Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • ivardalachaki@naftemporiki.gr
Ο τρόπος που ενεργεί ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στην υφήλιο υποδεικνύει ότι δεν χωρίζει τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής με τις αντίπαλες δυνάμεις.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις που το αποδεικνύουν είναι η επίσκεψη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν, υποδεικνύοντας μια μεταβαλλόμενη ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.
Η στρατηγικά σημαντική περιοχή που θεωρούνταν μέρος της ζώνης επιρροής της Μόσχας, φαίνεται ότι «γλιστράει» στην γεωπολιτική τροχιά της Ουάσιγκτον την ώρα που το Κρεμλίνο κοιτάει άπρακτο.
Η Ρωσία σκοπεύει να αναπτύξει περαιτέρω τις σχέσεις της τόσο με την Αρμενία όσο και με το Αζερμπαϊτζάν, ήταν το σχόλιο του εκπρόσωπου του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ.
Η ρωσική εφημερίδα Kommersant σχολίασε σε διαφορετικό τόνο. «Υπάρχει απογοήτευση, απογοήτευση και ένα αίσθημα αδυναμίας. Επειδή ακριβώς σε αυτήν την περιοχή η θέση της Ρωσίας έχει διαβρωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Ο κύριος λόγος είναι προφανής: η υπερβολική απορρόφηση στην ουκρανική σύγκρουση δένει τα χέρια σε όλους τους άλλους τομείς».
Οι φιλοδοξίες των ΗΠΑ στην περιοχή δεν πρέπει να «φουσκώνονται», τονίζει σε ανάλυσή του το Center for European Policy Analysis (CEPA) σημειώνοντας ότι δεν σχεδιάζουν στρατιωτική παρουσία στην περιοχή. «Οι στόχοι είναι περισσότερο οικονομικοί παρά γεωπολιτικοί, αν και όπως γνωρίζει καλά η Ρωσία, ο ένας μπορεί να οδηγήσει στον άλλο», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Η πυρηνική συμφωνία με την Αρμενία
Στο πλαίσιο αυτό, η Αρμενία και οι ΗΠΑ συμφώνησαν να συνεργαστούν στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας για πολιτικούς σκοπούς, υπογράφοντας τη Συμφωνία 123. Έτσι η Ουάσιγκτον άνοιξε τον δρόμο για μια τεράστια επένδυση ύψους 9 δισ. δολαρίων σε αυτόν τον τομέα.
Η απόφαση της αρμενικής κυβέρνησης αποτελεί πλήγμα για την ρωσική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Rosatom. Ο πυρηνικός τομέας αποτελεί βασικό στοιχείο της προβολής ισχύος της Ρωσίας στον πρώην σοβιετικό χώρο. Η κρατική Rosatom έχει υπογράψει πολλαπλές συμφωνίες με χώρες της Κεντρικής Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής. Είναι μια εταιρεία με παγκόσμια εμβέλεια και διεκδικούσε την υπογραφή συμφωνίας με την Αρμενία.
Πάντως, το Γερεβάν μπορεί ακόμη να επιτύχει μια ισορροπία μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον, σημειώνει το CEPA εξηγώντας πως η Αρμενία αναμένεται να υπογράψει ξεχωριστή συμφωνία με τη ρωσική εταιρεία για τουλάχιστον ένα μέρος της πυρηνικής της υποδομής, όπως συζητήθηκε σε συνάντηση στις αρχές Φεβρουαρίου μεταξύ Ρώσων και Αρμενίων αξιωματούχων.
Σε μια άλλη συμφωνία με την Ουάσιγκτον, η Αρμενία δεσμεύτηκε επίσης να αγοράσει drones τύπου V-BAT αμερικανικής κατασκευής, αξίας 11 εκατ. δολαρίων. Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επεκτείνουν τη συνεργασία τους στην καινοτομία στην τεχνητή νοημοσύνη και τους ημιαγωγούς. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η Αρμενία θα είναι σε θέση να αποκτήσει μονάδες επεξεργασίας γραφικών NVIDIA.
Ο διάδρομος TRIPP
Ο Βανς όμως δεν σταμάτησε στην Αρμενία. Επόμενος σταθμός και στόχος του ήταν το Αζερμπαϊτζάν, όπου υπέγραψε τον Χάρτη Στρατηγικής Συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Οι διμερείς συνομιλίες περιστράφηκαν γύρω από τις συνεργασίες για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του Διαδρόμου Τραμπ για Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία (Trump Route for International Peace and Prosperity-TRIPP), ενός οδικού διαδρόμου που έχουν μισθώσει οι ΗΠΑ και έχει ως τελικό στόχο να συνδέσει την Τουρκία με την Κασπία Θάλασσα. Αυτό έρχεται μετά από εντατικές συζητήσεις μεταξύ Μπακού και Ουάσιγκτον για στρατιωτικά ζητήματα, ασφάλεια και εμπόριο.
Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν σχηματίζουν ένα συνεχές τμήμα στα βόρεια σύνορα του Ιράν. Σε μια περίοδο έντονων εντάσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η ευθυγράμμιση της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως πρόσθετο σημείο πίεσης στην Τεχεράνη. Ήδη αναλυτές του Open Source Intelligence (Osint) μέτρησαν πάνω από 20 μεγάλα αμερικανικά στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη που πετούσαν στις δύο χώρες τις ημέρες έως τις 9 Φεβρουαρίου.
Ο παράγοντας Ιράν
Ο διάδρομος TRIPP αποτελεί μια ακόμη πρόκληση για το Ιράν. Ο διάδρομος αυτός θα συνδέει την ηπειρωτική επικράτεια του Αζερμπαϊτζάν με τον αυτόνομο θύλακα του Ναχιτσεβάν, ο οποίος συνορεύει με την Τουρκία, μέσω αρμενικού εδάφους μήκους 32 χιλιομέτρων.
Εάν o διάδρομος TRIPP προχωρήσει όπως προτείνεται, το Ιράν θα χάσει έσοδα από τη διαμετακόμιση, αλλά, το πιο σημαντικό, ένα ισχυρό γεωπολιτικό εργαλείο όσον αφορά τις σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν, καθώς μπορεί να διακόψει τη διαμετακόμιση εάν το επιλέξει.
Η επίσκεψη του Βανς είναι ένα επιπλέον σημάδι ότι η Ουάσιγκτον παίρνει στα σοβαρά το έργο, αν και αφιερώθηκε λιγότερος χρόνος για τον TRIPP από ό,τι αναμενόταν.
Η ειρηνευτική συμφωνία Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν
Αντίθετα, ο Βανς επικεντρώθηκε περισσότερο στο να πιέσει την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν για την τελική υπογραφή συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ τους, μετά τη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον τον Αύγουστο.
Και εδώ, η αμερικανική πλευρά έχει εξελιχθεί σε βασικό παράγοντα στην ειρηνευτική διαδικασία, παραγκωνίζοντας τη Ρωσία. Η Ουάσιγκτον βρήκε χώρο να χωθεί καθώς και οι δύο χώρες έχουν σοβαρά παράπονα για την πολιτική του Κρεμλίνου.
Λείπει η… Γεωργία
Βέβαια, όπως τονίζει το CEPA, για να υπάρξει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τον Νότιο Καύκασο, οι ΗΠΑ θα πρέπει να συμπεριλάβουν και τη Γεωργία. Οι σχέσεις με τη χώρα ωστόσο «πάγωσαν» μετά το αποτέλεσμα των εκλογών του 2024, το οποίο η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν επέκρινε έντονα.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι ο Βανς μίλησε με Γεωργιανούς αξιωματούχους κατά την τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων στο Μιλάνο, με τις αναφορές να κάνουν λόγο για σύντομες αλλά θετικές συζητήσεις.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου