Έπειτα από τετράωρες διαβουλεύσεις κεκλεισμένων των θυρών, ολοκληρώθηκε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα η πρώτη ημέρα των τριμερών ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ.
Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία που εκφράζεται από την Ουάσινγκτον και το Κίεβο,
οι θέσεις των δύο εμπολέμων πλευρών παραμένουν σε απόσταση, με το μέλλον της ανατολικής Ουκρανίας και το πλαίσιο της μεταπολεμικής ασφάλειας στην Ευρώπη να συνιστούν τα κυριότερα σημεία τριβής.«Εποικοδομητικές» συζητήσεις
Αν και οι ανώτεροι αξιωματούχοι από το Κίεβο και τη Μόσχα απέφυγαν τις αναλυτικές δηλώσεις μετά την ολοκλήρωση της τετράωρης συνάντησης, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος δεν παρίστατο στις συνομιλίες, ανέφερε ότι ο πρώτος γύρος αποδείχθηκε «εποικοδομητικός και ιδιαίτερα ουσιαστικός».
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Κοπεγχάγη, ο Ουκρανός Πρόεδρος εξέφρασε την ικανοποίησή του για τα μηνύματα που λαμβάνει από την αμερικανική πλευρά όσον αφορά την πορεία προς την επίλυση του πολέμου, ο οποίος διανύει πλέον πάνω από 4,5 χρόνια.
«Βλέπω αλλαγές. Είμαι πολύ ικανοποιημένος με αυτά που ακούω», δήλωσε όταν ρωτήθηκε για τις πρόσφατες τοποθετήσεις των Αμερικανών απεσταλμένων, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ.
Αγκάθι η «αρχιτεκτονική ασφαλείας»
Στη συνέχεια των δηλώσεών του, ο Ζελένσκι σημείωσε ότι στην ατζέντα των συζητήσεων στο Άμπου Ντάμπι περιελήφθη η διαμόρφωση μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας για την Ευρώπη — ιδέα την οποία είχε θέσει νωρίτερα την Τρίτη ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος χαρακτήρισε την εν λόγω ιδέα «πολύ δύσκολη», επισημαίνοντας: «Είμαστε όλοι πολύ προσεκτικοί με αυτό το θέμα, διότι κανείς δεν καταλαβαίνει πραγματικά 100% τι θέλουν. Ναι μεν νομίζω ότι καταλαβαίνουμε, αλλά κανείς δεν έχει δει τα έγγραφα, το τι δηλαδή συζήτησαν οι Αμερικανοί με τους Ρώσους».
Ο Ζελένσκι υπενθύμισε ότι η ιδέα αυτή τέθηκε για πρώτη φορά από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν το 2021 και ότι η τότε κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν ήταν επιφυλακτική, καθώς η αλληλουχία των βημάτων ήταν καθοριστικής σημασίας.
«Όλοι είναι έτοιμοι για διάλογο. Πρώτον, να σταματήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Δεύτερον, εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία. Τρίτον, ίσως κάποιος διάλογος για το θέμα της ασφάλειας στην Ευρώπη και στον κόσμο», τόνισε ο Ζελένσκι.
«Αυτή η αλληλουχία είναι πολύ, πολύ σημαντική σε αυτή την περίπτωση».
Από την πλευρά του, ο Ρώσος ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ είχε δηλώσει νωρίτερα ότι η Μόσχα δεν πρόκειται να συμφωνήσει σε μια άμεση κατάπαυση του πυρός χωρίς να γνωρίζει τι θα ακολουθήσει.
Ο Λαβρόφ υποστήριξε ότι θα ήταν σοφότερο να συζητηθούν πρώτα οι κατευθυντήριες γραμμές της μελλοντικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη και στη συνέχεια η εκεχειρία στην Ουκρανία, επαναλαμβάνοντας ότι μια απλή ανακωχή θα επέτρεπε στο Κίεβο να ανασυνταχθεί.
«Δεν πρόκειται να συμφωνήσουμε σε αυτό», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η αμερικανική διαμεσολάβηση και ο ρόλος της Ευρώπης
Από το Παρίσι, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισε τη συνάντηση «πολύ παραγωγική».
Παρά το γεγονός ότι οι προσδοκίες για μια άμεση διέξοδο παραμένουν χαμηλές, Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι Μόσχα και Κίεβο επιδεικνύουν κατ’ ιδίαν «μια μικρή ευελιξία» στο ζήτημα του ελέγχου των ανατολικών ουκρανικών περιοχών στο μεταπολεμικό σενάριο.
Ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε επίσης ότι στην ατζέντα τέθηκαν και ανθρωπιστικά ζητήματα, όπως η ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου.
Στην έναρξη των συνομιλιών, ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ανέφερε στους συμμετέχοντες ότι οι ΗΠΑ πέτυχαν να «μικρύνουν τις διαφορές» μεταξύ των δύο πλευρών, χωρίς ωστόσο να εισέλθει σε λεπτομέρειες, εκφράζοντας την ελπίδα για προστασία μιας «λύσης που αισιόδοξα θα τερματίσει τον πόλεμο».
Ο Κούσνερ είχε δηλώσει νωρίτερα ότι οι συζητήσεις θα εστιάσουν στην αντιμετώπιση των «μεταπολεμικών ανησυχιών ασφαλείας» τόσο της Ρωσίας όσο και της Ουκρανίας.
Παράλληλα, ο Κούσνερ και ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ είχαν συναντήσεις στο περιθώριο της συνόδου με Ουκρανούς, Ευρωπαίους και αξιωματούχους του ΝΑΤΟ.
Μέχρι στιγμής, οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν μείνει σε μεγάλο βαθμό εκτός των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, ωστόσο πιέζουν για τη συμμετοχή τους εν μέσω ανησυχιών ότι οι αποφάσεις για την ασφάλεια της ηπείρου τους λαμβάνονται εν απουσία τους.
Οι Αμερικανοί φαίνεται να στηρίζουν αυτή τη διάσταση, με τον Ρούμπιο να αναγνωρίζει από το Παρίσι ότι οι Ευρωπαίοι «αποτελούν μέρος της επίλυσης αυτού του προβλήματος μακροπρόθεσμα».
Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε με νόημα ότι «οι Ρώσοι έχουν μια δυσαρέσκεια απέναντι στους Ευρωπαίους».
Το ζήτημα του Ντονέτσκ
Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, οι θέσεις της Μόσχας και του Κιέβου παραμένουν μακριά. Το κυριότερο σημείο διαφωνίας εστιάζεται στην ανατολική περιοχή του Ντονέτσκ, η οποία τελεί κατά το μεγαλύτερο μέρος της υπό ρωσική κατοχή.
Η Μόσχα απαιτεί από την Ουκρανία να παραχωρήσει τα τμήματα του Ντονέτσκ που εξακολουθεί να ελέγχει, ενώ το Κίεβο επιδιώκει το «πάγωμα» της γραμμής ώστε να διατηρήσει τον έλεγχο αυτών των εδαφών, τα οποία θεωρεί ζωτικής σημασίας για τη μελλοντική του ασφάλεια.
Αν και καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει υποχωρήσει δημοσίως, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε παραμονές των συνομιλιών ότι αυτή είναι απλώς η δημόσια στάση τους και ότι κατ’ ιδίαν υπάρχει «μια μικρή ευελιξία».
Ωστόσο, αναγνώρισε ότι το εδαφικό θέμα συνδέεται άρρηκτα με το γενικότερο πλαίσιο ασφαλείας.
«Δεν πρόκειται να επιλύσουν το ζήτημα του Ντονέτσκ και το εδαφικό ζήτημα μέχρι να γνωρίζουν ποια θα είναι η αρχιτεκτονική ασφαλείας μετά τον πόλεμο. Και λάβετε υπόψη ότι δεν θα μπορέσουμε να οριστικοποιήσουμε το ένα χωρίς το άλλο».
Για την Ουκρανία, μια μεταπολεμική «αρχιτεκτονική ασφαλείας» περιλαμβάνει τη διαβεβαίωση ότι οι σύμμαχοι θα προστρέξουν σε βοήθεια αν δεχθεί νέα επίθεση.
Για τη Ρωσία, αφορά την πάγια φιλοδοξία της να δει το ΝΑΤΟ να αποσύρεται από την Ανατολική Ευρώπη — μια προοπτική που προκαλεί έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Το προτεινόμενο πλαίσιο περιλαμβάνει διαβουλεύσεις ασφαλείας, απευθείας γραμμές επικοινωνίας για τη διαχείριση κρίσεων, καθώς και «αμοιβαία μέτρα αποκλιμάκωσης».
Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι έριξαν στο τραπέζι την ιδέα της επανενεργοποίησης του Συμβουλίου ΝΑΤΟ-Ρωσίας, το οποίο παραμένει ουσιαστικά ανενεργό από το 2022.
Σκεπτικισμός στο Κίεβο και συνεχιζόμενες επιθέσεις
Ο τελευταίος γύρος τριμερών συνομιλιών στη Γενεύη τον Φεβρουάριο είχε λήξει χωρίς αποτέλεσμα. Αμέσως μετά, ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν απέσπασε την προσοχή της Ουάσινγκτον από την Ουκρανία, με αποτέλεσμα να μην διεξαχθούν άλλες διαβουλεύσεις έκτοτε.
Από την αρχή της δεύτερης θητείας του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κάποτε είχε ισχυριστεί ότι μπορούσε να τερματίσει τον πόλεμο σε μία ημέρα, έχει αναλάβει την πρωτοβουλία για διάφορους γύρους συνομιλιών, με πενιχρά όμως αποτελέσματα.
Την ίδια ώρα, η αυξανόμενα διαλλακτική του στάση απέναντι στη Μόσχα προκαλεί έντονη ανησυχία στο Κίεβο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μετά τη συνάντηση που είχε την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον με τον απεσταλμένο του Κρεμλίνου, Κίριλ Ντμίτριεφ, ο Τραμπ διαφήμισε μια επικείμενη «μεγάλη, όμορφη συμφωνία» για την Ουκρανία που «μπορεί να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη».
Πολλοί στην Ουκρανία εμφανίζονται σκεπτικοί για το αν αυτό θα οδηγήσει σε μια δίκαιη ειρήνη.
Ο Ουκρανός βουλευτής Ολεξάντρ Μερέζκο, επικεφαλής της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων του κοινοβουλίου, δήλωσε στο BBC ότι θεωρεί πως ο Τραμπ επιδιώκει «μια γρήγορη συμφωνία σε βάρος της Ουκρανίας», η οποία ασφαλώς θα απορριφθεί από το Κίεβο.
Ο Μερέζκο τόνισε ότι ο μόνος τρόπος να αναγκαστεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν να εισέλθει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις είναι η άσκηση μεγαλύτερης πίεσης στη Ρωσία μέσω κυρώσεων και πληγμάτων σε βάθος.
«Όσο ο Πούτιν έχει τη πολεμική του μηχανή σε πλήρη λειτουργία, δεν έχει κανένα κίνητρο για διαπραγματεύσεις», πρόσθεσε.
Ο ίδιος επέκρινε πρόσφατες κινήσεις του Τραμπ, όπως η συμφωνία για αγορά ντίζελ από τη Ρωσία, σημειώνοντας ότι τέτοιες ενέργειες «ενθαρρύνουν τη Μόσχα να συνεχίσει τον πόλεμο».
Σημειώνεται ότι η ρωσική αντιπροσωπεία στο Άμπου Ντάμπι απαρτίζεται από τον σύμβουλο του Κρεμλίνου, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, τους υφυπουργούς Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ και Μιχαήλ Γκαλουζίν, τον επικεφαλής των στρατιωτικών πληροφοριών Ιγκόρ Κοστιούκοφ και τον στρατηγό Γιούρι Ζιγκαρλόφσκι.
Το Κίεβο εκπροσωπείται από τον επικεφαλής της Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών, Ρουστέμ Ουμέροφ, τον διευθυντή του γραφείου του Ζελένσκι, Κύριλλο Μπουντάνοφ και τον βουλευτή Νταβίντ Αραχαμία.
Την ίδια ώρα, μακριά από τα διπλωματικά σαλόνια του Άμπου Ντάμπι, η Ρωσία συνεχίζει να σφυροκοπά την Ουκρανία με θανατηφόρους βομβαρδισμούς και επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές — μια τακτική που το Κίεβο ερμηνεύει ως προσπάθεια της Μόσχας να το εξαναγκάσει σε αποδοχή μιας συμφωνίας με τους δικούς της όρους.
Από την πλευρά του, ο Τζάρεντ Κούσνερ φρόντισε να κρατήσει χαμηλά τους τόνους, σημειώνοντας ότι οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι μπορούν στην καλύτερη περίπτωση να «δημιουργήσουν δυναμική για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων».
«Πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη και περίπλοκη σύγκρουση», έγραψε στο X, προσθέτοντας ότι η αμερικανική πλευρά «προσεγγίζει αυτές τις συζητήσεις με αποφασιστικότητα και ρεαλισμό».
enikos.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου