Η σύντομη –αλλά ηχηρή– διακοπή της αμερικανικής παροχής πληροφοριών προς την Ουκρανία τον Μάρτιο του 2025 λειτούργησε ως ηλεκτροσόκ για την Ευρώπη. Μέσα σε λίγες ημέρες, το Κίεβο υπέστη σοβαρά πλήγματα στο πεδίο της μάχης και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ωρίμασε μια σκέψη που μέχρι πρότινος έμοιαζε αδιανόητη: τι γίνεται αν η Ουάσιγκτον δεν είναι πλέον ο απόλυτα αξιόπιστος στρατιωτικός εταίρος;
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg για πρώτη φορά από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, κυβερνήσεις και στρατιωτικές ηγεσίες στην Ευρώπη συζητούν –έστω σε στενούς κύκλους– πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένα ευρωπαϊκό πυρηνικό αποτρεπτικό πλαίσιο, σε περίπτωση που η αμερικανική «ομπρέλα» αποδυναμωθεί.
Η εξάρτηση από την αμερικανική ομπρέλα
Η Ευρώπη βασίζεται διαχρονικά στη λεγόμενη πυρηνική ομπρέλα των ΗΠΑ: αμερικανικά όπλα που σταθμεύουν σε ευρωπαϊκό έδαφος και το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Αν όμως αυτή η εγγύηση κλονιστεί, η ήπειρος θα βρεθεί μόνη απέναντι σε μια Ρωσία που διαθέτει το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο.
Σήμερα, μόνο δύο ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν πυρηνικά όπλα: Η Βρετανία και η Γαλλία. Οι δύο χώρες συγκεντρώνουν περίπου 400 ανεπτυγμένες κεφαλές – αριθμός που υπολείπεται σημαντικά των 1.670 των ΗΠΑ, ενώ η Ρωσία διατηρεί ακόμη μεγαλύτερο και πιο ευέλικτο οπλοστάσιο.
Ο Μακρόν έτοιμος να θέσει επισήμως το ζήτημα των πυρηνικών
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, αναμένεται – σύμφωνα με πληροφορίες – να θέσει επισήμως το ζήτημα επέκτασης της γαλλικής αποτροπής προς την υπόλοιπη Ευρώπη σε επικείμενη ομιλία του. Ήδη από πέρυσι είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης της γαλλικής «ομπρέλας», μετά τις εξελίξεις στην Ουκρανία.
Το Παρίσι και το Λονδίνο εξετάζουν τρόπους καλύτερου συντονισμού των πυρηνικών τους δυνάμεων. Πέρυσι υπέγραψαν τη Διακήρυξη του Northwood, επισημαίνοντας ότι οι πυρηνικές τους δυνάμεις παραμένουν ανεξάρτητες, αλλά μπορούν να συντονιστούν προς όφελος της συνολικής ασφάλειας της Συμμαχίας.
Ωστόσο, η βρετανική αποτροπή παραμένει βαθιά διασυνδεδεμένη με τις ΗΠΑ. Παρότι τα υποβρύχια είναι βρετανικής κατασκευής, οι πύραυλοι κατασκευάζονται από την Lockheed Martin Corp, γεγονός που καθιστά το Λονδίνο εξαρτημένο από αμερικανικές γραμμές εφοδιασμού.
Popular MechanicsΤο κόστος και τα πολιτικά ρίσκα
Η ανάπτυξη ενός πλήρως αυτόνομου ευρωπαϊκού πυρηνικού αποτρεπτικού μηχανισμού θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή και πολιτικά εκρηκτική, σημειώνει το Bloomberg. Το 2025, Ε.Ε. και Ηνωμένο Βασίλειο δαπάνησαν πάνω από 530 δισ. δολάρια για άμυνα – ποσό που ήδη δοκιμάζει τα δημόσια οικονομικά.
Η συντήρηση των πυρηνικών οπλοστασίων Βρετανίας και Γαλλίας κοστίζει περί τα 12 δισ. δολάρια ετησίως – περισσότερο από το ήμισυ του αμυντικού προϋπολογισμού της Σουηδίας. Η προοπτική να επωμιστούν οι φορολογούμενοι επιπλέον βάρη για την προστασία άλλων χωρών δεν είναι πολιτικά αυτονόητη.
Παράλληλα, η δημιουργία νέων πυρηνικών δυνατοτήτων από άλλα κράτη θα συνεπαγόταν παραβίαση διεθνών συνθηκών μη διάδοσης και τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές εμπλουτισμού και πυρηνικής τεχνολογίας.
Πιο ρεαλιστικό σενάριο
Πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι ένα πανευρωπαϊκό πυρηνικό δόγμα είναι μάλλον μη ρεαλιστικό. Πιο εφικτή θεωρείται η ενίσχυση προηγμένων μη πυρηνικών οπλικών συστημάτων – πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και συστημάτων ακριβείας – ικανών να λειτουργήσουν αποτρεπτικά έναντι κρίσιμων ρωσικών στόχων.
Στο πολιτικό επίπεδο, το ΝΑΤΟ επιμένει στη γραμμή της ενότητας. Ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας έχει επαναλάβει ότι οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες. Από την Ουάσιγκτον, αξιωματούχοι του Πενταγώνου διαβεβαιώνουν ότι η πυρηνική αποτροπή προς τους συμμάχους εξακολουθεί να ισχύει.
Παγκόσμια δύναμη ή στρατηγική αυτοσυγκράτηση;
Το ερώτημα, τελικά, είναι βαθιά πολιτικό: θέλει –και μπορεί– η Ευρώπη να μετατραπεί σε πλήρη πυρηνική δύναμη με πολυεπίπεδη ομπρέλα αποτροπής; Ή θα επιλέξει μια ενδιάμεση οδό, ενισχύοντας τις συμβατικές της δυνατότητες και βασιζόμενη στη γαλλοβρετανική αποτροπή;
Η συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει, έστω και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Και μόνο το γεγονός ότι τίθεται ανοικτά το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής πυρηνικής στρατηγικής δείχνει πόσο έχει αλλάξει το γεωπολιτικό τοπίο.
Η «πραγματικότητα» που υπενθύμισαν οι ΗΠΑ δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Αφορά την ίδια την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου