Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Οι επενδυτές μπαίνουν στη νέα εβδομάδα με το βλέμμα καρφωμένο στη Μέση Ανατολή και την αίσθηση ότι το ρίσκο δεν είναι πια «περιφερειακό», αλλά μπορεί να μετατραπεί σε παράγοντα που αναδιαμορφώνει τιμές από την αντλία έως το ράφι και την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.
Η κοινή επιχείρηση ΗΠΑ–Ισραήλ, η κλιμάκωση των ανταποδοτικών χτυπημάτων και η αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα στην Τεχεράνη έχουν ήδη ενεργοποιήσει το κλασικό ένστικτο αποφυγής κινδύνου: πετρέλαιο επάνω, μετοχές κάτω, στροφή σε χρυσό και δολάριο.
Πετρέλαιο: «Risk premium» στο κόκκινο
Το πιο άμεσο – και πιο απτό – κανάλι μετάδοσης του σοκ είναι η ενέργεια. Το Brent εκτινάχθηκε ως και 13% ενδοσυνεδριακά, φτάνοντας έως τα 82,37 δολάρια/βαρέλι (υψηλό από τον Ιανουάριο 2025), πριν «μαζέψει» τα κέρδη του στο 4%. Στη συνέχεια ωστόσο οι τιμές πήραν και πάλι φόρα. Στις 10:45 ώρα Ελλάδος οι τιμές του μπρεντ καταγράφουν άνοδο 9,5% στα 79,78 δολάρια, ενώ αντίστοιχα εκείνες του αμερικανικού αργού WTI έφτασαν έως και τα 75,33 δολάρια και πλέον διαμορφώνονται στα 72,90 δολάρια (+8,8%). Η είδηση για πλήγμα σε εγκαταστάσεις της Aramco είναι εκ των παραγόντων που δίνουν ώθηση. Άλμα 25% και για τις ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου.
Η αγορά προσπαθεί να τιμολογήσει κάτι που δεν είναι απλώς γεωπολιτικό επεισόδιο, αλλά πιθανή διαταραχή ροών: τα Στενά του Ορμούζ – η πιο κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία στον πλανήτη – βρίσκονται ξανά στο κέντρο. Τα ναυτιλιακά δεδομένα δείχνουν συσσώρευση πλοίων και επιβράδυνση/αγκυροβολία εκατοντάδων σκαφών στην περιοχή, ενώ αναφέρονται ζημιές σε δεξαμενόπλοια και αυξημένος κίνδυνος για το σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας (από αργό μέχρι ντίζελ, καύσιμα αεροπορίας και προϊόντα διύλισης).
Το σενάριο που οι αγορές «δεν είχαν πλήρως αγοράσει»
Το κεντρικό άγχος δεν είναι το μερίδιο του Ιράν στην παγκόσμια παραγωγή, αλλά το αν –και για πόσο– θα επηρεαστεί η διέλευση από το Ορμούζ. Από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και περίπου 20% του LNG, άρα ακόμη και μια «μερική» αναστολή ασφάλισης, μια αποφυγή από πλοιοκτήτες ή μια αλυσίδα καθυστερήσεων αρκεί για να ανεβάσει το ασφάλιστρο κινδύνου.
Και εδώ μπαίνει το «σκληρό» ερώτημα: τι γίνεται αν η κρίση δεν είναι ολιγοήμερη, αλλά παρατείνεται; Αναλυτές εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση που επηρεάζει προσφορά θα μπορούσε να σπρώξει το πετρέλαιο κοντά στα 100 δολάρια, με προσθήκη 0,6–0,7 ποσοστιαίων μονάδων στον παγκόσμιο πληθωρισμό. Αυτό είναι το σημείο που ο πόλεμος περνά από «επενδυτικό headline» σε μακροοικονομικό γεγονός.
Στο παρασκήνιο, ο OPEC+ αποφάσισε αύξηση παραγωγής κατά 206.000 βαρέλια/ημέρα για τον Απρίλιο – κίνηση που στέλνει μήνυμα ετοιμότητας, αλλά δεν λύνει το βασικό πρόβλημα: ακόμη κι αν υπάρχει επιπλέον προσφορά, πρέπει να μπορεί να «ταξιδέψει». Αν οι ροές από τον Κόλπο δυσκολεύουν, η φυσική αγορά θα συνεχίσει να πληρώνει ασφάλιστρα.
Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας διαμηνύει ότι βρίσκεται σε επαφή με παραγωγούς και παρακολουθεί, καθώς σε ακραία σενάρια η αγορά θα στρέψει το βλέμμα και στα στρατηγικά αποθέματα.
Μετοχές: Απομάκρυνση από το ρίσκο με κλασικά θύματα τις αερομεταφορές
Η εικόνα στις μετοχές είναι πιο καθαρή: η πρώτη αντίδραση είναι πτώση. Τα futures σε ΗΠΑ υποχωρούν περίπου 1%. Οι αγορές στην Ευρώπη άνοιξαν με απώλειες, με την Αθήνα να βλέπει τον Γενικό Δείκτη στο -3%. Στη Φραγκφούρτη ο DAX υποχωρεί 1,7%, στο Παρίσι ο CAC 40 καταγράφει απώλειες 1,8%, ενώ στο Μιλάνο ο FTSE MIB έρχεται αντιμέτωπος με πτώση σχεδόν 2%. Πιο συγκρατημένες οι απώλειες για τον FTSE 100 στο Λονδίνο.
Κόκκινο έδειξαν τα ταμπλό και στην Ασία, με τις αεροπορικές να βρίσκονται ξανά στη γραμμή πυρός – εξαιτίας του συνδυασμού ακριβότερης ενέργειας και αυξημένης αβεβαιότητας για δρομολόγια/ασφάλεια.
Το κρίσιμο, όμως, είναι κάτι βαθύτερο: οι αγορές έχουν «εκπαιδευτεί» τα τελευταία χρόνια να πουλάνε τον αρχικό φόβο και να αγοράζουν γρήγορα την αποκλιμάκωση. Αυτή τη φορά, αρκετοί προειδοποιούν ότι υπάρχει κίνδυνος υποτίμησης ενός σεναρίου όπου «η συγκράτηση αποτυγχάνει» – ιδίως αν στην Τεχεράνη προκύψει παρατεταμένος εσωτερικός ανταγωνισμός ισχύος.
Χρυσός και δολάριο ανεβαίνουν – αλλά πόσο «απορροφούν» νέο φόβο;
Ο χρυσός κινείται επίσης ανοδικά (περίπου 2%) επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως άμεσο καταφύγιο. Παράλληλα, το δολάριο ενισχύεται έναντι του ευρώ, καθώς οι επενδυτές αναζητούν ρευστότητα και «ποιότητα». Υπάρχει όμως μια λεπτή ισορροπία: όσο το δολάριο δυναμώνει, «κόβει» μέρος της ορμής του χρυσού για τους μη-Αμερικανούς επενδυτές.
Και εδώ κρύβεται μια δεύτερη παγίδα: ο χρυσός έχει ήδη προεξοφλήσει μεγάλο μέρος γεωπολιτικής αβεβαιότητας τους προηγούμενους μήνες. Άρα το ερώτημα δεν είναι αν ανεβαίνει, αλλά πόσο «χώρο» έχει για νέα επανατιμολόγηση, αν η κρίση παραταθεί.
Ομόλογα: είναι ακόμη «ασφαλές λιμάνι»;
Τα αμερικανικά ομόλογα δέχθηκαν ζήτηση, με τις αποδόσεις να κινούνται κοντά σε χαμηλά μηνών (10ετές περίπου στο 4% και στιγμιαία χαμηλότερα). Όμως ο πόλεμος μέσω πετρελαίου μπορεί να μετατρέψει τα ομόλογα από καταφύγιο σε δίκοπο μαχαίρι: αν το πετρέλαιο «γράψει» υψηλότερα για εβδομάδες, ο πληθωρισμός και οι προσδοκίες πληθωρισμού θα ξαναζεσταθούν – άρα οι αποδόσεις μπορεί να πιεστούν ανοδικά, κόβοντας την αξία των ομολόγων.
Με άλλα λόγια: σε σοκ που είναι «καθαρά φόβος», τα ομόλογα λάμπουν. Σε σοκ που είναι «φόβος + πληθωρισμός», η εικόνα θολώνει.
Οι αγορές αυτή τη στιγμή προσπαθούν να απαντήσουν σε τρία βασικά ερωτήματα: πόσο θα διαρκέσει η κρίση, αν θα διαταραχθούν ουσιαστικά οι ενεργειακές ροές και αν η άνοδος του πετρελαίου θα μετατραπεί σε νέο κύμα πληθωρισμού. Από τις απαντήσεις σε αυτά θα κριθεί αν το σημερινό σοκ θα αποδειχθεί παροδικό ή αν θα σηματοδοτήσει μια πιο βαθιά μεταστροφή στο επενδυτικό τοπίο.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου