Νικολέτα Πετανίδου • npetanidou@naftemporiki.gr
Η συμμαχία που θέλουν να δημιουργήσουν Σαουδική Αραβία – Πακιστάν – Τουρκία και η οποία χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως «ισλαμικό ΝΑΤΟ» προκαλεί συζητήσεις και φέρνει στο δημόσιο διάλογο ανησυχίες για την απόπειρα της Άγκυρας να ενισχύσει τη θέση της ως περιφερειακή δύναμη.
Ταυτόχρονα, δημοσιεύματα από τουρκικά και αραβικά μέσα, αναφέρουν ότι η Σαουδική Αραβία φαίνεται να «φλερτάρει» με την ιδέα απόκτησης του τουρκικού μαχητικού αεροσκάφους ΚΑΑΝ (κάτι που όπως έχει γράψει η «Ν» ακουγόταν και για την Αίγυπτο), ενώ ταυτόχρονα προωθείται μία συμμαχία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας – Πακιστάν – Τουρκίας.
Διπλωματικό χαρτί το ΚΑΑΝ
Παρά το γεγονός ότι για να φτάσει το ΚΑΑΝ σε στάδιο πώλησης απαιτούνται χρόνια, έτσι αυτό που διαφαίνεται είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να προσελκύσει νέες συμμαχίες με δέλεαρ το μαχητικό πέμπτης γενιάς σε μία κίνηση όχι εμπορική, αλλά γεωπολιτική όπως επίσης ο αποπροσανατολισμός της τουρκικής κοινής γνώμης από την ήττα των F-35.
Σε στρατιωτικό επίπεδο, η Τουρκία επιδιώκει στενότερους αμυντικούς δεσμούς με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, επιδιώκοντας να δημιουργήσει μια πλατφόρμα που η Άγκυρα ελπίζει ότι αργότερα θα μπορούσε να επεκταθεί, ώστε να περιλάβει και περιφερειακές δυνάμεις όπως η Αίγυπτος.
Τα στρατόπεδα στη Μέση Ανατολή
Αναλυτές αναφέρουν σε αραβικά μέσα, ότι η Μέση Ανατολή κατακερματίζεται σε δύο βασικά στρατόπεδα, με την Τουρκία στο επίκεντρο του ενός και το Ισραήλ στην «καρδιά» του άλλου.
«Ο πολιτικός συμβολισμός και το μήνυμα εδώ είναι ισχυρά και σημαντικά», δήλωσε ο Αλπέρ Κοσκούν, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment for International Peace, αναφερόμενος στην ευθυγράμμιση μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. «Στην περιοχή συντελείται αναδιάταξη, η οποία αντιτίθεται σε μια προσέγγιση που φαίνεται να προωθούν το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μια πιο κατακερματισμένη περιφερειακή τάξη».
Από την άλλη πλευρά, ο Ράζα Χαγιάτ Χαράζ, ομοσπονδιακός υπουργός Αμυντικής Παραγωγής του Πακιστάν, δήλωσε στο Reuters ότι οι τρεις χώρες βρίσκονται σε συνομιλίες εδώ και σχεδόν έναν χρόνο.
Ανώτερος Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε στη Nikkei Asia τον Ιανουάριο ότι οι διαπραγματεύσεις δεν αφορούν «συλλογική άμυνα επιπέδου Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, αλλά μια πιο μετριοπαθή μορφή», χωρίς να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις. Ο ίδιος ανέφερε ότι η Τουρκία οραματίζεται «μια περιφερειακή πλατφόρμα», όπου οι χώρες θα αναλαμβάνουν την ευθύνη της περιφέρειάς τους και θα δεσμεύονται για την ασφάλεια η μία της άλλης, εκφράζοντας την ελπίδα ότι αργότερα θα μπορούσε να επεκταθεί ώστε να περιλάβει χώρες όπως η Αίγυπτος.
«Το Πακιστάν αποκομίζει δύο οφέλη», δήλωσε ο Χανάν Χουσεΐν, ανώτερος ειδικός στο think tank Initiate Futures. «Ήπια ισχύ για την προώθηση στρατιωτικών στόχων, όπως η επέκταση της αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας με την Τουρκία, με τη χρηματοδοτική στήριξη της Σαουδικής Αραβίας, καθώς και ένα αίσθημα αποτροπής που μπορεί να προβάλλει πέρα από τη Νότια Ασία».
Η «αντεπίθεση»
Στον αντίποδα και μετά τις αναφορές για τις τριμερείς αμυντικές συνομιλίες, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, πραγματοποίησε τον περασμένο μήνα δίωρη επίσκεψη στην Ινδία, βασική αντίπαλο του Πακιστάν. Οι δύο χώρες υπέγραψαν επιστολή πρόθεσης για την προώθηση συμφωνίας-πλαισίου στρατηγικής αμυντικής συνεργασίας.
Σημειώνεται ότι το Αμπού Ντάμπι και το Ριάντ έχουν πρόσφατα διαφωνήσει λόγω της πιο επιθετικής πολιτικής των ΗΑΕ σε χώρες όπως η Υεμένη, το Σουδάν και η Σομαλία.
«Δύο ανταγωνιστικοί συνασπισμοί αναδύονται στην περιοχή», δήλωσε ο Φιράς Μακσάντ, διευθύνων σύμβουλος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στην Eurasia Group. «Ο ένας συνασπισμός υπό την ηγεσία του Ισραήλ και των ΗΑΕ, με τη στήριξη της Ινδίας και της Ελλάδας, και ο Ισλαμικός συνασπισμός, με πυρήνα τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία, το Πακιστάν».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται ήδη στην Ινδία, ενώ προ ημερών πραγματοποίησε τηλεφωνική συνομιλία -μετά από την προσωρινή αναβολή του ταξιδιού του στο Αμπου Ντάμπι- όπου συζητήθηκε μεταξύ άλλων η ενίσχυση των διμερών σχέσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής εταιρικής σχέσης ανάμεσα στις δύο χώρες.
Πόσο επηρεάζει τις σχέσεις Αθήνας – Ριάντ το τρίγωνο Σαουδική Αραβία – Πακιστάν – Τουρκία
Όπως σημειώνει ο Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Πρόεδρος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Αριστοτέλης Τζιαμπίρης, στη «Ν» αυτή η συμμαχία είναι αμυντική και όχι επιθετική.
Εξηγώντας ο κ. Τζιαμπίρης αναφέρει πως «εμείς δεν απειλούμε την Τουρκία, ούτε απειλούμαστε από το Πακιστάν» στο πλαίσιο αυτό δεν επηρεάζει η εν λόγω συμμαχία την Ελλάδα.
Οι διεθνείς εξελίξεις, πόσω μάλλον οι εξελίξεις στην ευρύτερη γειτονιά της Ελλάδας (όπως η Μέση Ανατολή) αλλά και ο ανταγωνισμός επηρεάζουν τα γειτονικά κράτη σε βαθμό που η δημιουργία συμμαχιών (και νέων) προς όφελός τους, είναι επιτακτική ανάγκη.
Έτσι, ακόμα και αυτή η συμμαχία Σαουδικής Αραβίας – Τουρκίας – Πακιστάν εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο. Σε ό,τι αφορά την επιθυμία Άγκυρας να είναι μέρος αυτής της συμμαχίας, πολλώ δε μάλλον με μία πυρηνική δύναμη όπως το Πακιστάν, ο κ. Τζιαμπίρης σημειώνει πως «η Τουρκία είναι κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ όπου υπάρχουν και άλλες πυρηνικές δυνάμεις. Έτσι δεν αποτελεί κίνητρο. Αντιθέτως φαίνεται να το βλέπει ως μία αναβάθμιση και ως μία καινούργια πρωτοβουλία με την οποία έρχεται πιο κοντά στρατιωτικά. Δεν απειλείται η Ελλάδα».
Στο ερώτημα εάν επηρεάζεται η σχέση Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας, υπογραμμίζει πως «εμείς έχουμε μία στρατηγική συνεργασία με την Σαουδική Αραβία σε πολλούς τομείς».
Ενδεικτικό παράδειγμα στον τομέα της άμυνας, είναι η συστοιχία ελληνικών αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot (τύπου PAC-3) που διατηρεί η Σαουδική Αραβία από το 2021, με σκοπό την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών. Επιπρόσθετα υπάρχουν μία σειρά από σημαντικά project όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Saudi-Greek Interconnector, η συνεργασία στον τομέα του πράσινου υδρογόνου, και ο East Med Corridor (EMC).
Ανανεώνεται η παραμονή των Patriot στη Σαουδική Αραβία
Υπενθυμίζεται ότι η παραμονή των Patriot ανανεώθηκε μέχρι τον Νοέμβριο του 2026. Αρχές του 2025 η Σαουδική Αραβία παραχώρησε ανταλλακτικά για τα μεταγωγικά αεροσκάφη C-130 της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, ενώ έχουν παραχωρήσει ανταλλακτικά για τα επιθετικά ελικόπτερα Apache (Απάτσι) συνολικής αξίας 900.000 ευρώ.
Επιπλέον, σύμφωνα με πληροφορίες της «Ν», αναμένεται να υπογραφεί πρόγραμμα στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας που θα περιλαμβάνει κοινές ασκήσεις, συνεκπαιδεύσεις. Κατά τις ίδιες πληροφορίες η Αθήνα θα ζητήσει από το Ριάντ την αναβάθμιση της υφιστάμενης πυροβολαρχίας Patriot που βρίσκεται εκεί.
Παράλληλα, όπως σημειώνει ο κ. Τζιαμπίρης, υπάρχουν στρατηγικές συνεργασίες και υπό την ευρωπαϊκή «ομπρέλα» που εξυπηρετούν το Repower EU, ενώ στον κλάδο της ναυτιλίας τον Ιανουάριο του 2026, οι δύο χώρες κατέθεσαν κοινή πρόταση στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) για το πλαίσιο Net-Zero Framework (NZF), που αφορά τη μείωση των εκπομπών του ναυτιλιακού τομέα, ένα σημαντικό βήμα συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο για την πράσινη ναυτιλία.
«Οι σχέσεις Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας δεν επηρεάζονται»
Σύμφωνα με τον ίδιο, όλα αυτά οδηγούν αβίαστα στο συμπέρασμα ότι «οι σχέσεις Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας δεν επηρεάζονται, η συμμαχία με την Τουρκία και το Πακιστάν δεν συνιστά απειλή, αλλά έχει να κάνει με ένα διαφορετικό υποσύνολο. Από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι έχει υποστηρίξει το Πακιστάν στον πόλεμο και στη σύγκρουση με Ινδία δημιουργεί για την Ελλάδα ευκαιρίες με το Νέο Δελχί. Όπως το σημαντικό έργο IMEC».
«Με την αστάθεια, τις μεγαλύτερες απειλές και την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζουν τη σημερινή εποχή, πολλά κράτη ψάχνουν και συνάπτουν νέες συμμαχίες και συνεργασίες. Όπως η Ελλάδα με την Ινδία, την Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ και την Αίγυπτο», αναφέρει ο κ. Τζιαμπίρης, προσθέτοντας ότι «πέρα από τις παραδοσιακές συμμαχίες, είναι έτσι η κατάσταση που τα κράτη χρειάζονται περισσότερες συμμαχίες, οι οποίες θα ενισχύουν τη θέση τους».
Σε κάθε περίπτωση η μία συνεργασία δεν αποκλείει μία άλλη, η Σαουδική Αραβία έχει εξαιρετική και διαβαθμισμένη σχέση με την Ελλάδα, η οποία διατηρεί προνομιακή σχέση με τον de facto ηγέτη της.
Καταλήγοντας αναφέρει πως «η εξωτερική πολιτική είναι πολυδιάστατη όπως στην περίπτωση της Ελλάδας», ενώ στον τομέα της άμυνας τονίζει ότι «ακόμα και εκεί κανένας δεν θα διέθετε εξοπλιστικά δισεκατομμυρίων, εάν δεν είχε να κάνει με ένα κράτος – αξιόπιστο συνομιλητή», κάτι που αποτυπώνεται με την απόκτηση φρεγατών FDI (μπελαρά), μαχητικών αεροσκαφών F-35 και Rafale.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου