Οι ανιστόρητες δηλώσεις Ερντογάν για την «τουρκική θάλασσα» και το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ανησυχούν και το Ισραήλ. Μπαράζ προκλήσεων. Υπερπτήσεις, αερομαχίες, παραβιάσεις και drones περιλαμβάνει η ατζέντα της Τουρκίας τον τελευταίο μήνα. Συνεχίζονται οι διεργασίες ανάμεσα σε Παρίσι, Αθήνα και επιχειρηματικούς φορείς του έργου της διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου με στόχο την άμεση επανέναρξη των εργασιών.
Των Π. ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ, ΧΡ. ΜΑΖΑΝΙΤΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου αναδεικνύεται στο μείζον γεγονός όχι μόνο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά για την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου στο σύνολό της. Η προοπτική επανεκκίνησης των εργασιών για την πόντισή του, η οποία αναμένεται το αργότερο έως το τέλος του χρόνου, έχει βάλει όλους τους ενδιαφερομένους στην περιοχή στην… πρίζα.
Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα τοποθέτησης καλωδίων ή αγωγών, καθώς και επιστημονικής έρευνας σε περιοχές που η Αγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, θα πρέπει να συντονίζεται προηγουμένως με την Τουρκία. «Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, οποιαδήποτε δραστηριότητα τοποθέτησης καλωδίων/αγωγών ή επιστημονικής έρευνας που πρόκειται να πραγματοποιηθεί στην υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζεται εκ των προτέρων με τη χώρα μας, η οποία είναι παράκτιο κράτος», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση, η οποία επικαλείται παράλληλα τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει με το ψευδοκράτος και τη Λιβύη στην ανατολική Μεσόγειο, επαναλαμβάνοντας ότι «δεν θα επιτρέψει καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα» σε περιοχές που θεωρεί ότι ανήκουν στην υφαλοκρηπίδα της.
Το χρονοδιάγραμμα
Αν και απέχουμε ακόμα από την επανέναρξη των εργασιών για το GSI, τόσο η Αθήνα όσο και η Λευκωσία με δηλώσεις κορυφαίων αξιωματούχων έχουν καταστήσει σαφές πως το καλώδιο θα γίνει χωρίς τουρκική άδεια και ότι θα τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα. Μιλώντας στον ομογενειακό ραδιοσταθμό Cosmos FM το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογράμμισε ότι «η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί ένα έργο ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος.
Αρα δεν είναι μόνο η Ελλάδα και η Γαλλία συνιδιοκτήτες του έργου. Είναι και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εν μέρει χρηματοδοτεί το έργο και η οποία έχει ένα εύλογο ενδιαφέρον για την υλοποίησή του», και προσέθεσε: «Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις αυτού του τύπου είναι ελεύθερες, δεν είναι δυνατόν να παρεμποδίζονται από καμία χώρα. Η Ελλάδα, σε απόλυτη συνεργασία με τη Γαλλία, θα προχωρήσει το έργο αυτό το επόμενο διάστημα. Κατά λόγον αρμοδιότητας, η Ελλάδα θα αδειοδοτήσει το έργο και θα εκδώσει τις αναγκαίες NAVTEX για την έρευνα και πόντιση του καλωδίου… Δεν νοείται, και θέλω να είμαι σαφής σε αυτό, παρεμπόδιση ενός ευρωπαϊκού έργου και δη από μια χώρα η οποία φιλοδοξεί να γίνει κάποια στιγμή και μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Είναι απολύτως αυτονόητο ότι οι κανόνες του ευρωπαϊκού δικαίου θα πρέπει να εφαρμοστούν και εκπτώσεις σε ό,τι αφορά τους κανόνες αυτούς δεν είναι νοητοί». Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και οι δηλώσεις από την κυπριακή πλευρά, με διαρροές μάλιστα να επιμένουν ότι το έργο μπορεί να ξεκινήσει ακόμα και μέσα στον Οκτώβριο. Αυτές οι διαρροές, που ανησυχούν την Τουρκία, αναπαρήχθησαν από τα τουρκικά ΜΜΕ και οδήγησαν, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στις ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Άμυνας. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πάντως ότι οι τουρκικές αιτιάσεις είναι παντελώς αβάσιμες, αφού οι εργασίες βυθομέτρησης γίνονται σε ελληνική υφαλοκρηπίδα και μάλιστα οριοθετημένη με την Αίγυπτο το 2020.
Οι Τούρκοι και για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης θέλουν να εμφανίζουν την ανατολική Μεσόγειο ως μια «τουρκική θάλασσα», στην οποία τις αποφάσεις για το τι μέλλει γενέσθαι τις λαμβάνει η Αγκυρα. Με τη γνωστή και έμπλεη οθωμανικής νοσταλγίας ρητορική του, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «ιδεολογικοποίησε» το ζήτημα με αφορμή την επέτειο της ναυμαχίας της Πρέβεζας που έγινε το 1538:
Απευθυνόμενος στο τουρκικό ναυτικό, ο Τούρκος Πρόεδρος έγραψε σε ανάρτησή του: «Σας συγχαίρω με όλη μου την καρδιά για την επέτειο της ναυτικής νίκης της Πρέβεζας και την Ημέρα των Ναυτικών Δυνάμεων, τιμώντας με ευλάβεια τον ναύαρχο Μπαρμπαρόσα Χαϊρεντίν Πασά, ο οποίος με αυτή τη ένδοξη νίκη μετέτρεψε τη Μεσόγειο σε τουρκική θάλασσα, μαζί με τους ηρωικούς του ναύτες». Και προσέθεσε, επιστρέφοντας στο σήμερα: «Εύχομαι στον Θεό επιτυχία στους ήρωες ναυτικούς μας στις αποστολές που έχουν αναλάβει και μεταφέρω τους χαιρετισμούς μου σε καθέναν τους». Είναι σαφές ότι στο πλαίσιο αυτό η προοπτική να γίνει ένα έργο τόσο μεγάλης σημασίας όσο η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και μάλιστα με χρηματοδότηση της Ε.Ε. ενοχλεί την Τουρκία.
Το «INS Drakon»
Η τουρκική στάση πάντως ανησυχεί και το Ισραήλ, που πρόκειται να συνδεθεί μέσω του GSI με το ευρωπαϊκό δίκτυο. Το ναυτικό του Ισραήλ παρέλαβε πριν από λίγες ημέρες το υποβρύχιο «INS Drakon», το τρίτο της δεύτερης γενιάς Dolphin II, κάτι που σηματοδοτεί όχι μόνο την ενίσχυση του ισραηλινού πολεμικού ναυτικού, αλλά και την ευρύτερη μετατόπιση του στρατηγικού ενδιαφέροντος στη θάλασσα στην ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίπεδο της υλοποίησης, βρίσκονται σε εξέλιξη διεργασίες ανάμεσα σε Παρίσι, Αθήνα και επιχειρηματικούς φορείς του έργου με στόχο την επανέναρξη των ερευνών βυθού το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με παράγοντες που έχουν πλήρη γνώση του θέματος, η βούληση να γίνει το έργο είναι δεδομένη από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές (Ελλάδα, Γαλλία, Κύπρο) και οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται με ορίζοντα το αργότερο έως το τέλος του χρόνου. Καταλυτικής σημασίας για τη συνέχεια του έργου θεωρείται από τους ίδιους παράγοντες η υπογραφή του ναυλοσυμφώνου ανάμεσα στη γαλλική εταιρεία Nexans που κατασκευάζει το καλώδιο και την εταιρεία που θα αναλάβει τις έρευνες βυθού. Αυτό είναι το σημείο εκκίνησης γιατί τότε η εταιρεία θα απευθυνθεί στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών για την έκδοση της απαραίτητης NAVTEX για την επανεκκίνηση του έργου.
Έπειτα από την έκδοση της NAVTEX, το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι η επανέναρξη των ερευνών βυθού, που αποτελεί και το πρώτο πραγματικό τεστ για το κατά πόσο η Τουρκία θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει εκ νέου το έργο. Τον Ιούλιο του 2024, τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν αμφισβητήσει τις εργασίες του ερευνητικού πλοίου «Ievoli Relume» στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου. Σύμφωνα με πληροφορίες της «R» και επειδή πλέον στο έργο συμμετέχει με πλειοψηφικό ποσοστό ο γαλλικός κολοσσός Meridiam, οι διαβουλεύσεις για το ζήτημα αυτό ανάμεσα στην Αθήνα και στο Παρίσι είναι συνεχείς. Η αποφασιστικότητα των Γάλλων που διαβεβαιώνουν ότι θα βγουν μπροστά με γαλλικό πλοίο υπό γαλλική σημαία έχει ανησυχήσει σφόδρα την Αγκυρα, που βλέπει ότι ο επόμενος γύρος για το καλώδιο θα είναι σαφώς πιο δύσκολος από ό,τι το 2024.
«Τορπιλίζει» τις διαπραγματεύσεις με το «Oruc Reis»
Με νέα NAVTEX η Τουρκία προαναγγέλλει έρευνες στη θαλάσσια περιοχή από την Αττάλεια και τη Μερσίνη έως και τα νότια των κατεχομένων, την ώρα που στο Κυπριακό σημειώνεται έντονη κινητικότητα
Σε ένα ακόμη βήμα δημιουργίας τετελεσμένων στην ανατολική Μεσόγειο σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας προχώρησε η Τουρκία, εκδίδοντας την Πέμπτη νέα NAVTEX με την οποία προαναγγέλλει την έξοδο του ερευνητικού σκάφους «Oruc Reis» στη θαλάσσια περιοχή από την Αττάλεια και τη Μερσίνη έως και τα νότια των κατεχομένων.
Οι έρευνες θα γίνουν στο πλαίσιο των εργασιών για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου, ο οποίος θα συνδέει την Τουρκία με τα κατεχόμενα, παρανόμως όπως καταγγέλλει η Λευκωσία, η οποία αναφέρει ότι ενεργειακές υποδομές στις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν μπορούν να αναπτύσσονται χωρίς την άδειά της.
Οι τουρκικές αναγγελίες προκάλεσαν και την αντίδραση της Ελλάδας. Διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι με την παράτυπη τουρκική NAVTEX (953/26), «η Τουρκία εξήγγειλε παράνομες έρευνες σε περιοχές κυπριακών χωρικών υδάτων και υφαλοκρηπίδας, στο πλαίσιο του σχεδιαζόμενου υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ της Τουρκίας και της παράνομης αποσχιστικής οντότητας. Η ενέργεια αυτή συνιστά μία ακόμη προκλητική μονομερή ενέργεια». Τα παραπάνω, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εντάσσονται σε μια διαρκή προσπάθεια εδραίωσης των τετελεσμένων της κατοχής και αντιβαίνουν προδήλως στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
Με το έργο αυτό η Τουρκία προχωρά σε έναν ακόμα πιο σφιχτό εναγκαλισμό με τα κατεχόμενα και στον ενεργειακό τομέα, κάτι που μάλλον προϊδεάζει και για την πορεία του Κυπριακού, το οποίο βρίσκεται ξανά σε κινητικότητα, χωρίς όμως να έχει περάσει ακόμη το κρίσιμο κατώφλι της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.
Τα βήματα
Οι επαφές του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν και η κινητοποίηση του Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη δημιούργησαν έναν νέο διπλωματικό κύκλο, ο οποίος όμως προσέκρουσε και πάλι στη διαφορετική αντίληψη των δύο πλευρών για το πώς πρέπει να αρχίσει η διαδικασία. Η διαφωνία δεν αφορά πλέον μόνο το περιεχόμενο της λύσης. Αφορά πρωτίστως τη σειρά των βημάτων που θα οδηγήσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ο Γκουτέρες είχε θέσει από τον Ιούλιο μια σαφή προϋπόθεση: νέα διευρυμένη συνάντηση 5+1 θα συγκληθεί μόνο αφού προηγηθεί επαρκής προετοιμασία σε τρία επίπεδα – Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, μεθοδολογία και ουσία. «Δεν θέλω περισσότερες 5+1 συναντήσεις χωρίς αποτελέσματα», ήταν το μήνυμα του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Αυτό ακριβώς το τρίπτυχο έχει γίνει σήμερα το πεδίο της αντιπαράθεσης.
Ο Ν. Χριστοδουλίδης επιχείρησε τον Σεπτέμβριο να φέρει τη συζήτηση ένα βήμα μπροστά. Στη συνάντηση της 17ης Σεπτεμβρίου παρουσίασε στον Τουρκοκύπριο ηγέτη 19 νέες ιδέες που αφορούν και τα τρία επίπεδα: ΜΟΕ, μεθοδολογία και ουσία. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι προτάσεις μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για θετικές εξελίξεις.
Παράλληλα, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας επιμένει ότι η βάση υπάρχει ήδη και αυτή είναι οι διαπραγματεύσεις που μπορούν να επαναρχίσουν από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά. Αυτή ήταν εξαρχής η θέση του και εξακολουθεί να είναι.
Ο Τ. Ερχιουρμάν δεν απορρίπτει τη διαδικασία. Η τουρκοκυπριακή πλευρά, όμως, θεωρεί ότι πρώτα πρέπει να υπάρξει πρόοδος στα επτά ΜΟΕ που είχαν τεθεί από τον Γκουτέρες: νέα σημεία διέλευσης, αποναρκοθέτηση, μηχανισμοί για φυσικές καταστροφές και παράτυπη μετανάστευση, αθλητισμός, δικαιώματα Ευρωπαίου πολίτη για παιδιά μεικτών γάμων και μηχανισμός διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών.
Η ένστασή του είναι ότι ενώ αυτά τα επτά ζητήματα βρίσκονταν ήδη στο τραπέζι, ο Πρόεδρος Ν. Χριστοδουλίδης, παρουσίασε 19 νέα σημεία. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης το εξέλαβε ως αλλαγή ατζέντας και επιμένει ότι πρώτα πρέπει να υπάρξει χειροπιαστό αποτέλεσμα στη Λευκωσία και μετά να συγκληθεί η συνάντηση 5+1.
Η προσπάθεια να υπάρξει τριμερής Χριστοδουλίδη, Ερχιουρμάν, Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη δεν προχώρησε. Η ελληνοκυπριακή πλευρά απέδωσε την εξέλιξη στην άρνηση της τουρκικής πλευράς.
Η προσωπική απεσταλμένη του Γκουτέρες, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, θα επιστρέψει στην Κύπρο τον Οκτώβριο. Στη Νέα Υόρκη είχε ξεχωριστές επαφές με τους δύο ηγέτες και μαζί με τη Ρόζμαρι Ντι Κάρλο συζήτησε με τους διαπραγματευτές των δύο πλευρών την πρόοδο στα ΜΟΕ. Η Ολγκίν έχει πλέον έναν δύσκολο ρόλο: να βρει ενδιάμεσο έδαφος μεταξύ των δύο διαφορετικών προσεγγίσεων, χωρίς να εμφανιστεί ότι υιοθετεί τη θέση της μίας πλευράς. Η ίδια πάντως έχει προειδοποιήσει ότι τα χρονικά περιθώρια στενεύουν.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου