Οι τελευταίες εξελίξεις στην αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν εκτοξεύουν το πετρέλαιο σε υψηλό έξι μηνών, αναζωπυρώνοντας τον φόβο για μια νέα ενεργειακή κρίση που θα μπορούσε να ταρακουνήσει τις αγορές από την Ασία μέχρι την Ευρώπη. Οι επενδυτές «διαβάζουν» κάθε κίνηση στην Ουάσιγκτον και στην Τεχεράνη, καθώς ένα περιορισμένο στρατιωτικό πλήγμα ή μια κίνηση αντιποίνων στον Περσικό Κόλπο μπορεί να αρκεί για να πυροδοτήσει νέα ράλι στις τιμές του μαύρου χρυσού.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει αναπτύξει σημαντική στρατιωτική δύναμη στην περιοχή και εξετάζει «περιορισμένο χτύπημα» στο Ιράν, πιέζοντας την Τεχεράνη να συμφωνήσει γρήγορα σε νέα συμφωνία για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να φέρει στο τραπέζι το πλέον ακραίο σενάριο: απάντηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας μέσω του στραγγαλισμού της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
Την ίδια ώρα, οι traders βλέπουν τις τιμές των futures να «ζεσταίνονται» και αυξάνουν τα στοιχήματα ότι ο κίνδυνος διακοπής προσφοράς από το Ιράν ή την ευρύτερη περιοχή δεν είναι πλέον θεωρητικός. Η χώρα, που σήμερα αντιπροσωπεύει περίπου το 3% της παγκόσμιας παραγωγής με 3,3 εκατ. βαρέλια την ημέρα, έχει χάσει μεγάλο μέρος της παλιάς της ισχύος στην αγορά λόγω δεκαετιών κυρώσεων και υποεπενδύσεων, ωστόσο εξακολουθεί να είναι κρίσιμος παίκτης για την τροφοδοσία της Ασίας.
Πετρέλαιο, Ιράν και ο «λαιμός» της παγκόσμιας ενέργειας
Περίπου 16,5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου τη μέρα διακινούνται μέσω του στενού διαδρόμου του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου μέρους των ιρανικών εξαγωγών, που διοχετεύονται κυρίως προς την Κίνα. Η Σαουδική Αραβία στέλνει από εκεί περί τα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αν και έχει τη δυνατότητα να παρακάμψει το σημείο πνιγμού μέσω αγωγού 1.200 χιλιομέτρων προς λιμάνι στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ και τα ΗΑΕ μπορούν να διοχετεύσουν περίπου 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέσω αγωγού προς τον Κόλπο του Ομάν.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα διαμηνύσει ότι μπορεί να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στο Στενό του Ορμούζ σε περιόδους έντασης, χωρίς ωστόσο μέχρι σήμερα να έχει προχωρήσει σε πλήρες κλείσιμο της διόδου. Όμως κάθε ένταση, όπως η κλιμάκωση του 2025 που εκτόξευσε τα ναύλα των υπερδεξαμενοπλοίων σε υψηλά ετών, δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η ροή της ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο.
Πετρέλαιο και Ιράν: ο αθέατος ρόλος της Κίνας
Παρά τις κυρώσεις, το Ιράν έχει βρει σανίδα σωτηρίας στην Κίνα, στην οποία καταλήγει περίπου το 90% των εξαγωγών του, συχνά μέσω ενός «σκοτεινού στόλου» παλαιών τάνκερ και αδιαφανών δικτύων εμπορίας, με σημαντικές εκπτώσεις έναντι των διεθνών τιμών. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι ροές προς την Κίνα άγγιξαν σχεδόν τα 1,25 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Ιανουάριο, έναντι 898.000 ένα χρόνο νωρίτερα, δείχνοντας πόσο η ασιατική υπερδύναμη στηρίζει την ιρανική οικονομία.
Αν μια σύρραξη ή ένα νέο κύμα κυρώσεων διακόψει αυτή τη ροή, τα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια θα αναγκαστούν να αναζητήσουν άμεσα εναλλακτικές, αυξάνοντας τη ζήτηση για βαριά και όξινα αργά από άλλους προμηθευτές και εντείνοντας τις πιέσεις στις τιμές. Οι αγορές φοβούνται ότι το κενό από το ιρανικό πετρέλαιο θα συμπέσει με ήδη περιορισμένα αποθέματα και γεωπολιτικούς κινδύνους από την Ουκρανία έως την Ερυθρά Θάλασσα, πολλαπλασιάζοντας τις ανατιμήσεις σε βενζίνη, ντίζελ και ναύλα.
Η οικονομική «οξυγόνωση» του Ιράν από το πετρέλαιο
Παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης, οι εξαγωγές πετρελαίου παραμένουν κεντρικός πυλώνας της ιρανικής οικονομίας, συμβάλλοντας περίπου δύο ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη του ΑΕΠ το 2023, χρονιά κατά την οποία η οικονομία αναπτύχθηκε γύρω στο 5%. Παρότι η Τεχεράνη αναγκάζεται να πουλά με μεγάλες εκπτώσεις για να προσελκύσει αγοραστές, τα έσοδα εκτιμάται ότι έφτασαν τα 2,7 δισ. δολάρια μόνο τον Νοέμβριο, με τιμή αναφοράς τα 45 δολάρια το βαρέλι μετά τα κόστη μεταφοράς, όπως αναφέρει το Bloomberg.
Η πολιτική «μέγιστης πίεσης» του Τραμπ, με αλλεπάλληλους γύρους αμερικανικών κυρώσεων, απειλεί να αποκόψει ακόμη και αυτούς τους δίαυλους, πιέζοντας τους Κινέζους αγοραστές να περιορίσουν ή να αναδιατάξουν τις αγορές τους. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το Ιράν θα μπορούσε να αναγκαστεί να κατεβάσει κι άλλο τις τιμές του για να ανταγωνιστεί το φθηνό ρωσικό αργό, στερώντας από την οικονομία του κρίσιμο συνάλλαγμα, ενώ ταυτόχρονα θα ενίσχυε την αστάθεια στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
newsbeast.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου