Θέλουμε καθαρά σχολεία

Στράτος Στρατηγάκης* • stratig@yahoo.com

Το σχολείο χάνει το παιχνίδι πριν ακόμη μπουν οι μαθητές στην τάξη. Μπορεί ένα σχολείο που είναι βρώμικο, που σιχαίνεσαι να πας στην τουαλέτα να είναι ελκυστικό; Φυσικά και όχι. Το σχολείο πρέπει να είναι καθαρό και φροντισμένο.

Αν πέφτουν οι σοβάδες, πέφτουν οι καγκελόπορτες και είναι βρώμικο δεν μπορεί να κάνει τους μαθητές να νιώσουν σαν στο σπίτι τους. Δεν γίνεται να το αγαπήσουν όσο καλά και αν γίνεται το μάθημα. Διάβαζα τις εντυπώσεις από επίσκεψη σε σχολείο στη Φινλανδία, που έλεγε ότι οι μαθητές μπαίνουν στο σχολείο και φορούν τις παντόφλες τους. Η αντίθεση με την ελληνική πραγματικότητα τεράστια.

Το Υπουργείο Εσωτερικών δημοσίευσε την εγκύκλιο για την πρόσληψη προσωπικού καθαριότητας στα σχολεία. Το έκανε έγκαιρα στις 16/6. Ας δούμε τι προβλέπει. Ορίζει τις μέγιστες ώρες που χρειάζονται για την καθαριότητα των σχολείων κάθε δήμου την ημέρα, όπως βλέπουμε στον πίνακα. Ορίζει και τον μέγιστο αριθμό των προσλαμβανομένων ατόμων, υπολογίζοντας την ελάχιστη εργασία κάθε ατόμου σε 3 ώρες την ημέρα. Ο Δήμος είναι υπεύθυνος για τον καταμερισμό των ωρών εργασίας και τις προσλήψεις. Αυτό σημαίνει ότι ένας Δήμος μπορεί να προσλάβει ένα εργαζόμενο για έξι ώρες ή δύο εργαζόμενους για τρεις ώρες τον καθένα. Το κανονίζει όπως επιθυμεί ο κάθε Δήμος.

Εμείς ψάξαμε να βρούμε τον αριθμό των σχολείων κάθε δήμου για να δούμε πόσες ώρες καθαριότητα προβλέπονται για κάθε σχολείο. Δεν καταφέραμε να βρούμε τον αριθμό των αιθουσών κάθε σχολείου, που είναι διαφορετικός ανά βαθμίδα. Στα νηπιαγωγεία, για παράδειγμα, οι αίθουσες είναι πολύ λίγες, αλλά οι ανάγκες καθαριότητας πάρα πολύ μεγάλες, διότι τα νήπια και τα προνήπια έχουν προβλήματα, εκτός των άλλων, και με την τουαλέτα, όπου κάποιες φορές δεν τα καταφέρνουν.




Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι για τους μεγάλους δήμους με πολλά σχολεία με πολλά παιδιά προβλέπονται για την καθαριότητα από 3,9 έως 6,7 ώρες την ημέρα για κάθε σχολείο.

Τα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης λειτουργούν 6 ώρες την ημέρα, όπως και τα Δημοτικά. Στα Δημοτικά υπάρχει και το ολοήμερο πρόγραμμα για μερικούς μαθητές. Η λειτουργία των νηπιαγωγείων είναι 8 ώρες την ημέρα. Κανονικά ο εργαζόμενος της καθαριότητας σε κάθε σχολείο θα πρέπει να είναι παρών καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του σχολείου ώστε να καθαρίζει τις τουαλέτες μετά από κάθε διάλειμμα. Μετά το τέλος των μαθημάτων πρέπει να καθαρίζει τις αίθουσες, τα γραφεία και τις τουαλέτες. Αυτό σημαίνει απασχόληση πάνω από 8 ώρες την ημέρα, αν έχουμε έναν μόνο εργαζόμενο σε κάθε σχολείο. Αυτό το πλαίσιο λειτουργίας θα επέτρεπε στα σχολεία μας να είναι καθαρά.

Με 4 και 5 ώρες την ημέρα για καθαριότητα προφανώς δεν μπορούν να γίνουν όλα αυτά. Τι γίνεται στην πράξη; Κάποια στιγμή μετά το σχόλασμα των παιδιών γίνεται η καθαριότητα του σχολείου. Μπορεί να γίνει το απόγευμα ή το βράδυ, πάντως σε ώρα που δεν λειτουργεί το σχολείο. Οι τουαλέτες προφανώς καθαρίζονται μία φορά την ημέρα, εκείνη την ώρα. Την ώρα λειτουργίας του σχολείου δεν καθαρίζονται ποτέ. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 6 έως 8 τουαλέτες εξυπηρετούν γύρω στα 300 παιδιά όλη μέρα, χωρίς καμία καθαριότητα ενδιάμεσα.

Όλα αυτά θυμίζουν άλλες εποχές. Μάλλον δεκαετία του 70 ή του 80. Τότε τέτοια πράγματα ήταν ανεκτά. Πηγαίναμε στα καταστήματα εστίασης, εκείνες τις εποχές, και αντικρίζαμε βρώμικες τουαλέτες, ενώ πληρώναμε για να φάμε. Από τότε άλλαξαν πολλά, οι τουαλέτες πια είναι πεντακάθαρες στην εστίαση, όχι όμως και στα σχολεία, που έχουν μείνει ακόμη σ’ εκείνες τις εποχές.

Θα μου πείτε είναι δυνατόν να λειτουργούν έτσι τα σχολεία το 2026; Ναι έτσι λειτουργούν και επειδή το Υπουργείο Εσωτερικών γνωρίζει ότι η καθαριότητα για την οποία πληρώνει είναι ανεπαρκής επιτρέπει στους δήμους να προσλαμβάνουν επιπλέον προσωπικό ή να βάζουν το υπάρχον προσωπικό να εργάζεται παραπάνω ώρες, με την υποχρέωση του δήμου να πληρώνει την επιπλέον εργασία με δικούς του πόρους. Το κράτος, δηλαδή, ομολογεί με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι τα χρήματα που δίνει για την καθαριότητα των σχολείων δεν είναι αρκετά και γι’ αυτό επιτρέπει στους Δήμους να επεκτείνουν τις υπηρεσίες καθαριότητας. Εγώ νόμιζα ότι η καθαριότητα στα σχολεία είναι υποχρέωση του κράτους, όπως προκύπτει από την υποχρέωσή του για την παροχή δωρεάν παιδείας. Φτάνουμε έτσι στο παράδοξο να πληρώνει το κράτος μέρος της καθαριότητας των σχολείων και τα υπόλοιπα να απαιτεί από τους δήμους να τα συμπληρώνουν. Μήπως να αρχίσουμε και εμείς να πληρώνουμε μέρος των φόρων μας στο κράτος και να πληρώνουμε δημοτικά τέλη μόνο εφόσον ο δήμος συμπληρώνει την καθαριότητα των σχολείων; Προφανώς δεν μπορεί να γίνει αυτό, αλλά περνάει αυτή η σκέψη από το μυαλό σου.

Το σχολείο μας δεν έχει μείνει δεκαετίες πίσω μόνο στην οργάνωση και στη διδασκαλία· έχει μείνει πίσω σε όλα. Ακόμη και στην καθαριότητα. Και βέβαια χάνει το παιγνίδι πριν ακόμη μπουν οι μαθητές στην τάξη. Πώς να τους κεντρίσεις το ενδιαφέρον, πώς να τους εμπνεύσεις όταν η κατάσταση στα σχολεία είναι αυτή; Θυμάμαι όταν πριν από 20 χρόνια με ξεναγούσαν σε ένα ιδιωτικό σχολείο, η ξενάγηση ξεκίνησε από τις τουαλέτες των μαθητών, διότι από τότε γνώριζαν το πρόβλημα και ποντάριζαν στη διαφορά τους. Ακόμη είμαστε στην ίδια κατάσταση.

*Μαθηματικός-Ερευνητής,
www.stadiodromia.gr
naftenoiriki.gr