Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Σε έναν πόλεμο που ήδη απειλεί να ταράξει την παγκόσμια αγορά ενέργειας, το νησί Χαργκ έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο κρίσιμους γεωπολιτικούς στόχους στον πλανήτη. Εκεί βρίσκεται ο βασικός κόμβος εξαγωγών του ιρανικού πετρελαίου.
Και γι’ αυτό η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να διατάξει πλήγματα στο νησί δεν είναι απλώς μια στρατιωτική κίνηση: είναι ένα μήνυμα προς την Τεχεράνη ότι η ενεργειακή της «καρδιά» μπορεί να γίνει πεδίο πίεσης – με άμεσες συνέπειες για τις τιμές του πετρελαίου.
Η «καρδιά» του ιρανικού πετρελαίου
Το Χαργκ βρίσκεται περίπου 20 μίλια από τις ιρανικές ακτές στον βόρειο Περσικό Κόλπο. Παρά το μικρό του μέγεθος – μόλις περίπου 8 τετραγωνικά μίλια, δηλαδή περίπου το ένα τρίτο του Μανχάταν – αποτελεί τον σημαντικότερο ενεργειακό κόμβο του Ιράν.
Στο νησί συγκλίνουν αγωγοί που μεταφέρουν πετρέλαιο από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα της χώρας, όπως τα Ahvaz, Marun και Gachsaran. Εκεί αποθηκεύεται σε τεράστιες δεξαμενές και στη συνέχεια φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια που κατευθύνονται προς τις διεθνείς αγορές.
Η σημασία του είναι τεράστια: Το Ιράν παράγει περίπου 3,5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως,
εξάγει περίπου τα μισά και το 90% αυτών των εξαγωγών περνά από το Χαργκ. Με άλλα λόγια, πρόκειται για το βασικό «σημείο εξόδου» της ιρανικής παραγωγής προς τις διεθνείς αγορές.
Γιατί μπήκε στο στόχαστρο
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, οι επιθέσεις στο Χαργκ στοχεύουν να πιέσουν την Τεχεράνη να χαλαρώσει τον έλεγχο της στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Παρά το γεγονός ότι το Ιράν παρεμποδίζει τη ναυσιπλοΐα άλλων εξαγωγέων στην περιοχή, συνέχιζε να φορτώνει κανονικά το δικό του πετρέλαιο από το Χαργκ. Με τα πλήγματα στο νησί, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να μεταφέρει την πίεση απευθείας στην ενεργειακή υποδομή της χώρας.
Ωστόσο, σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, τα αμερικανικά πλήγματα μέχρι στιγμής στόχευσαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις και όχι τις πετρελαϊκές υποδομές. Όπως δήλωσε ο Χαμίντ Χοσεϊνί, μέλος της Ένωσης Εξαγωγέων Πετρελαίου, Φυσικού Αερίου και Πετροχημικών του Ιράν, «οι εγκαταστάσεις φόρτωσης και αποθήκευσης δεν έχουν υποστεί ζημιές».
Ο κίνδυνος για την παγκόσμια αγορά
Το πραγματικό ερώτημα για τις αγορές είναι τι θα συμβεί αν οι ενεργειακές εγκαταστάσεις του νησιού πληγούν.
Σύμφωνα με την αναλύτρια της JPMorgan, Νατάσα Κάνεβα, το Χαργκ διαθέτει περίπου 18 εκατ. βαρέλια αποθηκευμένου πετρελαίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 10 έως 12 ημέρες ιρανικών εξαγωγών, ενώ η συνολική αποθηκευτική του δυνατότητα φθάνει περίπου τα 30 εκατ. βαρέλια.
Αν το νησί τεθεί εκτός λειτουργίας, το Ιράν θα χάσει το βασικό του σημείο αποθήκευσης και φόρτωσης. Σε αυτή την περίπτωση οι εξαγωγές θα μειωθούν δραστικά, θα χρειαστεί να περιοριστεί η παραγωγή στα μεγάλα πεδία του νοτιοδυτικού Ιράν, ενώ έως και 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως θα μπορούσαν να εξαφανιστούν από την παγκόσμια αγορά.
Και αυτό θα προστεθεί σε πιθανές περικοπές παραγωγής από άλλους παραγωγούς της περιοχής (υπολογίζεται ότι θα φτάσουν τα 12 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως τα τέλη της επόμενης εβδομάδας), αυξάνοντας περαιτέρω τις πιέσεις στις τιμές.
Υπάρχει εναλλακτική για το Ιράν;
Το Ιράν έχει επιχειρήσει να μειώσει την εξάρτησή του από το Χαργκ δημιουργώντας έναν δεύτερο τερματικό σταθμό στο Jask, στον Κόλπο του Ομάν, εκτός των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο η δυνατότητα φόρτωσης εκεί είναι περιορισμένη: περίπου 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα, δηλαδή περίπου το μισό της δυναμικότητας του Χαργκ. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν ο τερματικός λειτουργήσει πλήρως, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον βασικό κόμβο εξαγωγών.
Η προειδοποίηση της Τεχεράνης
Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί το Χαργκ «κόκκινη γραμμή». Σύμφωνα με προειδοποιήσεις των Φρουρών της Επανάστασης, εάν πληγούν οι ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν, θα υπάρξουν επιθέσεις εναντίον των ενεργειακών υποδομών χωρών του Κόλπου που συνεργάζονται με τις ΗΠΑ.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλυσιδωτή επίθεση σε ενεργειακές εγκαταστάσεις σε όλη την περιοχή, από τερματικούς σταθμούς μέχρι διυλιστήρια και λιμάνια. Ήδη σήμερα είδαμε τα πρώτα αντίποινα.
Γιατί οι αγορές παρακολουθούν το Χαργκ
Το νησί έχει βρεθεί ξανά στο στόχαστρο στο παρελθόν. Κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, ιρακινά βομβαρδιστικά επιτέθηκαν επανειλημμένα στο Χαργκ σε μια προσπάθεια να πλήξουν την οικονομική «αρτηρία» της Τεχεράνης.
Σήμερα, η σημασία του είναι ακόμη μεγαλύτερη – όχι μόνο για το Ιράν αλλά για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Με την Κίνα να αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου και τις ενεργειακές ροές της περιοχής να περνούν από εύθραυστα θαλάσσια περάσματα, το Χαργκ αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους γεωοικονομικούς κόμβους στον κόσμο.
Και όσο η σύγκρουση συνεχίζεται, οι αγορές θα κοιτούν τον χάρτη του Περσικού Κόλπου με ένα σημείο στο επίκεντρο: το μικρό νησί που μπορεί να καθορίσει την επόμενη κίνηση των τιμών του πετρελαίου.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου