο μέρος κλειστά από τον Οκτώβριο.
Οι απώλειες

Οι δύο πλευρές έχουν δώσει διαφορετικά στοιχεία για τις απώλειες από τις συγκρούσεις. Το Πακιστάν ισχυρίστηκε ότι ο στρατός του σκότωσε 133 Αφγανούς Ταλιμπάν, ενώ το Αφγανιστάν δήλωσε ότι οκτώ από τους στρατιώτες του σκοτώθηκαν.

Ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, Ζαμπιουλάχ Μουτζαχίντ, δήλωσε επίσης στο BBC ότι οι αφγανικές δυνάμεις κατέστρεψαν 19 πακιστανικά συνοριακά φυλάκια και συνέλαβαν αρκετούς Πακιστανούς στρατιώτες. Ισχυρίστηκε ακόμα ότι πάνω από 50 Πακιστανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν.
Τι σημαίνει η δήλωση «ανοιχτού πολέμου»

Ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν κήρυξε «ανοιχτό πόλεμο» κατά του Αφγανιστάν μετά τις αεροπορικές επιδρομές που εξαπέλυσαν σήμερα το πρωί οι ένοπλες δυνάμεις του Πακιστάν στην Καμπούλ και σε δύο άλλες επαρχίες.

Τι σημαίνει όμως αυτή η δήλωση; Πρόκειται για μια «πολύ σοβαρή εξέλιξη» και το Ισλαμαμπάντ δίνει το σήμα ότι θέλει να «τιμωρήσει» τους Αφγανούς Ταλιμπάν, τους οποίους κατηγορεί ότι υποστηρίζουν τους μαχητές πίσω από τις πρόσφατες επιθέσεις στο Πακιστάν, δήλωσε στο BBC ο Αμίν Σάικαλ, ειδικός σε θέματα Αφγανιστάν.

«Οι δύο πλευρές βρίσκονται σε διαμάχη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τώρα, οι Πακιστανοί αποφάσισαν να επιτεθούν στον όχλο. Ήθελαν να τιμωρήσουν πραγματικά τους Ταλιμπάν για την υποστήριξή τους στους Πακιστανούς Ταλιμπάν, οι οποίοι έχουν πραγματοποιήσει μια σειρά από επιθέσεις σε πακιστανικούς στόχους και έχουν σκοτώσει πολλούς ανθρώπους τον τελευταία δύο χρόνια», πρόσθεσε σημειώνοντας ότι η κλιμάκωση θα ήταν καταστροφική για τον αφγανικό λαό που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες.
«Συνταγή για το χάος»

Προηγούμενες εκρήξεις βίας μεταξύ των δύο χωρών έχουν εκτονωθεί μετά από μερικές ημέρες συγκρούσεων και με τη μεσολάβηση ξένων κυβερνήσεων, όπως της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας. Οι αναλυτές φοβούνται ότι η περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να επιδεινώσει την αστάθεια στην περιοχή.

Μιλώντας στο CNN, ο Abdul Basit της Σχολής Διεθνών Σπουδών S. Rajaratnam, προέβλεψε ότι έρχονται «επικίνδυνες ώρες». «Οποιαδήποτε αντίποινα από τους Αφγανούς θα είναι στα αστικά κέντρα του Πακιστάν… Αυτή είναι μια συνταγή για χάος και στο χάος ευδοκιμούν τα τρομοκρατικά δίκτυα», είπε. «Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη είναι η αεροπορία των φτωχών, οι Αφγανοί Ταλιμπάν έχουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη, έχουν βομβιστές αυτοκτονίας, είναι καινοτόμοι», πρόσθεσε.

«Το Πακιστάν έχει καταστήσει σαφές ότι θα αναλάβει ξανά δράση εάν οι Αφγανοί Ταλιμπάν δεν κινηθούν εναντίον των ηγετών και των μαχητών της ομάδας Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) σε αφγανικό έδαφος», δήλωσε από την πλευρά της η Σαμίνα Άχμεντ του Crisis Group για τη Νότια Ασία. «Το Ισλαμαμπάντ και η Καμπούλ θα πρέπει να επαναλάβουν επειγόντως τις διαπραγματεύσεις, με τη διευκόλυνση έμπιστων εταίρων όπως η Τουρκία, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία».

naftemporiki.gr