Το «παζάρι» ΗΠΑ και Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ – Η πρόταση για σταδιακή επίλυση της κρίσης, πρόκληση ποιος θα «κάψει» πρώτος το πλεονέκτημα

Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • ivardalachaki@naftemporiki.gr

Προσπάθειες για να ξαναζωντανέψει η διπλωματία καταβάλλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με εκπροσώπους των δύο πλευρών να συνομιλούν σε νέα βάση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσαν Reuters και Bloomberg, στο τραπέζι βρίσκεται μία συμφωνία που προβλέπει σταδιακή επίλυση της κρίσης, η οποία βρίσκεται κοντά στη λογική του μνημονίου κατανόησης που υπέγραψαν οι δύο χώρες στα μέσα Ιουνίου, το οποίο οδήγησε ωστόσο στην εύθραυστη εκεχειρία που κατέρρευσε λίγες εβδομάδες αργότερα.

Οι προκλήσεις

Οι συνομιλίες, στις οποίες μεσολαβούν αξιωματούχοι του Κατάρ, αντιμετωπίζουν ένα μεγάλο εμπόδιο, σύμφωνα με τις πηγές του Reuters: καμία από τις δύο πλευρές δεν θέλει να είναι η πρώτη που θα χαλαρώσει την πίεση και θα «κάψει» τα διαπραγματευτικά της πλεονεκτήματα.

Πάντως, πίσω από τη στάση του Ιράν εκτιμάται ότι βρίσκεται η αναγνώριση του οικονομικού κόστους της παρατεταμένης αντιπαράθεσης.

Σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, ο πιο πιθανός τρόπος για να μπει τέλος στο αδιέξοδο είναι η σταδιακή διευθέτηση, στο πλαίσιο της οποίας το Ιράν θα ξανανοίξει τα Στενά του Ορμούζ με αντάλλαγμα την άρση του ναυτικού αποκλεισμού που επιβάλλουν οι ΗΠΑ στο Ιράν και την ενδεχόμενη πρόσβαση της Τεχεράνης σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία.

Πηγές από την περιοχή ανέφεραν ότι το Ιράν είναι πρόθυμο να αποσύρει από την κύρια συμφωνία το αίτημα για καταβολή τελών διέλευσης για τα Στενά του Ορμούζ και να το αφήσει κατά μέρος.

Πρόκειται ωστόσο για άλλη μία προσωρινή λύση, με την επιτυχία του εγχειρήματος να θεωρείται ότι θα κριθεί στο κατά πόσο μπορούν οι διαπραγματευτές να εξασφαλίσουν παραχωρήσεις που θα είναι αρκετά ανθεκτικές ώστε να απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη και από τις δύο πλευρές.



Όλα αυτά όμως ενέχουν την εξής αντίφαση: η Ουάσιγκτον επιδιώκει η άσκηση πίεσης να οδηγήσει σε παραχωρήσεις ενώ η Τεχεράνη απαιτεί την άρση της πίεσης προτού προβεί σε αυτές τις παραχωρήσεις, την ώρα μάλιστα που τα κράτη του Κόλπου επιθυμούν την επίλυση της σύγκρουσης, χωρίς να επιτρέψουν να καταστούν οι στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες δίοδοι της περιοχής σταθερά διαπραγματευτικά χαρτιά.

Παράλληλα, όπως επισημαίνει το Reuters, έχουμε τον παράγοντα ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, που θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις διπλωματικές προσπάθειες εάν δεν δοθεί ώθηση πριν την διενέργειά τους.

Αυτό σημαίνει ότι οι ενδιάμεσες εκλογές ενδέχεται να μην είναι τόσο μια προθεσμία για να προχωρήσουν οι διπλωματικές προσπάθειες, όσο μια ευκαιρία για τη διατήρηση των συνθηκών που καθιστούν δυνατές τις διπλωματικές προσπάθειες, εξηγεί.

Εάν δηλαδή Ουάσιγκτον και Τεχεράνη δεν καταφέρουν να μετατρέψουν τα διαπραγματευτικά τους πλεονεκτήματα σε συμφωνία πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, τότε ενδέχεται να περιοριστεί το περιθώριο ελιγμών για διπλωματική δράση και να αυξηθεί ο κίνδυνος κλιμάκωσης.
Οι διαθέσεις των δύο πλευρών

Η διάθεση στις ΗΠΑ παραμένει σταθερή στο πνεύμα του θέλουμε λύση αλλά δεν φοβόμαστε τη σύγκρουση. Έτσι, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παραμένει ανοιχτός στον διάλογο με το Ιράν, αλλά τόνισε ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ανάγκη να διαπραγματευτούν, καθώς βρίσκονται σε ισχυρή θέση χάρη στην κλιμακούμενη εκστρατεία επιβολής κυρώσεων και τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό που ασκούν πίεση στην ιρανική οικονομία.

Ο Τραμπ προτίμησε να αφήσει να εξελιχθεί η «αναπόφευκτη ιρανική κατάρρευση» παρά να επιτρέψει στην Τεχεράνη να τον «χειραγωγήσει», ανέφερε ο ίδιος αξιωματούχος.

Πάντως, μετά την επανέναρξη των έμμεσων συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ φέρεται ζήτησε τη βοήθεια του Πεκίνου για την άσκηση πίεσης στην Τεχεράνη με στόχο την επίτευξη συμφωνίας.

Στην άλλη πλευρά, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε, μιλώντας από τη Νέα Υόρκη, ότι η χώρα του υπέβαλε στις ΗΠΑ μια νέα πρόταση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ σε επτά ημέρες, υπό την προϋπόθεση ότι θα ικανοποιηθούν ορισμένοι όροι, όπως μετέδωσαν οι Financial Times. Η πρόταση βασίστηκε στο μνημόνιο συνεννόησης που συμφωνήθηκε μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο.

Πάντως ο Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν βιάζεται» να καταλήξει σε συμφωνία βάσει της νέας της πρότασης. «Πιστεύω ότι θα ήταν πολύ καλύτερο αν αυτό γινόταν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, αλλά η απόφαση εναπόκειται στην αμερικανική κυβέρνηση. Δεν μας απασχολεί ο χρονικός προσδιορισμός».

«Ωστόσο, το σχέδιο είναι πολύ σαφές», πρόσθεσε. «Από τη στιγμή που θα αποδεχτούν αυτό το σχέδιο, το χρονοδιάγραμμα μπορεί να ξεκινήσει από την επόμενη κιόλας ημέρα και, μετά από επτά ημέρες, το στενό θα είναι ανοιχτό».

Αντίστοιχα, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι εναπόκειται στις ΗΠΑ να επιλέξουν πότε θα τερματιστεί ο πόλεμος του Ιράν. «Η Αμερική είναι αυτή που πρέπει να επιλέξει αν θέλει να δώσει τέλος σε αυτό ή όχι», δήλωσε ο Πεζεσκιάν, απαντώντας σε ερώτηση του Fox News σχετικά με το αν ο πόλεμος θα μπορούσε να λήξει έως το τέλος του έτους.

naftemporiki.gr