Οι άγνωστες παράμετροι, τα κενά γνώσης, σχετικά με μία χώρα μπορούν να καθορίσουν τις επιτυχίες και τις αποτυχίες σε μια σύγκρουση.
Αυτή η αντίληψη θα μπορούσε να ισχύει στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με μια ομοβροντία επιθέσεων που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της χώρας, Αλί Χαμενεΐ, σχολιάζει σε ανάλυσή του το Newsweek.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν προκαλέσει μέχρι στιγμής σοβαρές ζημιές, ωστόσο, το Ιράν συνεχίζει να αντεπιτίθεται, αν και ασύμμετρα. Μάλιστα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, αν και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, είχε προειδοποιήσει τον Αμερικανό πρόεδρο προτού οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινήσουν τον πόλεμο στο Ιράν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να προσπαθήσει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να προχωρήσει επειδή πίστευε ότι η Τεχεράνη θα παραδιδόταν προτού κλείσει τα στενά.
Κατά το Newsweek, στη σύγκρουση υπάρχουν πέντε βασικές παράμετροι των οποίων δεν υπάρχει πλήρης γνώση και οι οποίες θα μπορούσαν να διαμορφώσουν την τροχιά της σύγκρουσης, κατά πόσο δηλαδή θα τελειώσει γρήγορα ή αν θα εξελιχθεί σε απόλυτο χάος.
1. Είναι ο νέος ανώτατος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας υγιής και έχει τον πλήρη έλεγχο της εξουσίας;
Η κατάσταση της υγείας του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, αποτελεί ίσως το πιο μεγάλο ερωτηματικό καθώς δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από την εκλογή του. Το γεγονός μάλιστα ότι η πρώτη του δήλωση προς τον λαό του Ιράν εκφωνήθηκε από παρουσιάστρια της ιρανικής τηλεόρασης έχει τροφοδοτήσει έντονες φημολογίες που τον θέλουν να έχει τραυματιστεί σοβαρά στα αρχικά χτυπήματα που σκότωσαν τον πατέρα και τη σύζυγό του. Δημοσιεύματα έτσι τον θέλουν να είναι σε κώμα και να έχει χάσει ένα πόδι.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης επιμένουν ότι είναι ζωντανός, κάτι που φαίνεται να πιστεύουν και οι ΗΠΑ, με τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ να δηλώνει χθες ότι είναι «τραυματισμένος και πιθανώς παραμορφωμένος». Νωρίτερα ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι «έχει υποστεί ζημιά» αλλά «πιθανότατα είναι ζωντανός με κάποιο τρόπο».
Πάντως μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την κατάστασή του.
Εάν η κατάσταση της υγείας του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν του επιτρέπει να ασκεί την εξουσία, η διαδικασία λήψης αποφάσεων που κατείχε ο πατέρας του μπορεί πλέον να έχει μετατοπιστεί αλλού. Σε αυτή την περίπτωση γεννάται το ερώτημα: Ποιος παίρνει τις αποφάσεις στο Ιράν αυτή τη στιγμή;
Τα διακυβεύματα είναι υψηλά. Ένας «διακοσμητικός» ανώτατος ηγέτης θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη λήψη αποφάσεων ή να εντείνει τις διαμάχες μεταξύ των φατριών στο εσωτερικό του καθεστώτος. Εάν το Ιράν συγκαλύπτει την αστάθεια στην κορυφή, διακινδυνεύει να κάνει λάθος υπολογισμούς στο εξωτερικό και να χάσει τον έλεγχο στο εσωτερικό.
2. Πόση ισχύ πυρός διαθέτει ακόμα το Ιράν;
Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν κατείχε τη μεγαλύτερη πυραυλική δύναμη της Μέσης Ανατολής και ένα τεράστιο οπλοστάσιο από επιθετικά drones.
Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν καταστρέψει μεγάλο μέρος των υποδομών εκτόξευσης του Ιράν, μειώνοντας δραματικά τον όγκο των καθημερινών επιθέσεων. Στρατιωτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι εκτοξεύσεις πυραύλων και drones έχουν μειωθεί σημαντικά από την πρώτη κιόλας εβδομάδα των συγκρούσεων.
Παρόλα αυτά, το Ιράν συνεχίζει να εξαπολύει επιθέσεις. Οι κινητοί εκτοξευτές, οι υπόγειες εγκαταστάσεις και τα αποθέματα που είναι διάσπαρτα σε διάφορες τοποθεσίες καθιστούν δύσκολη την ολοκληρωτική καταστροφή. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ειδικότερα, εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ανησυχίας. Είναι φθηνά, εύκολα στην παραγωγή και δύσκολο να εξαλειφθούν πλήρως.
Το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί να αντέξει την πίεση ακόμη και μετά από σημαντικές απώλειες. Και εξακολουθεί να χρησιμοποιεί μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους εναντίον κρατών του Κόλπου και δεξαμενόπλοιων που διέρχονται από το ζωτικής σημασίας Στενό του Ορμούζ.
Επίσης, ελέγχουν το Στενό του Ορμούζ ασκώντας πίεση στις ΗΠΑ μέσω της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Αλλά αυτό είναι κάτι που γνωρίζουμε. Αυτό που δεν γνωρίζουμε είναι το πραγματικό μέγεθος των αποθεμάτων και της παραγωγικής ικανότητας του Ιράν. Οι υπηρεσίες πληροφοριών δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα πόσοι πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη ήταν κρυμμένοι σε διάφορες τοποθεσίες πριν από τον πόλεμο ή πόσο γρήγορα μπορεί η Τεχεράνη να ανοικοδομηθεί υπό πυρά. Υπάρχουν εκτιμήσεις, αλλά όχι βεβαιότητες.
Όσο το Ιράν διατηρεί την ικανότητα να χτυπά αμερικανικές βάσεις, το Ισραήλ ή περιφερειακές υποδομές, μπορεί να παρατείνει τη σύγκρουση και να αυξήσει το κόστος της συνεχιζόμενης στρατιωτικής δράσης.
3. Αποδυναμώνει ο πόλεμος το καθεστώς ή μήπως το ενισχύει;
Ο πόλεμος ξέσπασε μετά από μήνες έντονων και βίαιων εσωτερικών αναταραχών στο Ιράν, που δημιούργησαν ελπίδες σε ορισμένους Δυτικούς αξιωματούχους και εξόριστες προσωπικότητες της αντιπολίτευσης ότι η πίεση θα μπορούσε να ρίξει το καθεστώς.
Ο Τραμπ κατά την πρώτη του ομιλία προς τον λαό μετά την έναρξη του πολέμου κάλεσε μάλιστα τους Ιρανούς να πάρουν τον έλεγχο των θεσμών της χώρας τους από το καθεστώς, ελπίζοντας ότι οι επιθέσεις θα ήταν ο καταλύτης για αλλαγή. Στην πράξη όμως, τα μηνύματα που στέλνονται από το εσωτερικό του Ιράν είναι ανάμεικτα.
Η κατάσταση που έβγαλε τους Ιρανούς στον δρόμο τον περασμένο Ιανουάριο φαίνεται να εκλαμβάνεται πλέον διαφορετικά από τους πολίτες που συσπειρώνονται γύρω από τη σημαία, με την ηγεσία της χώρας να εκμεταλλεύεται τις επιθέσεις για να καλλιεργήσει το εθνικό, ή και εθνικιστικό αίσθημα, διοργανώνοντας φιλοκυβερνητικές διαδηλώσεις και παρουσιάζοντας τον πόλεμο ως ξένη επιθετικότητα κατά του ίδιου του έθνους.
Ταυτόχρονα, οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ενισχύσει την ασφάλεια, αναπτύσσοντας δυνάμεις σε όλες τις πόλεις για να αποτρέψουν την περίπτωση να δούμε νέες διαδηλώσεις. Ήδη μάλιστα έχουν προειδοποιήσει ότι εάν ξεσπάσουν νέες διαμαρτυρίες κατά των αρχών στη χώρα, η αντίδρασή τους θα είναι ισχυρότερη από ό,τι τον Ιανουάριο, όταν σκοτώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι.
Στο μεταξύ, η αντιπολίτευση του Ιράν παραμένει βαθιά κατακερματισμένη, χωρίς ενιαία ηγεσία ή σαφή συντονισμό στο εσωτερικό της χώρας. Μία από αυτές τις προσωπικότητες είναι ο εξόριστος πρίγκιπας Ρεζά Παχλεβί, ο οποίος έχει δηλώσει ότι η τελευταία μάχη είναι κοντά καλώντας τους υποστηρικτές του να περιμένουν το κάλεσμά του για δράση. Όμως η επιρροή του στο Ιράν είναι πάνω από αμφίβολη.
Με βάση όλα αυτά, είναι σαφές ότι αν και η δυσαρέσκεια για το καθεστώς είναι αναμφισβήτητα, ο φόβος, η καταστολή, η αβεβαιότητα του πολέμου και οι ρίζες του καθεστώτος έχουν μέχρι στιγμής αποτρέψει τις μαζικές διαδηλώσεις που είναι απαραίτητες για την ανατροπή στη χώρα.
Ο πόλεμος θα μπορούσε να μεταβάλει αυτή την ισορροπία -ειδικά αν οι οικονομικές συνθήκες επιδεινωθούν περαιτέρω- αλλά θα μπορούσε επίσης να δώσει στο καθεστώς κάλυψη για να συντρίψει τις διαφωνίες. Το αν αυτή η σύγκρουση θα γίνει ο καταλύτης για την εσωτερική κατάρρευση ή μια σανίδα σωτηρίας για το καθεστώς μένει να το δούμε.
4. Πού βρίσκεται το πυρηνικό υλικό του Ιράν;
Παρόλο που ο πόλεμος ξεκίνησε με την πρόφαση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου του παραμένει άγνωστη. Πριν από τις εχθροπραξίες, το Ιράν διέθετε αρκετό ουράνιο εμπλουτισμένο κατά 60% για να τροφοδοτήσει ενδεχομένως πολλά πυρηνικά όπλα.
Οι αεροπορικές επιδρομές έχουν προκαλέσει ζημιές σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, αλλά Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι μέρος του υλικού, που είναι αποθηκευμένο βαθιά στο υπέδαφος, δεν καταστράφηκε. Πριν από τις επιθέσεις, το Ιράν πιθανόν διένειμε σε διάφορα σημεία τα πυρηνικά του περιουσιακά στοιχεία. Είχε άλλωστε προειδοποιήσεις και ενδείξεις ότι θα δεχθεί επίθεση.
Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας δεν έχουν πλήρη εικόνα της κατάστασης καθώς επί χρόνια οι επιθεωρήσεις στις εγκαταστάσεις της Τεχεράνης είναι περιορισμένες.
Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο κάποια ποσότητα ουρανίου να μεταφέρθηκε σε μη δηλωμένες τοποθεσίες. Και αυτή η αβεβαιότητα περιπλέκει κάθε τελικό στόχο.
Η αεροπορική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να εξαλείψει την πυρηνική τεχνογνωσία και η Ουάσιγκτον έχει μιλήσει ανοιχτά για τους κινδύνους μιας χερσαίας επιχείρησης για την εξασφάλιση του εναπομείναντος υλικού.
Όσο η τοποθεσία και η ποσότητα του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν παραμένουν ασαφείς παράμετροι, ο κεντρικός στόχος του πολέμου – η πυρηνική αποτροπή του Ιράν – παραμένει ανεκπλήρωτος.
5. Πόσο θα το τραβήξει το Ιράν στον πόλεμο εξάγοντας την ένταση πέρα από τα σύνορα;
Ο πέμπτος ανησυχητικός και άγνωστος παράγοντας βρίσκεται εκτός της Μέσης Ανατολής. Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών διερευνούν ενδείξεις που λαμβάνουν ότι το Ιράν μπορεί να έχει ενεργοποιήσει αδρανείς πράκτορες στο εξωτερικό.
Μια υποκλαπείσα κρυπτογραφημένη μετάδοση νωρίτερα αυτόν τον μήνα προκάλεσε αυξημένο επίπεδο συναγερμού στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, αν και αξιωματούχοι αναφέρουν ότι δεν έχει εντοπιστεί συγκεκριμένη απειλή.
Το Ιράν έχει μακρά ιστορία ασύμμετρων αντιποίνων, βασιζόμενο σε μυστικά δίκτυα, επιθέσεις μέσω τρίτων και επιχειρήσεις, για τις οποίες μπορεί να αρνηθεί την ανάμειξη όταν βρεθεί υπό άμεση πίεση.
Με την ηγεσία της στο στόχαστρο και τη χώρα υπό συνεχή επίθεση, η Τεχεράνη μπορεί να θεωρήσει την δράση στο εξωτερικό ως έναν από τους εναπομείναντες μοχλούς της. Η κλίμακα όμως αυτής της απειλής είναι ασαφής.
Το Ιράν και η Χεζμπολάχ έχουν διεξάγει στο παρελθόν επιχειρήσεις μακριά από το έδαφός τους, αλλά παραμένει άγνωστο πόσοι πράκτορες παραμένουν στη θέση τους και αν έχουν ενεργοποιηθεί.
Ακόμα και ο Τραμπ φάνηκε να έχει ένα βαθμό αμφιβολίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι είχε ενημερωθεί για τους ιρανικούς κρυφούς πυρήνες στις ΗΠΑ, προσθέτοντας ότι «γνωρίζουμε πού βρίσκονται οι περισσότεροι από αυτούς, τους έχουμε βάλει στο μάτι όλους—νομίζω».
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου