Σε σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιεί τους επιτόπιους ελέγχους στα χρηματοπιστωτικά καταστήματα προχωρά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), επιχειρώντας να κάνει την εποπτεία πιο στοχευμένη, ταχύτερη και περισσότερο

προσαρμοσμένη στους πραγματικούς κινδύνους κάθε ιδρύματος. Η νέα φιλοσοφία του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού, του γνωστού SSM, αφορά άμεσα και τις τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες, δηλαδή την Alpha Bank, τη Eurobank, την Εθνική Τράπεζα και την Τράπεζα Πειραιώς, οι οποίες βρίσκονται υπό την άμεση εποπτεία της ΕΚΤ.

Η βασική αλλαγή είναι ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι δεν θα ακολουθούν πλέον σε όλες τις περιπτώσεις περίπου την ίδια λογική ως προς την έκταση, τη διάρκεια και τους πόρους που δεσμεύονται. Οι εποπτικές ομάδες θα επικεντρώνονται περισσότερο στα σημεία όπου εντοπίζεται ουσιαστικός κίνδυνος, προσαρμόζοντας ανάλογα τόσο το αντικείμενο όσο και την ένταση της έρευνας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι έλεγχοι σε δανειακούς φακέλους. Η έκταση της εξέτασης θα συνδέεται πλέον στενότερα με το επίπεδο κινδύνου που εκτιμάται ότι υπάρχει σε κάθε περίπτωση, αντί να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε πολύ διαφορετικές κατηγορίες χαρτοφυλακίων.

Παράλληλα, η ΕΚΤ δημιουργεί μια νέα κατηγορία ιδιαίτερα στοχευμένων επιτόπιων αποστολών, οι οποίες θα πραγματοποιούνται από μικρότερες ομάδες και σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Μια τέτοια αποστολή μπορεί, για παράδειγμα, να χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται να εξεταστεί ένα συγκεκριμένο πρόβλημα ή να διαπιστωθεί εάν μια τράπεζα έχει ολοκληρώσει διορθωτικές ενέργειες που της είχαν ζητηθεί στο παρελθόν. Πρόκειται για μια κατεύθυνση που εντάσσεται στην ευρύτερη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής τραπεζικής εποπτείας που έχει ξεκινήσει η ΕΚΤ με στόχο να μειώσει περιττές διαδικασίες και να διοχετεύσει τους εποπτικούς πόρους εκεί όπου εντοπίζονται οι σημαντικότερες αδυναμίες.

Λιγότερα αιτήματα προς τις τράπεζες

Αλλαγές έρχονται όμως και στο στάδιο που προηγείται της άφιξης των εποπτών σε μια τράπεζα. Οι ομάδες ελέγχου θα ξεκινούν την αποστολή τους έχοντας πιο συγκεκριμένη εντολή και σαφέστερα καθορισμένο πεδίο έρευνας, ενώ θα καλούνται να αξιοποιούν στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τα δεδομένα που διαθέτει ήδη ο SSM. Μ’ αυτόν τον τρόπο η ΕΚΤ επιχειρεί να περιορίσει το φαινόμενο κατά το οποίο διαφορετικές εποπτικές μονάδες ζητούν επανειλημμένα από μια τράπεζα τα ίδια ή παρόμοια στοιχεία. Παράλληλα ενισχύεται η συνεργασία των επιτόπιων ελεγκτών με τις Κοινές Εποπτικές Ομάδες, τις Joint Supervisory Teams, που παρακολουθούν σε συνεχή βάση κάθε σημαντικό πιστωτικό ίδρυμα. Στόχος είναι τα συμπεράσματα μιας επιτόπιας έρευνας να μην παραμένουν μια απομονωμένη διαδικασία, αλλά να περνούν γρηγορότερα στην καθημερινή εποπτεία της τράπεζας και να μετατρέπονται, όπου χρειάζεται, σε συγκεκριμένα μέτρα.

Άξιο μνείας είναι το γεγονός πως από τούδε και στο εξής δεσπόζουσα θέση στο νέο μοντέλο αποκτούν και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και γενικότερα οι τεχνολογίες SupTech που αναπτύσσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι επόπτες αποκτούν τη δυνατότητα να επεξεργάζονται πολύ μεγαλύτερο όγκο πληροφοριών και να συγκρίνουν ένα εύρημα που εντοπίζεται σε μια τράπεζα με αντίστοιχες περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί σε άλλα πιστωτικά ιδρύματα στην Ευρώπη. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται μεγαλύτερη συνέπεια στις αποφάσεις του SSM και πιο ενιαία εφαρμογή των εποπτικών κανόνων.

Μεταξύ των συστημάτων που έχουν αναπτυχθεί είναι το Medusa, ένα εργαλείο που βοηθά τους επόπτες να επεξεργάζονται και να συγκρίνουν προηγούμενα ευρήματα και εποπτικά μέτρα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αναζητήσεις, στατιστικές αναλύσεις, αναφορές και οπτικοποίηση δεδομένων, αλλά και για τον έλεγχο της συνέπειας στη διατύπωση νέων ευρημάτων. Ένα ακόμη εργαλείο είναι η Athena, η οποία έχει σχεδιαστεί για την επεξεργασία μεγάλου όγκου εποπτικών εγγράφων. Μπορεί να πραγματοποιεί αναζητήσεις μέσα σε κείμενα, να τα συνοψίζει και να τα ταξινομεί, να βοηθά στη μετάφρασή τους και να εντοπίζει τις πηγές στις οποίες βασίζεται μια πληροφορία. Η ΕΚΤ έχει αναπτύξει επίσης εφαρμογές όπως το Heimdall, το οποίο χρησιμοποιείται στις διαδικασίες αξιολόγησης της καταλληλότητας στελεχών, αλλά και το Delphi, που σχετίζεται με την ανίχνευση νέων και αναδυόμενων κινδύνων.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει και μεγαλύτερη διαφάνεια κατά τη διάρκεια των ελέγχων. Οι τράπεζες θα γνωρίζουν με μεγαλύτερη σαφήνεια το αντικείμενο της αποστολής, ενώ οι εποπτικές ομάδες θα πρέπει να τις ενημερώνουν εγκαίρως όταν προκύπτει ένα δυνητικά σημαντικό εύρημα. Η ενημέρωση αυτή θα δίνει στο πιστωτικό ίδρυμα τη δυνατότητα να προσκομίσει πρόσθετες πληροφορίες ή να αποσαφηνίσει πραγματικά στοιχεία πριν οριστικοποιηθεί η έκθεση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η τράπεζα θα μπορεί να επηρεάζει το τελικό συμπέρασμα, αλλά ότι πιθανές ανακρίβειες ή διαφωνίες επί των πραγματικών δεδομένων θα μπορούν να εξετάζονται εγκαίρως.

Τα πρώτα αποτελέσματα της αλλαγής είναι ήδη μετρήσιμα. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι εκθέσεις των επιτόπιων ελέγχων που συντάχθηκαν μέσα στο 2026 ήταν κατά μέσο όρο περίπου 20% μικρότερες από εκείνες του 2025, ενώ ο μέσος χρόνος από την έναρξη μιας έρευνας μέχρι την έκδοση της τελικής έκθεσης μειώθηκε από τις 33 στις 29 εβδομάδες. Βέβαια οι μικρότερες εκθέσεις και οι ταχύτερες διαδικασίες δεν συνεπάγονται χαλάρωση των ελέγχων, κάτι που διευκρινίζεται και από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Επιδίωξη είναι οι επόπτες να αφιερώνουν λιγότερο χρόνο σε διαδικασίες χαμηλής προστιθέμενης αξίας και περισσότερο στα προβλήματα που μπορούν πράγματι να επηρεάσουν τη σταθερότητα και τη λειτουργία μιας τράπεζας.

newsbeast.gr