Έχουν αυξηθεί τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης και δεν το έχουμε πάρει είδηση – Η «αθόρυβη» συναίνεση

Κατερίνα Άτση • katsi@naftemporiki.gr

Το παραδοσιακό ορόσημο της συνταξιοδότησης στην Ελλάδα, και όχι μόνο, ως η στιγμή της οριστικής αποχώρησης από την παραγωγή και της μετάβασης σε μια περίοδο ανάπαυσης, ανήκει πια στο παρελθόν. Σήμερα, βιώνουμε μια «αθόρυβη» αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Χωρίς να χρειαστεί να ψηφιστεί κανένας νέος νόμος που να αλλάζει τα όρια ηλικίας, εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι συνεχίζουν να εργάζονται, συναινώντας στην πράξη, στην παράταση του εργασιακού τους βίου.

Η έκρηξη του φαινομένου αποτυπώνεται πλέον ξεκάθαρα στα επίσημα στοιχεία. Μετά τη θεσμική αλλαγή που κατήργησε την ποινή περικοπής του 30% της σύνταξης, αποκαλύφθηκε το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Οι δηλώσεις απασχολούμενων συνταξιούχων στην πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ ξεπέρασαν κάθε προσδοκία, αγγίζοντας τις 354.000.

Αυτή η «βουβή» παράταση του εργασιακού βίου, δεν αποτελεί μια ελεύθερη επιλογή «ενεργού γήρανσης» για τη μεγάλη πλειονότητα. Είναι το αποτέλεσμα μιας σκληρής οικονομικής πραγματικότητας». Από τη μία πλευρά, ο επίμονος πληθωρισμός στα είδη πρώτης ανάγκης, η ενεργειακή κρίση και το αυξημένο κόστος διαβίωσης έχουν εκμηδενίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Από την άλλη, για ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού, η μηνιαία σύνταξη έχει μετατραπεί σε απλό «βοήθημα» που δεν επαρκεί για την κάλυψη των βασικών υποχρεώσεων, καθιστώντας το μεροκάματο τη μοναδική διέξοδο επιβίωσης.

Αυτή η αναγκαστική παράταση του εργασιακού βίου από τους ίδιους τους πολίτες λειτουργεί ως προάγγελος για το τι θα ακολουθήσει και σε θεσμικό επίπεδο. Η Ελλάδα, αντιμέτωπη με ένα από τα πιο οξεία δημογραφικά προβλήματα στην Ευρώπη, βρίσκεται κάτω από τη διαρκή πίεση των μακροπρόθεσμων προβλέψεων της Eurostat και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στρώνεται το έδαφος για τη μελλοντική κρατική παρέμβαση

Με βάση τη νομοθετημένη σύνδεση των ορίων συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, η χώρα αναμένεται να αντιμετωπίσει την ανάγκη για αύξηση του γενικού ορίου στα 68 έτη κοντά στο 2030. Η «αθόρυβη» αύξηση που βλέπουμε σήμερα, στρώνει ουσιαστικά το έδαφος για τη μελλοντική, επίσημη κρατική παρέμβαση.

Αυτή η ραγδαία δομική αλλαγή, ωστόσο, δεν είναι μια ουδέτερη εξέλιξη. Παρά τα βραχυπρόθεσμα οφέλη, όπως η ενίσχυση των εσόδων του e-ΕΦΚΑ από τις εισφορές και η κάλυψη κενών θέσεων εργασίας, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες κρύβουν σοβαρούς κινδύνους για την κοινωνική συνοχή.

Όταν οι μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες παραμένουν στις θέσεις τους, δημιουργείται ένα φαινόμενο «συμφόρησης» στην αγορά εργασίας. Αυτό ενδέχεται να στερήσει ζωτικό χώρο από τους νέους εργαζόμενους, δυσκολεύοντας την επαγγελματική τους ανέλιξη ή την είσοδό τους στην αγορά.

Οι συνταξιούχοι, έχοντας ήδη ως βάση το εισόδημα της σύνταξής τους, είναι συχνά πιο πρόθυμοι να δεχτούν χαμηλότερες αμοιβές ή ευέλικτες μορφές απασχόλησης. Αυτό δημιουργεί έναν αθέμιτο ανταγωνισμό για τους νέους που προσπαθούν να ζήσουν αποκλειστικά από έναν μισθό, πιέζοντας το γενικό επίπεδο των μισθών προς τα κάτω.

Τέλος, η παραμονή στην εργασία σε ηλικίες άνω των 65 ή 67 ετών —ειδικά σε χειρωνακτικά, ή ψυχολογικά επίπονα επαγγέλματα— εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία των ίδιων των εργαζομένων. Μακροπρόθεσμα, η «ανάσα» που παίρνουν σήμερα τα ασφαλιστικά ταμεία μπορεί να μετατραπεί σε αυξημένο κόστος για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ).

naftemporiki.gr