Το «αβύθιστο(;) αεροπλανοφόρο» του Κρεμλίνου που βρέχεται από «τη λίμνη του ΝΑΤΟ» – Οι πυρηνικές ιαχές της Ρωσίας και η ένταση για το Καλίνινγκραντ

Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • ivardalachaki@naftemporiki.gr

O ρωσικός θύλακας του Καλίνινγκραντ μπορεί να βρίσκεται εκατοντάδες μίλια δυτικά της Ρωσίας, αποτέλεσε, ωστόσο, το τελευταίο πεδίο (υποθετικής) αντιπαράθεσης μεταξύ του Κρεμλίνου και του ΝΑΤΟ, με τη Μόσχα να εκτοξεύει έως και πυρηνικές ιαχές.

Όλα ξεκίνησαν με την προβολή μιας μίνι-σειράς από το βρετανικό δίκτυο Sky News την περασμένη εβδομάδα, με τίτλο «The Wargame». Η σειρά εξετάζει ένα υποθετικό σενάριο ρωσικής επίθεσης κατά του Ηνωμένου Βασιλείου και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να αντιδράσει η χώρα. Στις πιθανές αντιδράσεις συμπεριλαμβάνεται η επιχείρηση εναντίον του ρωσικού θύλακα στη Βαλτική.

Η αντίδραση της Μόσχας

Η αντίδραση της Μόσχας ήταν άμεση.Και θέλησε να είναι αποστομωτική.

«Όσοι υποστηρίζουν σχέδια για αποκλεισμό ή πλήγμα κατά του Καλίνινγκραντ δεν πρέπει να τρέφουν αυταπάτες σχετικά με τις συνέπειες», διεμήνυσε η πρεσβεία της Ρωσίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια της Βρετανίας ή του ΝΑΤΟ κατά ρωσικού εδάφους θα αντιμετωπιστεί με απάντηση που θα αξιοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της η Ρωσία, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών όπλων», πρόσθεσε.

Παράλληλα, απέστειλε επίσημο διάβημα στο ΝΑΤΟ, κατηγορώντας τη συμμαχία ότι ακολουθεί μια «επικίνδυνη και απερίσκεπτη πορεία». Στο έγγραφο που απεστάλη στο ΝΑΤΟ και περιήλθε σε γνώση του Reuters, η Μόσχα κατηγορεί τη στρατιωτική συμμαχία για μια «επικίνδυνη και απερίσκεπτη πορεία», η οποία συνεπάγεται «υψηλούς κινδύνους πρόκλησης άμεσης ένοπλης σύγκρουσης».

Στο έγγραφο σημειώνεται ότι αυτό αφορά και την πιθανότητα «ρωσικών πληγμάτων κατά κέντρων λήψης αποφάσεων στα κράτη-μέλη της συμμαχίας».

«Η Ρωσία θα είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει το σύνολο του οπλοστασίου δυνάμεων και δυνατοτήτων που διαθέτει, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών όπλων, για να υπερασπιστεί το έδαφός της, σε περίπτωση που οι χώρες του ΝΑΤΟ επιχειρήσουν να απομονώσουν την περιφέρεια του Καλίνινγκραντ από την υπόλοιπη χώρα», αναφέρεται στο έγγραφο.
Πώς σχολίασε το ΝΑΤΟ

Από την πλευρά του, το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν σχολίασε, πιθανώς εκλαμβάνοντας τη δήλωση της Μόσχας ως απάντηση σε υποθετικά σενάρια των μέσων ενημέρωσης, επί των οποίων συνήθως δεν τοποθετείται.

Το ΝΑΤΟ ωστόσο σχολίασε, μέσω του Γενικού Γραμματέα της στρατιωτικής συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε. Ο Ρούτε δήλωσε ότι το ΝΑΤΟ είναι αμυντική συμμαχία και η Ρωσία πρέπει να «σταματήσει τις πυρηνικές απειλές», κάνοντας λόγο για μη εποικοδομητική τοποθέτηση. Υποστήριξε παράλληλα ότι δεν υφίσταται άμεση απειλή για το έδαφος του ΝΑΤΟ από τη Ρωσία.

Μετά την πυρηνικά απειλή και την χαλαρή αντίδραση του ΝΑΤΟ, το Κρεμλίνο απέκλεισε το ενδεχόμενο η προειδοποίηση σχετικά με τις πιθανές συνέπειες μιας απόπειρας αποκλεισμού του θύλακα του Καλίνινγκραντ να συνιστά πρόκληση προς τη στρατιωτική συμμαχία, δηλώνοντας ότι η προειδοποίηση της Ρωσίας δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως δήλωση αντιπαράθεσης.

Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, η πυρηνική απάντηση της Μόσχας μπροστά στο ενδεχόμενο αποκλεισμού του Καλίνινγκραντ προβλέπεται στα επίσημα έγγραφα που καθορίζουν την πολιτική της χώρας. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η προειδοποίηση έγινε με φόντο την στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης.
«Κόκκινη γραμμή»

Με βάση όλα αυτά, είναι σαφές ότι η Μόσχα θέλησε να στείλει στο ΝΑΤΟ το μήνυμα ότι το Καλίνινγκραντ αποτελεί τη «κόκκινη γραμμή» της στην Ευρώπη. Για κάποιους αναλυτές πάντως πρόκειται και για κάτι άλλο, ένα «παιχνίδ» που παίζει ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν για να διακόψει την δυτική στήριξη στην Ουκρανία.

«Ο υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ευρώπης αποτελεί μία πτυχή. Η πυρηνική μπλόφα, ένα χαρτί που η Μόσχα παίζει από την έναρξη του πολέμου, αποτελεί μια άλλη. Η μόνη διαφορά τώρα είναι ότι ο Πούτιν επιχειρεί να καταστήσει το Καλίνινγκραντ τη νέα εστία ανάφλεξης», σχολιάζουν χαρακτηριστικά οι Μαρκ Τοθ και Τζόναθαν Σουίτ.

Ωστόσο, με αυτή του την κίνηση, σημειώνουν, ο Πούτιν αποκαλύπτει άθελά του την τρωτότητα της περιοχής.
Το τρωτό σημείο του Καλίνινγκραντ

Η τρωτότητα αυτή οφείλεται στη γεωγραφία. Το Καλίνινγκραντ βρίσκεται «σφηνωμένο» ανάμεσα στην Πολωνία και τη Λιθουανία, στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, ενώ μια αμφιλεγόμενη λωρίδα γης, ο «διάδρομος του Σουβάλκι», συνδέει τη γεωγραφικά απομονωμένη ρωσική περιφέρεια με τη Λευκορωσία.

Ο θύλακας, που βρέχεται από τη Βαλτική Θάλασσα, είναι επομένως εγκλωβισμένος ανάμεσα σε κράτη του ΝΑΤΟ. Όλες οι άλλες χώρες που βρέχονται από τη Βαλτική Θάλασσα είναι μέλη του ΝΑΤΟ, γεγονός που της έχει χαρίσει τον χαρακτηρισμό «λίμνη του ΝΑΤΟ».

Το γεγονός αυτό δυσκολεύει τη διατήρηση των γραμμών ανεφοδιασμού ή την ενίσχυση της περιοχής σε περίπτωση πολέμου.
Το «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» του Κρεμλίνου

Από την άλλη, η περιοχή αποτελεί σημαντικό στρατιωτικό προπύργιο, καθώς φιλοξενεί τον ρωσικό Στόλο της Βαλτικής και πυραυλικά συστήματα Iskander, ικανά να φέρουν πυρηνικές κεφαλές.

Αυτό που καθιστά τον θύλακα στρατηγικής σημασίας είναι το γεγονός ότι παρέχει στη Ρωσία μια βάση για δυνάμεις αεράμυνας, πυραυλικές και ναυτικές δυνάμεις, ικανές να προβάλουν ισχύ σε βάθος στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη.

Για αυτό και έχει χαρακτηριστεί ως το «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» του Κρεμλίνου στη Βαλτική Θάλασσα, όπου τα οπλικά συστήματα μπορούν να τοποθετηθούν σε κοντινή απόσταση από τη Δυτική Ευρώπη.

Πάντως, κατά τους Τοθ και Σουίτ, το Καλίνινγκραντ αποτελεί πλέον το άδειο κέλυφος αυτού που ήταν πριν από τη εισβολή στην Ουκρανία. Επικαλούνται μάλιστα τον Πολωνό υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι, ο οποίος δήλωσε προσφάτως πως «σχεδόν δεν υπάρχουν ρωσικά στρατεύματα στον θύλακα».

Όπως εξηγούν, κατά τα φαινόμενα, η κύρια άμυνα του Καλίνινγκραντ αποτελείται πλέον από τους περίπου 100 πυραύλους Iskander-M, οι οποίοι φέρουν πυρηνικές κεφαλές και σταθμεύουν μόνιμα στην περιοχή. Από το σημμείο έχει απομακρυνθεί το μεγαλύτερο μέρος των συμβατικών στρατιωτικών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένου του 11ου Σώματος Στρατού, το οποίο αριθμούσε κάποτε 12.000 άνδρες, οι οποίες στάλθηκαν στην Ουκρανία το 2022.
Τι θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια κρίση;

Αναλυτές που μίλησαν στο Reuters επισημαίνουν ότι οποιοσδήποτε λανθασμένος υπολογισμός θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση στρατιωτική σύγκρουση – και το Καλίνινγκραντ, λόγω της γεωγραφικής του θέσης, θα αποτελούσε πιθανό σημείο ανάφλεξης.

Μεταξύ των πιθανών αιτιών που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση είναι τα περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η πρόκληση προβλημάτων σε κρίσιμες υποδομές, σημαντικές νέες αναπτύξεις πυραύλων ή οτιδήποτε εκληφθεί από τη Μόσχα ως απόπειρα του ΝΑΤΟ να επιβάλει αποκλεισμό στον θύλακα.

naftemporiki.gr