Η ΕΕ συμφωνεί να χρηματοδοτήσει την Ουκρανία, αλλά όχι την… Ευρώπη

Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr

Σε μια Σύνοδο Κορυφής με διχασμούς που αποκάλυψε βαθιές πολιτικές διαιρέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ , οι 27 ηγέτες κατάφεραν να επιδείξουν μια μεγάλη επίδειξη ενότητας: Για την …Ουκρανία, αλλά όχι για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ειρωνεία ήταν δύσκολο να μην γίνει αντιληπτή: οι ηγέτες της ΕΕ είναι έτοιμοι να βρουν τα χρήματα που χρειάζεται η Ουκρανία για να επιβιώσει τον επόμενο χρόνο, αλλά εξακολουθούν να μην μπορούν να συμφωνήσουν για το πώς θα χρηματοδοτήσουν τις ανάγκες και τις προτεραιότητες της ΕΕ από το 2028 ως το 2034.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έγινε δεκτός με αγκαλιές, χειραψίες και φιλιά από τους 27 ηγέτες της ΕΕ, οι οποίοι δεσμεύτηκαν να κρατήσουν την Ουκρανία οικονομικά στην επιφάνεια στον αγώνα της κατά της Ρωσίας το 2027, ακόμη και όταν ο ίδιος ζήτησε το εντυπωσιακό ποσό των 70 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ο Ζελένσκι εμφανίστηκε μάλιστα εξοργισμένος από την τελευταία του αντιπαράθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ, και επαίνεσε τους Ευρωπαίους ως «πραγματικούς ηγέτες», που συνεχίζουν να στηρίζουν το «διεφθαρμένο» καθεστώς του.
Πλούσιοι και φτωχοί

Η αποφασιστικότητα των χωρών της βόρειας Ευρώπης, των λεγόμενων φειδωλών, να επιβάλουν περικοπές στους δύο τομείς της αγροτικής πολιτικής και της περιφερειακής συνοχής, είναι ακριβώς αυτό που εμποδίζει μια συμφωνία για τον προϋπολογισμό 2028-34.

Τα δυο βαθιά εδραιωμένα αντίπαλα στρατόπεδα των πλούσιων και των φτωχών χωρών της ΕΕ , συνέχισαν να συγκρούονται , αρνούμενα να υποχωρήσουν.

Το νέο πακέτο διαπραγματεύσεων, που απορρίφθηκε στη σύνοδο κορυφής, μείωνε σημαντικά τον προϋπολογισμό για την Ανταγωνιστικότητα από σχεδόν 600 δισεκατομμύρια ευρώ σε 515 δισεκατομμύρια ευρώ και τον προϋπολογισμό για την Άμυνα από 130 δισεκατομμύρια ευρώ σε 113 δισεκατομμύρια ευρώ , σε τρέχουσες τιμές.

Ενώ οι προϋπολογισμοί για τη Συνοχή και τη Γεωργία παραμένουν αμετάβλητοι, με μείωση λίγο πάνω από 3%, το κείμενο μειώνει τις νέες προτεραιότητες: ο συνολικός προϋπολογισμός για την Ανταγωνιστικότητα μειώνεται κατά σχεδόν 13%, η Άμυνα κατά 13% επίσης, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας κατά 11%, η Εξωτερική Δράση αντιμετωπίζει μείωση 17,6% και το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» κατά σχεδόν 10%.

Η Γερμανία και οι «φειδωλοί» αλλά πλούσιοι συμμαχοί της , αντιτάχθηκαν πλήρως σε αυτή τη στρατηγική, η οποία άφησε σχεδόν ανέπαφες τις παραδοσιακές πιστώσεις για τη συνοχή και τη γεωργία.
Παραμένει πλέον ασαφές πώς θα εξισορροπηθούν οι αναπόφευκτες προσαρμογές σε αυτά τα κονδύλια του προϋπολογισμού σε επόμενες συναντήσεις αυτού του είδους.
Και έρχεται και η …Λεπέν

Η ΕΕ αντιμετωπίζει ένα αδιέξοδο, που θα μπορούσε να αλλάξει την πορεία των επόμενων ετών και να ανατρέψει την κατάσταση προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.

Η προθεσμία για τη λήψη απόφασης στο τέλος του έτους αρχίζει να εξασθενεί και να παρατείνεται έως το 2027.

Το πρόβλημα δεν έγκειται τόσο στις εκλογές που θα διεξαχθεί στην Ισπανία τον Νοέμβριο, όσο στις επερχόμενες εκλογές στη Γαλλία. Αυτές οι αντίθετες θέσεις σε βασικά ζητήματα καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο για τις Βρυξέλλες να καταλήξουν σε συμφωνία για έναν προϋπολογισμό πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές τον Απρίλιο.

Η ακροδεξιά υποψήφια για το Μέγαρο των Ηλυσίων, Μαρίν Λεπέν έχει ήδη απειλήσει να μειώσει τη συνεισφορά του Παρισιού στον προϋπολογισμό της ΕΕ . Μία νίκη της Μαρίν Λεπέν, μπορεί λοιπόν να θρυμματίσει τα ίδια τα θεμέλια της Ένωσης.

Για να γίνουν τα πράγματα χειρότερα, το μακροχρόνιο χάσμα παραμένει μεταξύ πρωτευουσών όπως η Μαδρίτη, οι οποίες επιδιώκουν να επιταχύνουν τη μετάβαση σε μια οικονομία που βασίζεται περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και εκείνων των χωρών που θεωρούν αναπόφευκτη τη συνεχιζόμενη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα τα επόμενα χρόνια. Αυτή είναι η πεποίθηση της Γαλλίας και του Βερολίνου, των οποίων οι κυβερνήσεις συμφώνησαν μόλις χθες να μειώσουν τα όρια εκπομπών για τους κινητήρες εσωτερικής καύσης, που έχουν προγραμματιστεί για το 2035 .
Στον αέρα και η έκθεση Ντράγκι

«Είναι πράγματι ανησυχητικό το γεγονός ότι η σύγκρουση συμβαίνει στην Άμυνα, τη Βιομηχανία και την Ενέργεια – τις κορυφαίες προτεραιότητες της Ευρώπης», λένε στη Ναυτεμπορική, Ευρωπαίοι διπλωμάτες που παρακολούθησαν τη σύνοδο στις Βρυξέλλες.

Σε αυτό προστίθεται το γεγονός ότι η ενεργειακή κρίση διχάζει όσους θέλουν να επιταχύνουν την απαλλαγή από τον άνθρακα από εκείνους που δεν το θέλουν.

Ο νέος προϋπολογισμός της ΕΕ για τα επόμενα επτά χρόνια, θεωρείται από πολλούς ως το κλειδί για την τοποθέτηση της Ευρώπης στην αντιμετώπιση της κινεζικής και αμερικανικής πίεσης και του κινδύνου που θέτει ο νέος κύκλος υψηλού πληθωρισμού.

Όλα αυτά καταδεικνύουν ότι η έλλειψη ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης παραμένει ένα άλυτο ζήτημα , κάτι που δεν αποτελεί καλό οιωνό για την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής τα επόμενα χρόνια.

Τον Σεπτέμβριο του 2024, ο Μάριο Ντράγκι παρουσίασε την έκθεσή του για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για την πιο φιλόδοξη πρόταση μέχρι σήμερα από τα 27 κράτη μέλη για τη βελτίωση της θέσης της απέναντι στην οικονομική πρόκληση από την Κίνα και τις ΗΠΑ. Αλλά δύο χρόνια αργότερα, δεν υπάρχουν πολλά για να γιορτάσουμε, καθώς το 84% των προτάσεων του Ιταλού τραπεζίτη παραμένει ανεφάρμοστο .
Το παράδοξο της ΕΕ

«Η ΕΕ αντιμετωπίζει ένα παράδοξο: θέλει να γίνει μια βιομηχανική δύναμη ικανή να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, αλλά διστάζει να επενδύσει περισσότερα κεφάλαια στον δικό της οδικό χάρτη για την επίτευξη αυτής της φιλοδοξίας», λένε στη «Ν», αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες.

Μια πιθανή λύση σκιαγράφησε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ που πρότεινε την αύξηση της κατανομής των ιδίων πόρων της ΕΕ – δηλαδή των μηχανισμών μέσω των οποίων η ΕΕ παράγει έσοδα.

Νέες ροές εσόδων βρίσκονται στο τραπέζι , όπως οι φόροι στον καπνό, τα ηλεκτρονικά απόβλητα και σε εταιρείες με ετήσια έσοδα που υπερβαίνουν τα 100 εκατομμύρια ευρώ , επιπλέον των παραδοσιακών μεθόδων που χρησιμοποιεί η ΕΕ για τη δημιουργία εισοδήματος.

Η Ολλανδία απορρίπτει κατηγορηματικά την πρόταση για τον εταιρικό φόρο, υποστηρίζοντας ότι θα μειώσει την ελκυστικότητα της ΕΕ για τις ιδιωτικές επενδύσεις και τις εταιρείες που εδραιώνονται στην ενιαία αγορά.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε επιπλέον, τη φορολόγηση των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας, κρυπτονομισμάτων και ιστότοπων διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών, ώστε να γεμίσουν τα ταμεία της ΕΕ με 60 δισεκατομμύρια ευρώ . Η πρόταση αυτή έχει την υποστήριξη των κύριων πολιτικών ομάδων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ταυτόχρονα, η επείγουσα ανάγκη μείωσης των τιμών της ενέργειας λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή έχει τροφοδοτήσει μια ακόμη αντιπαράθεση μεταξύ των πρωτευουσών που τάσσονται υπέρ της επιτάχυνσης της απαλλαγής από τον άνθρακα και εκείνων που υποστηρίζουν τη χαλάρωση των κλιματικών απαιτήσεων.

Σε αυτό το δύσκολο πλαίσιο, το μόνο βέβαιο είναι ότι η συζήτηση για τον προϋπολογισμό βρίσκεται σε ένα σημείο καμπής, που φρενάρουν κάθε προοπτική ανάπτυξης της οικονομίας της Ευρώπης .

naftemporiki.gr